Van\u2019\u0131n Erci\u015f il\u00e7esinde ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren ve Ermeni, K\u00fcrt sorunlar\u0131 hakk\u0131nda b\u00f6lgede ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131p bu anlamda 2 roman ve 1 etnolojik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bulunan 2 eserinin ise bas\u0131m a\u015famas\u0131nda oldu\u011funu belirten Sosyolog Eyy\u00fcp Altun, Ermeni ve K\u00fcrt sorunlar\u0131 hakk\u0131nda \u00e7arp\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n
1915 olaylar\u0131na farkl\u0131 bir pencereden bakan ve Ermeni as\u0131ll\u0131 anneannesinin ismini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u2018Sona\u2019 isimli ilk roman\u0131 da bu anlamda \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Sosyolog Eyy\u00fcp Altun, 24 Nisan 1915\u2019te ya\u015fanan olaylar\u0131nda Ta\u015fnak Partisi\u2019nin tarihin cevaz vermedi\u011fi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, tarihin b\u00f6yle bir yanl\u0131\u015f\u0131 af etmedi\u011fini s\u00f6yledi. Ta\u015fnak Partisi\u2019nin de sorgulanmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Altun, sadece Osmanl\u0131y\u0131 sorgulayarak bu i\u015fin \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fini ifade ederek, “Bu konu asl\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli. Bunun d\u00fcnyada spek\u00fclasyonlar\u0131 \u00e7ok yap\u0131l\u0131yor ve \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131yor. Ama bir olay\u0131 de\u011ferlendirirken kesinlikle d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131n\u0131n dikkate almam\u0131z gerekiyor. Bir bakal\u0131m o d\u00f6nemde ne vard\u0131 d\u00fcnyada? 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, Osmanl\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn son noktas\u0131na gelmi\u015f. Ekonomik ve askeri a\u00e7\u0131dan \u00e7ok parlak bir d\u00f6nem ya\u015fam\u0131yor. Ama ne var ki d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7leri \u0130ngiltere Fransa ve \u00c7arl\u0131k Rusya Osmanl\u0131n\u0131n \u00fczerine y\u00fcklenmi\u015f durumda. Bu ko\u015fullarda \u00c7anakkale\u2019ye d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck donanmas\u0131 gelip yerle\u015fiyor. \u0130ngiliz ve Frans\u0131zlar b\u00fcy\u00fck bir kuvvetle y\u0131\u011f\u0131nak yap\u0131yorlar \u00c7anakkale\u2019ye. Do\u011fu\u2019da duru \u00e7ok parlak de\u011fildi. Ermeniler bir ayaklanma e\u011filimi i\u00e7inde hatta Adana Zeytun\u2019da, Mu\u015f\u2019ta, Erzurum\u2019da, Bitlis\u2019te ve Van\u2019da ayaklanmalar biri birini takip ediyordu. Bu ko\u015fullar i\u00e7inde Osmanl\u0131 devleti bir durum de\u011ferlendirmesi yap\u0131yor ve sava\u015f\u0131n hemen ba\u015f\u0131nda Ermeni \u00f6rg\u00fctlerine d\u00f6n\u00fck bir operasyon ger\u00e7ekle\u015ftirme karar\u0131 al\u0131yordu. Bu son derece do\u011fald\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu b\u00f6lgede Ermeniler, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda varlar. Ama bunlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 Ta\u015fnak Partisi taraf\u0131ndan \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f durumda. Bunlar ikmal yollar\u0131n\u0131n kesmektedirler, telgraf hatlar\u0131n\u0131 tahrip etmektedirler ve gelebilecek i\u015fgal ordular\u0131na altyap\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in bir tak\u0131m giri\u015fim ve faaliyetler i\u00e7indedirler. Bunu nitekim 24 Nisan\u2019da \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lan operasyonlarda ele ge\u00e7irilen dok\u00fcman ve malzemelerde Ta\u015fnak Partisi ve benzer \u00f6rg\u00fctlerin ayaklanma e\u011filimi i\u00e7inde oldu\u011funu d\u00f6nemin h\u00fck\u00fcmeti g\u00f6r\u00fcyor ve bunlar\u0131 tutukluyor. Asl\u0131nda olan biten bunlard\u0131r. Bu yasa d\u0131\u015f\u0131 Ermeni \u00f6rg\u00fctlerine yap\u0131lan operasyondur” dedi.<\/p>\n
