Yak\u0131n Do\u011fu \u00dcniversitesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. \u0130pek S\u00f6nmez, ki\u015filerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 travman\u0131n ard\u0131ndan olu\u015fan ruhsal sorunlar\u0131n nedenleri ve belirtilerini anlatan, ruhsal sorunlar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemede yap\u0131lmas\u0131 gerekenler hakk\u0131nda bilgi verdi.<\/p>\n
Travma sonras\u0131 olu\u015fabilecek ruhsal sorunlar\u0131 ya\u015fayabilecek ki\u015filerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olay\u0131 arkada\u015flar\u0131 veya ailesi ile konu\u015farak daha kolay atlatabilece\u011fini, ki\u015filerin travma ya\u015fad\u0131ktan sonra mutlaka normal ya\u015fant\u0131s\u0131na geri d\u00f6nmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini ve bunlar gibi bir\u00e7ok uygulanmas\u0131 gereken davran\u0131\u015f\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yledi. Travma olu\u015fturabilecek etkenlerin ya\u015fam\u0131 tehdit eden her t\u00fcrl\u00fc durum olarak kabul edildi\u011fini s\u00f6yleyen Do\u00e7. Dr. \u0130pek S\u00f6nmez, ki\u015filerin ya\u015fam\u0131 tehdit eden kazalar, askeri bir \u00e7at\u0131\u015fma, sald\u0131r\u0131ya u\u011frama, ka\u00e7\u0131r\u0131lma, ka\u00e7\u0131r\u0131lmaya \u015fahit olma, bir afet ya\u015fama, ya\u015fam\u0131 tehdit eden bir hastal\u0131k tan\u0131s\u0131 alma ya da sistemik bir \u015fekilde fiziksel veya ruhsal istismara u\u011frama durumlar\u0131n\u0131n travmaya neden olan etkenler olabilece\u011fini belirtti.<\/p>\n
\u201cGe\u00e7ici veya tedavi gerektirecek hastal\u0131k haline gelebilir\u201d<\/p>\n
Travmatik bir sorun sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan belirtilerin ge\u00e7ici oldu\u011fu gibi bazen tedavi gerektirecek hastal\u0131klar haline de gelebilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. \u0130pek S\u00f6nmez, \u00f6zellikle ya\u015fanan olaya yak\u0131nl\u0131kla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak s\u00fcrekli olay\u0131 yeniden ya\u015famak veya olay\u0131 hat\u0131rlatan durumlardan ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, r\u00fcya veya uyan\u0131kl\u0131k s\u0131ras\u0131nda olay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve s\u00fcrekli olarak olay ile ilgili g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri g\u00f6rmenin s\u00f6z konusu olabilece\u011fini belirtti. Do\u00e7. Dr. \u0130pek S\u00f6nmez konu\u015fmas\u0131na \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cS\u00f6z edilen bu durumlar\u0131n ya\u015fanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ki\u015filer akut stres veya travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu gibi ruhsal hastal\u0131klar ya\u015fayabilmektedir. Akut stres bozuklu\u011fu ve travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda bunlar\u0131n tedavisi psikiyatri uzmanlar\u0131nca yap\u0131lmaktad\u0131r \u201ddedi.<\/p>\n
\u201cTravmalar ruhsal bozukluklar\u0131 beraberinde getiriyor\u201d<\/p>\n
Travmaya ba\u011fl\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan ruhsal bozukluklar\u0131n nedenleri ve belirtileri hakk\u0131nda bilgiler veren S\u00f6nmez, \u00f6ncelikle travmatik bir ya\u015fant\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fine dair mutlaka ki\u015filerde belirtiler g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu belirtilerden haberdar olunmas\u0131 gerekti\u011fini, travmatik ya\u015fant\u0131 sonras\u0131nda ilk g\u00f6r\u00fclen belirtinin \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k oldu\u011funu belirtti. Ki\u015filerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k sonucunda ilk olarak olup biteni kabullenemedi\u011fini korku, \u00e7aresizlik, \u00f6fke, su\u00e7luluk, mutsuzluk, utan\u00e7 duygular\u0131 ile tehlikenin atlat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, rahatlama ve \u00fcmitli olma duygular\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini belirtti.<\/p>\n
Travmalar nas\u0131l atlat\u0131l\u0131r?<\/p>\n
Ya\u015fan\u0131lan travma sonucunda \u00f6ncelikle ki\u015filerin kendine \u00f6nce biraz zaman tan\u0131mas\u0131 gerekti\u011fini belirten S\u00f6nmez; \u201cYa\u015fan\u0131lanlar\u0131 anlamak, alg\u0131lamak, kabullenmek ve bununla ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenmenin haftalar veya aylar alabilece\u011fini ki\u015filerin olan biteni de\u011ferlendirmesi ve anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in zamana ihtiyac\u0131 oldu\u011funu belirtti.. Ayn\u0131 travmadan etkilenen ki\u015filerle ba\u011flant\u0131 kurmak travmay\u0131 daha kolay atlatmaya neden olabilir. Ayn\u0131 olay\u0131 ya\u015fayan ki\u015filer ve yak\u0131nlar\u0131 ile bir araya gelip ya\u015fant\u0131lar\u0131 payla\u015fmak yararl\u0131d\u0131r. En \u00f6nemli olan ise a\u011flamakt\u0131r. Ki\u015filer duygular\u0131n\u0131 ya\u015famaktan ka\u00e7mamal\u0131 ve a\u011flamal\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n
