\u00c7ocuk geli\u015fim uzmanlar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n ergenlik ya\u015flar\u0131n\u0131n ebeveynleri ile benzerlik g\u00f6sterdi\u011fini, \u00e7ocu\u011fun aile ile uyumsuz geli\u015fiminin tetkik edilip tedavi uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi. \u00d6zl\u00fcce T\u0131p Merkezi \u00c7ocuk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Uzm.Dr.Ay\u015fe Tar\u0131m Ergenlik ile ilgili merak edilen sorular\u0131 yan\u0131tlad\u0131. Tar\u0131m, “Ruhen 7 ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocu\u011fun 15 ya\u015f\u0131ndaki bir gencin bedenine sahip olmas\u0131n\u0131n birtak\u0131m psikososyal sorunlara neden olabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Normalde k\u0131z \u00e7ocuklar 8, erkek \u00e7ocuklar ise 9 ya\u015f\u0131ndan sonra puberteye girebilirler. Bundan daha \u00f6nce geli\u015fme belirtileri g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse muayene ve gerekirse tetkik edilmelidir. Her iki cinste de 14 ya\u015f\u0131ndan sonra puberte ba\u015flamazsa gecikmi\u015f kabul edilir ve ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n ergenlik ya\u015flar\u0131 genellikle ebeveynleri ile benzerlik g\u00f6sterir. \u00c7ocu\u011fun aile ile uyumsuz geli\u015fimi de tetkik edilmesini gerektirebilir.<\/p>\n
Erken ergenlik (puberte prekoks) neden g\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<\/p>\n
Erken geli\u015fme beyin (hipofiz), yumurta (over veya testis) ya da b\u00f6brek \u00fcst\u00fc bezinden fazla salg\u0131lanan hormonlara ba\u011fl\u0131 olabilir. Erken ergenli\u011fin \u00e7ok \u00f6nemli bir nedeni de endokrin bozucular dedi\u011fimiz kimyasal maddelerdir. Bir \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu olan bu maddelerle soludu\u011fumuz, hava, yedi\u011fimiz g\u0131dalar, giydi\u011fimiz giysiler ve hatta \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 oyuncaklara kadar ya\u015fam\u0131n her an\u0131nda ve alan\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fmaktay\u0131z. Bu konuyla ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiyi Endokrin Bozucular ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m\u0131zda bulabilirsiniz.<\/p>\n
Erken ergenli\u011fin sak\u0131ncas\u0131 nedir?<\/p>\n
Erken geli\u015fme ile kemik ya\u015f\u0131n\u0131n da ilerlemesi b\u00fcy\u00fcmenin \u00e7abuk tamamlanmas\u0131na neden olabilir. Bu \u00e7ocuklar ba\u015flang\u0131\u00e7ta ya\u015f\u0131tlar\u0131na g\u00f6re uzun boylu olduklar\u0131 halde eri\u015fkin boylar\u0131 k\u0131sa kalabilir. Ayr\u0131ca ruhen 7 ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocu\u011fun 15 ya\u015f\u0131ndaki bir gencin bedenine sahip olmas\u0131 da birtak\u0131m psikososyal sorunlara neden olabilir. Di\u011fer taraftan erken geli\u015fmeye neden olan rahats\u0131zl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 genel sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n
Ergenlik gecikmesi neden g\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<\/p>\n
Baz\u0131 kromozom bozukluklar\u0131, hormon yap\u0131m\u0131ndaki kusurlar veya hormonlara dokular\u0131n duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 gibi nedenlerle puberte gecikebilir. Ayr\u0131ca hipofiz bezi ile ilgili sorunlar, beslenme yetersizlikleri, s\u00fcrekli ve a\u011f\u0131r eksersiz, kronik-sistemik hastal\u0131klar ve tiroid bezinin hastal\u0131klar\u0131 gecikmi\u015f puberteye neden olabilir. Bu nedenle 14 ya\u015f\u0131nda geli\u015fmenin ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ocuklar muayene ve tetkik edilmelidir. Bununla beraber puberte ya\u015f\u0131 aileseldir ve anne ve baban\u0131n puberte ya\u015f\u0131 ile \u00e7ocu\u011fun puberte ya\u015f\u0131 paralellik g\u00f6sterir. Bu durumda herhangi bir rahats\u0131zl\u0131k olmaks\u0131z\u0131n konstit\u00fcsyonel (b\u00fcnyesel) puberte gecikmesi s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n
Ergenlik sorunlar\u0131 tedavi edilebilir mi?<\/p>\n
Nedeni ne olursa olsun hem erken ergenlik, hem de gecikmi\u015f ergenlik, fazla gecikilmeden ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve uygun tedavi ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Genel prensip tedavinin nedene y\u00f6nelik olmas\u0131d\u0131r. Erkence geli\u015fen her \u00e7ocu\u011fun tedavi edilmesi gerekmez. M\u00fcdahale etmemek kurald\u0131r. Fakat t\u0131bbi veya sosyal bir gerek\u00e7e varsa, tedaviden ka\u00e7\u0131n\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
GEL\u0130\u015e\u0130M UZMANLARI \u00c7OCUKLARIN ERGENL\u0130K YA\u015eLARININ EBEVEYNLER\u0130 \u0130LE BENZERL\u0130K G\u00d6STERD\u0130\u011e\u0130N\u0130, \u00c7OCU\u011eUN A\u0130LE \u0130LE UYUMSUZ GEL\u0130\u015e\u0130M\u0130N\u0130N TETK\u0130K ED\u0130L\u0130P TEDAV\u0130 UYGULANMASI GEREKT\u0130\u011e\u0130N\u0130 S\u00d6YLED\u0130. \u00d6ZL\u00dcCE TIP MERKEZ\u0130 \u00c7OCUK SA\u011eLI\u011eI VE HASTALIKLARI UZMANI UZM.DR.AY\u015eE TARIM ERGENL\u0130K \u0130LE \u0130LG\u0130L\u0130 MERAK ED\u0130LEN SORULARI YANITLADI. TARIM, “RUHEN 7 YA\u015eINDAK\u0130 B\u0130R \u00c7OCU\u011eUN 15 YA\u015eINDAK\u0130 B\u0130R GENC\u0130N BEDEN\u0130NE SAH\u0130P OLMASININ B\u0130RTAKIM PS\u0130KOSOSYAL SORUNLARA NEDEN OLAB\u0130LECE\u011e\u0130N\u0130 S\u00d6YLED\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":142662,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[27728,4955,1130,5897,32115,32116],"class_list":["post-142661","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-ergenlik","tag-erken","tag-neden","tag-olabilir","tag-psikososyal","tag-sorunlara"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/erken-ergenlik-psikososyal-sorunlara-neden-olabilir_ab3ecd0.jpg?fit=708%2C449","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-B6Z","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142661","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=142661"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142661\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/142662"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=142661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=142661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=142661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}