\u201c1915 tehcir s\u00fcrecinden 100 y\u0131l sonra K\u00fcrt sorunuyla me\u015fgul olmaktay\u0131z\u201d<\/p>\n
Ermenilerin o d\u00f6nemde siyasal bir \u00f6rg\u00fctlenme i\u00e7ine girdiklerini de ifade eden Altun, “1915 tehcir s\u00fcrecinden 100 y\u0131l sonra \u00fclke olarak K\u00fcrt sorunuyla da me\u015fgul olmaktay\u0131z. Bu me\u015fguliyet ayn\u0131 topraklarda, ayn\u0131 \u00fclkenin, ayn\u0131 b\u00f6lgesinde cereyan ediyor. Yani 1915 y\u0131l\u0131nda Ermeniler siyasal bir \u00f6rg\u00fctlenme i\u00e7ine girmi\u015flerdi ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k talebiyle aya\u011fa kalkm\u0131\u015flard\u0131. Bug\u00fcn tam 100 y\u0131l sonra bir bak\u0131yoruz baz\u0131 K\u00fcrt\u00e7\u00fc \u00f6rg\u00fctler ayn\u0131 e\u011filim i\u00e7indeler. Ne yaz\u0131k ki onlarda d\u0131\u015far\u0131daki bir tak\u0131m b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lere dayanarak burada kanton, \u00f6zerklik veya ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k t\u00fcr\u00fcnden eylem i\u00e7ine girmi\u015f bulunuyorlar. Benzer taraflar\u0131 \u00e7ok. \u0130lgin\u00e7tir, o d\u00f6nemde Ermeniler vard\u0131. Evet, Ermeniler diyelim ki, ba\u011f\u0131ms\u0131z olmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck u\u011fra\u015f i\u00e7ine girmi\u015flerdi ancak, bunun ko\u015fullar\u0131 varm\u0131yd\u0131 ger\u00e7ekten. \u0130yice bakmak gerekiyor. Bir bak\u0131yoruz ki, Ermeniler her yerde varlar, ama hi\u00e7bir yerde \u00e7o\u011funluk de\u011fillerdi. Siz \u00e7o\u011funluk olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z hi\u00e7bir yerde devlet kuramazs\u0131n\u0131z. Bu tarihin en kat\u0131 yasalar\u0131ndan birisidir. Ne yaz\u0131k ki Ermeniler bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6remediler. Bug\u00fcn de biz bak\u0131yoruz K\u00fcrtler i\u00e7in de ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yleyebiliriz. 1950 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce b\u00f6lgede K\u00fcrtler ya\u015f\u0131yordu. Bat\u0131 illerine gitti\u011finizde sizin K\u00fcrt g\u00f6rmeniz m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Yani \u0130stanbul\u2019da say\u0131l\u0131 birka\u00e7 K\u00fcrt aile bulunur, ama esas olarak K\u00fcrtler Do\u011fu\u2019da ya\u015farlard\u0131. Fakat bug\u00fcn gelinen nokta itibar\u0131yla K\u00fcrtlerin b\u00fct\u00fcn Anadolu\u2019ya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Mevcut K\u00fcrt n\u00fcfusunun neredeyse y\u00fczde 60\u2019\u0131 Bat\u0131 b\u00f6lgelerinde ya\u015f\u0131yor. Yani Akdeniz, Ege, Marmara ve Ankara merkezli \u0130\u00e7 Anadolu K\u00fctlerin \u00f6nemli oranda ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve ekonomide de \u00e7ok \u00f6nemli bir noktaya geldikleri alanlard\u0131r. \u015eimdi b\u00f6yle bir durumda n\u00fcfusunun y\u00fczde 40\u2019\u0131 Do\u011fu\u2019da kalm\u0131\u015f \u00f6zellikle de ya\u015fl\u0131 insanlardan olu\u015fan bir kitlenin bu b\u00f6lgede ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k elde etmesi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201cB\u00f6lgedeki Ermeni mezalimi\u201d<\/p>\n