\u201cTravmaya sebep olayla ilgili konu\u015fmak ve tart\u0131\u015fmak yarar sa\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r\u201d<\/p>\n
Travma ya\u015fayan ki\u015filerin mutlaka gerekti\u011fi durumda yard\u0131m ve destek almas\u0131 gerekti\u011fini, olay hakk\u0131nda konu\u015fman\u0131n ve tart\u0131\u015fman\u0131n yarar sa\u011flayabilece\u011fini belirten S\u00f6nmez; ya\u015fan\u0131lan olay ile ilgili aileden ki\u015filerle veya arkada\u015flarla konu\u015farak destek alman\u0131n olay\u0131 daha kolay atlatmaya neden olabilece\u011fini ifade etti.<\/p>\n
\u201cBiran \u00f6nce normal ya\u015fant\u0131n\u0131za geri d\u00f6nmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n\u201d<\/p>\n
Ki\u015filerin travma ya\u015fad\u0131ktan sonra mutlaka normal ya\u015fant\u0131s\u0131na geri d\u00f6nmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Do\u00e7. Dr. \u0130pek S\u00f6nmez, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca erken d\u00f6nemde normal ya\u015fant\u0131ya geri d\u00f6n\u00fclmesinin \u00f6nemli oldu\u011funu belirtti. Travmaya ba\u011fl\u0131 ya\u015fan\u0131lan ruhsal sorunlarda ki\u015filerde i\u015ftahs\u0131zl\u0131k olabilece\u011fini s\u00f6yleyen Do\u00e7. Dr. \u0130pek S\u00f6nmez, bu durumda olan ki\u015filerin d\u00fczenli yemek yemeye \u00f6zen g\u00f6stermesi gerekti\u011fini belirtti. S\u00f6nmez \u201cKi\u015filer \u00f6nceden beri yapt\u0131\u011f\u0131 egzersiz veya spor aktivitesi var ise zor gelse de yapmaya devam etmelidir. Arkada\u015flar\u0131 ile birlikte yapt\u0131\u011f\u0131 aktiviteler ile keyif ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131s\u0131na d\u00f6nmelidir. Bunun i\u00e7in ya\u015fama zaman ay\u0131rmas\u0131 gerekmektedir. Ortaya \u00e7\u0131kan travman\u0131n karga\u015fas\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131 alt\u00fcst etmi\u015f olabilir. Mevcut zaman\u0131 iyi planlay\u0131p y\u00f6netmek yararl\u0131 olacakt\u0131r. Olas\u0131 t\u00fcm destek unsurlar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Arkada\u015flar, dostlar, akrabalar, sosyal dernekler gibi t\u00fcm destek unsurlar\u0131n\u0131 kullan\u0131p yaln\u0131z kalmamal\u0131d\u0131r. Fiziksel aktivite yapmal\u0131d\u0131r. Ko\u015fmak, bisiklet s\u00fcrmek, y\u00fcr\u00fcmek, spor salonuna gitmek gibi egzersizler yapmak yarar sa\u011flayabilir. Ayn\u0131 zamanda m\u00fczik ve sanatla ilgili aktivitelere de kat\u0131lmak yarar sa\u011flayabilir\u201ddiye s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u201cTravma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu ya\u015fanan durumlarda mutlaka profesyonel yard\u0131m al\u0131nmal\u0131d\u0131r\u201d<\/p>\n
Ortaya \u00e7\u0131kan karma\u015f\u0131k duygular\u0131n ki\u015fileri kayg\u0131land\u0131rmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Do\u00e7. Dr. \u0130pek S\u00f6nmez, duygular\u0131 hapsetmenin sorunlar\u0131n birikmesine ve zor atlat\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Kayg\u0131 ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar ile ba\u015f edebilmek i\u00e7in alkol ya da uyu\u015fturucu gibi maddeler kullanmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen S\u00f6nmez, duygusall\u0131\u011f\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu bu d\u00f6nemlerde daha hassas ve yanl\u0131\u015f kararlar al\u0131nabilece\u011fini belirtti. Ya\u015famla ilgili radikal kararlar alman\u0131n yanl\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde, profesyonel yard\u0131m talebinde bulunulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Do\u00e7. Dr. \u0130pek S\u00f6nmez s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cT\u00fcm bunlara ra\u011fmen ortaya travma ile ili\u015fkili bir bozukluk olan travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu \u00e7\u0131karsa bir profesyonelden yard\u0131m al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle de ya\u015fanan olaya yak\u0131nl\u0131kla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak olaylar\u0131 s\u00fcrekli olarak yeniden ya\u015famak, olay\u0131 hat\u0131rlatan durumlardan ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, r\u00fcya ve uyan\u0131kl\u0131k s\u0131ras\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceler esnas\u0131nda s\u00fcrekli olarak olay ile ilgili g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler g\u00f6rmek s\u00f6z konusu ise konu ile ilgili uzman bir doktora ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r\u201ddedi.
![\"Travmalardan](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/travmalardan-kurtulmanin-yollari_cdae362.jpg?w=496&h=686\" "\\"Travmalardan")
<\/a> <\/div> <\/div> <\/div> <\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"