H\u0131zl\u0131 kentle\u015fmenin \u00e7ocuklar\u0131n toplumsal, psikolojik ve fiziksel geli\u015fimi \u00fczerinde ciddi etkileri oldu\u011funu belirten akademisyenler, \u00e7ocuk dostu \u015fehirlerin \u00f6nemine vurgu yapt\u0131. \u00c7ocu\u011fun ba\u015far\u0131s\u0131yla do\u011frudan etkili olan \u2018\u00c7ocuk dostu \u015fehirler\u2019i uzmanlar anlatt\u0131.<\/p>\n
Bug\u00fcn d\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 54\u2019\u00fc kentlerde ya\u015famakta. \u00d6zellikle metropollerde artan kentle\u015fme, \u00e7ocuklar\u0131 olumsuz etkiliyor. T\u00fcrkiye\u2019de 1950\u2019lerde y\u00fczde 25 olan \u015fehirli n\u00fcfus \u015fimdilerde y\u00fczde 78\u2019lere ula\u015fm\u0131\u015f durumda. H\u0131zl\u0131 ve d\u00fczensiz kentle\u015fme nedeniyle kendilerine oyun alan\u0131 bulamayan ve n\u00fcfusumuzun \u00fc\u00e7te birini olu\u015fturan \u00e7ocuklar ise evlere hapsoluyor. Konuyla ilgili \u00e7ocuk haklar\u0131n\u0131 koruyan \u015fehirlerin \u00f6nemine vurgu yapan sosyoloji, psikoloji ve mimari alan\u0131ndan akademisyenler, \u00e7ocu\u011fun mutlaka d\u0131\u015far\u0131da sosyalle\u015fmesinin gelece\u011fine b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n
\u201cT\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli sorunu tek tip parklar\u0131n in\u015fa edilmesi\u201d<\/p>\n
\u00c7ocuk haklar\u0131n\u0131 kollay\u0131c\u0131 kentle\u015fmenin \u00f6nemine de\u011finen Bah\u00e7e\u015fehir \u00dcniversitesi (BAU) G\u00f6\u00e7 ve Kent \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Merkezi (BAUMUS) Direkt\u00f6r\u00fc Do\u00e7. Dr. Ula\u015f Sunata, \u00e7ocuklar\u0131n sosyal mekanlara ve hizmetlere ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kuvvetlendirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi. Sunata, \u201c\u00c7ocuk dostu \u015fehirler, \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcvenli\u011finin dikkate al\u0131nmas\u0131 ve en \u00f6nemlisi de \u00e7ocuklar\u0131n y\u00f6netimde kat\u0131l\u0131mc\u0131 olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktan ge\u00e7iyor\u201d diyerek kent ve \u00e7ocuk ili\u015fkisini \u015f\u00f6yle anlatt\u0131: \u201cKentlerin \u00e7ocuklara sosyo-ekonomik ve yasal stat\u00fclerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z sadece \u00e7ocu\u011fun y\u00fcksek faydas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek mekan \u00fcretme imkan\u0131 vermesi gerekli ve \u00f6nemlidir. H\u0131zl\u0131 kentle\u015fme s\u0131ras\u0131nda \u00e7ocuklar i\u00e7in park oyun alanlar\u0131, ye\u015fil alanlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmedi, tasarlanmad\u0131. \u2018\u00c7ocuk park\u0131 yapt\u0131k\u2019 demekle de olmuyor. T\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli sorunu plastikten olu\u015fan tek tip \u00e7ocuk parklar\u0131n\u0131n dizayn edilmesidir. Halbuki her ya\u015f grubu \u00e7ocu\u011fun ihtiya\u00e7lar\u0131 ve beklentileri farkl\u0131. Bir a\u00e7\u0131k alan ye\u015fillik beklentisi olur bir de \u00e7ocu\u011fun sadece fiziksel de\u011fil hem mental hem psikolojik hem de sosyal becerilerini geli\u015ftirebilece\u011fi bir \u00e7ocuk oyunu alan\u0131. Bunun dizayn\u0131 farkl\u0131 bir \u015fey ve \u00e7ocuk dostu materyallerle olmas\u0131 gerekiyor. \u00c7ocu\u011fun parka eri\u015fimi ve parkta g\u00fcvenli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli. Bunun yan\u0131 s\u0131ra o \u00e7ocu\u011fun o park\u0131n dizayn\u0131nda pay\u0131 olmas\u0131, mutlu olaca\u011f\u0131 park\u0131n tasar\u0131m\u0131na dair fikrinin al\u0131nmas\u0131 de\u011ferlidir.\u201d<\/p>\n