1915\u2019te Ermenilerin bir askeri siyasi \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131 i\u00e7erisine girdiklerinin belirten Altun, “Ermenilerin amac\u0131 Ruslar sald\u0131rmadan \u00f6nce burada bir altyap\u0131 deste\u011fi olu\u015fturmakt\u0131. Ruslar b\u00f6lgeye girdikleri zaman ger\u00e7ekten de Ruslardan destek ve cesaret alarak b\u00fcy\u00fck bir k\u0131y\u0131m\u0131 ba\u015flatt\u0131lar. Bak\u0131n\u0131z \u00f6ncesinde de bir \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131. Bu b\u00f6lge \u00fczerindeki T\u00fcrklerle, K\u00fcrtlerle M\u00fcsl\u00fcmanlarla Ermeniler aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma oldu. Sonu\u00e7ta bir i\u00e7 sava\u015f durumu b\u00f6lgede ya\u015fan\u0131yordu. Ama Ruslar geldikten sonra tersi bir sald\u0131r\u0131 ba\u015flad\u0131. Erzurum\u2019da had safhada, Mu\u015f\u2019ta, Zeytun\u2019da, Bitlis\u2019te, Kars\u2019ta, Van\u2019da ayn\u0131 \u015fekilde devam etti. Erci\u015f\u2019te de bu oldu. Van\u2019da Ruslar Van\u2019a girdikleri zaman neredeyse ka\u00e7ma imkan\u0131 bulamayan kimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re 30 bin, kimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re ise 50 bin M\u00fcsl\u00fcman hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bunun yans\u0131mas\u0131 Erci\u015f\u2019te de oldu. Erci\u015f\u2019te de bu b\u00f6lgede Ruslar\u0131n i\u015fgalinden \u00f6nce ka\u00e7abilenler ka\u00e7t\u0131lar, ama \u015f\u00f6yle bir yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015fenler de oldu. Yani biz ka\u00e7masak Ruslar, Ermeniler bir \u015fey demezler. Bizim onlara bir d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z yok. Daha \u00f6nceden y\u00fczy\u0131llarca kom\u015fuluk i\u00e7inde ya\u015fad\u0131k. Bize sald\u0131rmazlar diye d\u00fc\u015f\u00fcnen unsurlar burada kald\u0131lar. Fakat Ruslar b\u00f6lgeye geldikten sonra Ermeniler farkl\u0131 bir tutum i\u00e7erisine girdi. Bu b\u00f6lgeden gidemeyip kalan insanlar ne yaz\u0131k ki sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131lar. Bunlardan birisi de \u00c7avu\u015fo\u011flu Samanl\u0131\u011f\u0131ndaki olayd\u0131r. Ermenilerin tutumunu g\u00f6ren bu insanlar samanl\u0131\u011fa s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar. Bunu tespit eden Ermeni komitac\u0131lar samanl\u0131\u011f\u0131n etraf\u0131n\u0131 \u00e7evirip samanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeki bulunan insanlarla birlikte yakt\u0131lar. Bu ya\u015fanm\u0131\u015f bir olay. Belgeleriyle kan\u0131tlanm\u0131\u015f bir olay. Van\u2019daki Zeve\u2019de ya\u015fanan olay\u0131n bir benzeridir burada ya\u015fananlar. Ne yaz\u0131k ki, Ruslardan cesaret alarak bu t\u00fcr k\u0131y\u0131mlar ya\u015fand\u0131. Sava\u015fta b\u00fct\u00fcn taraflar sevdiklerini kaybederler, y\u0131k\u0131ma u\u011frayabilirler. \u0130\u00e7 sava\u015fta Ermeniler de kaybetti, M\u00fcsl\u00fcmanlar da. Ger\u00e7ekten Ermeniler neden ayakland\u0131lar. Bir Ermeni devletinin kurma ko\u015fullar\u0131 varm\u0131yd\u0131. \u0130kincisi Sel\u00e7ukluyu da dahil edersek bin y\u0131l birlikte ya\u015fam\u0131\u015f bir halk neden sava\u015fs\u0131n. Ekonomik ve idari bak\u0131mdan Osmanl\u0131 i\u00e7inde \u00f6nemli oranda yer alan Ermeniler ne yaz\u0131k ki Bat\u0131n\u0131n zorlamas\u0131 ve tazyiki ile bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sevdas\u0131na kap\u0131ld\u0131lar. Ermenilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 buna dahil olmad\u0131 ama Ermeni \u00f6rg\u00fctler bunun Ermeni halk\u0131na dayatt\u0131lar. Bu \u015fekilde bir \u00e7at\u0131\u015fma s\u00f6z konusu oldu. Burada K\u00fcrt, T\u00fcrk, Ermeniler ve di\u011fer etnik topluluklar bir i\u00e7 sava\u015f\u0131n i\u00e7inde kendilerini buldular. Ama esas olarak Ermenilerin b\u00f6lgeyi terk etmesinin m\u00fcsebbibi d\u00f6nemin b\u00fcy\u00fck devletleridir. \u0130ngiltere ba\u015fta olmak \u00fczere Rusya\u2019d\u0131r, Fransa\u2019d\u0131r. Bunlar ko\u015fullar\u0131 olu\u015fmam\u0131\u015f bir ayaklanmaya Ermenileri zorlad\u0131lar. Ta\u015fnak Partisini de bu konuda ele\u015ftirmek gerekiyor. Ta\u015fnak Partisi tarihin cevaz vermedi\u011fi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc zorlad\u0131. Ne yaz\u0131k ki, tarih b\u00f6yle bir yanl\u0131\u015f\u0131 asla af etmedi. Ta\u015fnak Partisi Ermenileri atlayamayaca\u011f\u0131 bir u\u00e7urumun yan\u0131na getirdi ve onlara atla talimat\u0131 verdi. Hendek \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fc ve Ermeniler atlad\u0131 ama, kar\u015f\u0131 tarafa ge\u00e7emeyerek parampar\u00e7a oldu. Burada Ta\u015fnak Partisi\u2019nin de sorgulanmas\u0131 gerekiyor. Sadece Osmanl\u0131y\u0131 sorgulayarak bu i\u015fi \u00e7\u00f6zemeyiz” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\u201cSona isimli anneannemi hayat\u0131n\u0131 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u011flam\u0131nda anlatt\u0131m\u201d<\/p>\n
Yazm\u0131\u015f oldu\u011fu romanlar\u0131 hakk\u0131nda da bilgi veren Sosyolog Eyy\u00fcp Altun, “Sona, asl\u0131nda bu topraklar\u0131n hikayesini anlat\u0131yor. Ger\u00e7ek ya\u015fanm\u0131\u015f bir \u00f6yk\u00fcden kurguland\u0131. Burada ben Ermeni k\u00f6kenli olan \u2018Sona\u2019 isimli anneannemi hayat\u0131n\u0131 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u011flam\u0131nda anlatt\u0131m. O a\u00e7\u0131dan 1915 de, ne olup bitti\u011fini Sona\u2019y\u0131 okuyan insan kolayl\u0131kla \u00f6zetleyebilir. Bu romana asl\u0131nda belgesel bir roman da diyebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek ya\u015fam \u00fczerinden kurguland\u0131. A\u015fa\u011f\u0131, yukar\u0131 roman\u0131n i\u00e7inde bulunan olaylar ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131k y\u00fczde 90 oran\u0131nda ger\u00e7e\u011fi ifade ediyor” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
VAN\u2019IN ERC\u0130\u015e \u0130L\u00c7ES\u0130NDE YA\u015eAMINI S\u00dcRD\u00dcREN VE ERMEN\u0130, K\u00dcRT SORUNLARI HAKKINDA B\u00d6LGEDE ARA\u015eTIRMALAR YAPIP BU ANLAMDA 2 ROMAN VE 1 ETNOLOJ\u0130K \u00c7ALI\u015eMASI BULUNAN 2 ESER\u0130N\u0130N \u0130SE BASIM A\u015eAMASINDA OLDU\u011eUNU BEL\u0130RTEN SOSYOLOG EYY\u00dcP ALTUN, ERMEN\u0130 VE K\u00dcRT SORUNLARI HAKKINDA \u00c7ARPICI A\u00c7IKLAMALARDA BULUNDU.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":149727,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[28119,5610,17863,959,33614,6661,7474,2654,28472],"class_list":["post-149726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-aciklamalar","tag-altundan","tag-carpici","tag-ermeni","tag-eyyup","tag-hakkinda","tag-kurt","tag-sorunlari","tag-sosyolog"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sosyolog-eyyup-altundan-ermeni-ve-kurt-sorunlari-hakkinda-carpici-aciklamalar_9ba1151.jpg?fit=1000%2C528","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-CWW","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/149726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=149726"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/149726\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/149727"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=149726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=149726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=149726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}