\u201cTek se\u00e7enek d\u00f6rt duvar aras\u0131nda internet olmamal\u0131\u201d<\/p>\n
\u00c7ocuklar i\u00e7in do\u011fru kentle\u015fmenin gelecekteki ya\u015fant\u0131lar\u0131na do\u011frudan etkisi oldu\u011funa de\u011finen Sunata, \u201c\u00c7ocuklar\u0131n sadece bug\u00fcn\u00fc de\u011fil gelece\u011fini de in\u015fa etti\u011finiz bir ser\u00fcven bu. O y\u00fczden \u00e7ocuk haklar\u0131n\u0131 koruyan bir kentle\u015fme gerekli. Kent konseylerine \u00e7ocuklar al\u0131n\u0131yor mu? \u00c7ocuklar i\u00e7in belediyelerde \u00f6zel bir birim var m\u0131? Bunlar \u00f6nemli sorular. Giderek artan kentle\u015fmeyle beraber \u00e7ocuklar\u0131 evlerinde kendi ba\u015flar\u0131na bilgisayarlarla g\u00f6r\u00fcyoruz. Eskiden \u00e7ocuklar\u0131n en az\u0131ndan sokakta \u2018oyun k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u2019 vard\u0131. \u015eimdi art\u0131k evlerde izole olmu\u015f, \u00e7o\u011funlukla \u2018sosyal ortam\u2019dan yoksun \u00e7ocuklar var. Onlar\u0131 hayata katmak \u00f6nemli. \u0130nternete s\u00fcre s\u0131n\u0131rlamas\u0131 koymak, uyar\u0131lar yapmak maalesef yeterli de\u011fil. \u00c7ocu\u011fa bir imkan sunmak laz\u0131m. Bu imkan sadece d\u00f6rt duvar aras\u0131nda bir oda ve internet olmamal\u0131\u201d ifadelerinde bulundu.<\/p>\n
\u201cSokakta akranlar\u0131yla oyun oynamak, \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimine olumlu katk\u0131da bulunur\u201d<\/p>\n
Bah\u00e7e\u015fehir \u00dcniversitesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ba\u015fkan\u0131 Bahar Tanya\u015f, \u201cKentle\u015fmenin \u00e7ocuk psikolojisi \u00fczerindeki etkilerini de\u011ferlendirirken farkl\u0131 ya\u015flardaki \u00e7ocuklar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 ele almak gerekir. Kentle\u015fmenin h\u0131zlanmas\u0131, daha \u00e7ok \u00e7ocu\u011fun kentlerde ya\u015famas\u0131na olanak sa\u011flamakla birlikte kentlerin \u00e7ocuklara a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 oyun alanlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 h\u0131zla artt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Sokakta oynayabilecek fiziki alanlar\u0131n daralmas\u0131 ya da mevcut alanlar\u0131n g\u00fcvenlik endi\u015fesi ile kullan\u0131lmamas\u0131, \u00e7ocu\u011fun yeti\u015fkin g\u00f6zetiminden ba\u011f\u0131ms\u0131z oynama \u015fans\u0131n\u0131 azalt\u0131r. Akranlar\u0131 ile sosyalle\u015fme ve fiziksel aktivite ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131z ve aktif oyunun, \u00e7ocuklar\u0131n sosyal, duygusal ve bili\u015fsel becerilerini geli\u015ftirmesinde \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu biliyoruz. Sokakta akranlar\u0131yla oynanan oyun, problem \u00e7\u00f6zme, s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00f6\u011frenme, empati kurabilme, d\u00fcrtselli\u011fi kontrol edebilme gibi bir \u00e7ok \u00f6nemli alanda \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimine katk\u0131da bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, en basit bir oyunda bile \u00e7ocuk s\u0131ras\u0131n\u0131 beklemeyi \u00f6\u011frenir\u201d \u015feklinde de\u011ferlendirmelerde bulundu.<\/p>\n
\u201cKentte \u00e7ocuklara sunulan alanlar sadece parklardan ibaret olmamal\u0131\u201d<\/p>\n
Uluslararas\u0131 Oyun Derne\u011fi\u2019ne g\u00f6re, \u00e7ocuklar\u0131n oyun deneyimini belirleyen en \u00f6nemli \u00e7evresel fakt\u00f6r\u00fcn kentle\u015fme oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Bahar Tanya\u015f, \u201cOkul \u00f6ncesi e\u011fitim ya da anaokullar\u0131ndaki oyun gruplar\u0131 yine uzmanlar\u0131n ve yeti\u015fkinlerin g\u00f6zetiminde bir aland\u0131r; bu \u00e7al\u0131\u015fmalar geli\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nemli olmakla birlikte \u00e7ocu\u011fun sokakta deneyimleyebilece\u011fi ba\u011f\u0131ms\u0131z oyun olan alan\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r ve b\u00f6yle de olmal\u0131d\u0131r. Al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerindeki oyun alanlar\u0131 ise oyun k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden \u00e7ok t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc beslemektedir. Pratikte, kentlerin g\u00fcvenli\u011fi, \u00e7ocu\u011fun \u00f6zerk ve fiziksel aktivitelerine imk\u00e2n sa\u011flayan alanlar\u0131n planlanmas\u0131, \u00e7ocuklara sunulan hizmetlerin sadece parklarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmamas\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015flar\u0131na uygun olarak arkada\u015flar\u0131 ile birlikte vakit ge\u00e7irebilecekleri \u00fccretsiz sosyal alanlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, k\u00fclt\u00fcrel, sportif ve sanatsal faaliyetlere e\u015fit eri\u015fim \u00f6nceliklerimiz aras\u0131nda olmal\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n
\u201cBo\u015f alanlara kayd\u0131rak koyarak oyun alan\u0131 yap\u0131lmaz\u201d<\/p>\n
BAU Mimarl\u0131k ve Tasar\u0131m Fak\u00fcltesi Mimarl\u0131k B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. \u00dcmran Top\u00e7u ise \u00e7ocuklar i\u00e7in kentlerde do\u011fru mimarinin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi \u015f\u00f6yle anlatt\u0131: \u201cHer ya\u015fta \u00e7ocuklar\u0131n boyundan ve g\u00f6z y\u00fcksekli\u011finden kente bakmakla \u00f6zel modeller \u00fcretilebilir. \u00c7ocuk odakl\u0131, \u00e7ocukla birlikte yap\u0131lacak projelere ihtiya\u00e7 var. Kent hizmetlerinden \u00e7ocuklar da e\u015fit ko\u015fullarda yararlanabilmelidir. Buna sokakta ya\u015fayan, \u00e7al\u0131\u015fan ve etnik farkl\u0131l\u0131klar\u0131 olan \u00e7ocuklar da dahil olmal\u0131d\u0131r. Kent y\u00f6netiminin kararlar\u0131na \u2018\u00e7ocuklar\u0131n yarar\u0131 \u00f6ncelikli\u2019 anlay\u0131\u015f hakim olmal\u0131. G\u00fcvenlik, her ya\u015ftan ve her kesimden daha \u00e7ok \u00e7ocuklar\u0131n hakk\u0131d\u0131r. Kentlerde, kimi zaman yo\u011fun yap\u0131la\u015fm\u0131\u015f b\u00f6lgelerde kalan k\u00fc\u00e7\u00fck bo\u015f bir alana sal\u0131ncak kayd\u0131rak gibi oyun ekipmanlar\u0131 koymakla oyun alan\u0131 d\u00fczenlendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Do\u011fru planlanm\u0131\u015f oyun alanlar\u0131 i\u00e7in oyun alan\u0131n\u0131n kendi i\u00e7 kurgusu kadar \u00e7evrenin alana etkisi de \u00f6nemlidir. \u00c7evre ko\u015fullar\u0131n\u0131n uygunlu\u011fu, sadece trafik tehlikesine kar\u015f\u0131 al\u0131nan \u00f6nlemlerden ibaret de\u011fildir. \u00c7ocu\u011fun ya\u015fam ortam\u0131ndaki yap\u0131lar\u0131n ezici etkisinden s\u0131yr\u0131l\u0131p, kendi d\u00fcnyas\u0131yla ba\u015fba\u015fa kalabilece\u011fi ortamlar sa\u011flanmal\u0131. Peyzaj d\u00fczenleme yoluyla bu ortamlar olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.\u201d
![\"Kentle\u015fme](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/kentlesme-cocuklara-dost-degil_b5c6e93.jpg?w=218&h=366\" "\\"Kentle\u015fme")
<\/a> <\/div> <\/div> ![\"Kentle\u015fme](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/kentlesme-cocuklara-dost-degil_d83ec06.jpg?w=274&h=366\" "\\"Kentle\u015fme")
<\/a> <\/div> <\/div> <\/div> <\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"