Ayd\u0131n Adnan Menderes \u00dcniversitesi Fen-Edebiyat Fak\u00fcltesi Biyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Profes\u00f6r Doktor Mesut K\u0131rmac\u0131, karayosunlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak \u00fczere Van ve \u00e7evresinde \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Ayd\u0131n Adnan Menderes \u00dcniversitesi Fen-Edebiyat Fak\u00fcltesi Biyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Profes\u00f6r Doktor Mesut K\u0131rmac\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda Profes\u00f6r Doktor Hatice \u00d6zeno\u011flu, Do\u00e7ent Doktor Metin Arma\u011fan, \u00d6\u011fretim G\u00f6revlisi G\u00f6zde Aslan ve \u00d6\u011fretim G\u00f6revlisi Emre A\u011faca ile birlikte Van ve \u00e7evresinde karayosunlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sonland\u0131rd\u0131. Ayd\u0131n Adnan Menderes \u00dcniversitesinin destekledi\u011fi bir proje kapsam\u0131nda projede yer alan 5 arkada\u015f\u0131 ile buraya geldiklerini ifade eden Prof. Dr. K\u0131rmac\u0131, “Karayosunlar\u0131 ya\u015fayan bitkilerin i\u00e7erisinde en ilkel formlar olarak bug\u00fcne kadar hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirmi\u015fler. \u00dcniversitelerimizin akademik g\u00fcndemine birazc\u0131k ge\u00e7 girmi\u015f konu. Dolay\u0131s\u0131yla 1985 y\u0131l\u0131nda ilk y\u00fcksek lisans tezine rastl\u0131yoruz. 1829 y\u0131l\u0131nda ilk karayosununun kayd\u0131n\u0131n verilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bunlar 1970\u2019lerin ortalar\u0131nda kadar bu konuyla alakal\u0131 olarak yabanc\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar. Tabii ki hal b\u00f6yle olunca 1985\u2019ten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7erisinde Do\u011fu Anadolu, G\u00fcneydo\u011fu, Anadolu gibi \u0130\u00e7 Anadolu\u2019nun bir k\u0131sm\u0131 gibi karayosunlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f \u00e7ok say\u0131da alan kalm\u0131\u015f. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmalar hem hocalar\u0131n bulunduklar\u0131 \u00fcniversitelere, hem de daha kolay ula\u015f\u0131labilir yerlere yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f. Yani \u00fclkenin Bat\u0131s\u0131, G\u00fcneybat\u0131s\u0131 ve Karadeniz B\u00f6lgesi gibi. Dolay\u0131s\u0131yla bizim burada bu bulunma ama\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. Bu b\u00f6lgede floristik anlamda yap\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma yok. Biz bunu bir proje yazd\u0131k ve bu proje kapsam\u0131nda buraya geldik bitki ve karayosunu topluyoruz\u201d dedi.<\/p>\n
\u201cKarayosunlar\u0131 \u00e7ok fazla bilinen grup de\u011fil\u201d<\/p>\n
Profes\u00f6r Doktor K\u0131rmac\u0131, \u201cKarayosunlar\u0131 \u00e7ok fazla bilinen grup de\u011fil asl\u0131nda. Akademik \u00e7evre d\u0131\u015f\u0131nda yani halk bu bitkileri \u00e7ok fazla bilmiyor. Dolay\u0131s\u0131yla toplam bin kadar da t\u00fcr\u00fcm\u00fcz var asl\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de eli\u015fe sahip olan. \u00c7ok da az\u0131msanacak bir rakam de\u011fil. Bu rakam\u0131n bin 200\u2019lere kadar da \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 bekliyoruz. Yani bir 12 bin tane \u00e7i\u00e7ekli bitki t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 10 kadar da karayosunlar\u0131n\u0131n olabilece\u011fini tahmin ediyoruz\u201d dedi.<\/p>\n
3 tane b\u00fcy\u00fck karayosunlar\u0131 dedikleri grup oldu\u011funu ifade eden Profes\u00f6r Doktor K\u0131rmac\u0131, \u201cBunlar yaprakl\u0131 karayosunlar\u0131 biraz \u00f6nce i\u015fte topluyorduk burada. Yaprakl\u0131 karayosunlar\u0131, ci\u011fer otlar\u0131 ve boynuzlu ci\u011fer otlar\u0131 olmak \u00fczere 3 tane grup bu karayosunlar\u0131n\u0131n i\u00e7erisine giriyor. Dedi\u011fim gibi bu g\u00fcne kadar il\u00e7e g\u00f6sterilmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n temel nedenlerinin ba\u015f\u0131nda asl\u0131nda \u00e7i\u00e7ekli bitkilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ekonomik \u00f6nemlerinin az olu\u015fu. Hani g\u00f6sterilerinin daha d\u00fc\u015f\u00fck olu\u015fu gibi fakt\u00f6rler s\u00f6ylenebilir yani bug\u00fcne kadar yani bu \u00e7ok fazla e\u011filim ama son 30 y\u0131la bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda 30 y\u0131ld\u0131r ger\u00e7ekten bu konuyla \u00e7al\u0131\u015fan hem uzman say\u0131s\u0131 da olduk\u00e7a art\u0131\u015f var hem de bu uzmanlar\u0131n olduk\u00e7a iyi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 geliyor \u00f6n\u00fcm\u00fczde. Tabii ki olay sadece arazi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan ibaret de\u011fil. Bunun birde laboratuvar k\u0131sm\u0131 var. Hani \u00e7i\u00e7ekli bitkilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda birazc\u0131k bizim i\u015fimiz de zor a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. \u00c7ok k\u00fc\u00e7\u00fck yani mili metreye ula\u015fan yosunlarla \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Yani elimizdeki b\u00fcy\u00fcte\u00e7ler olmam\u0131\u015f olsa bunlar\u0131 g\u00f6remeyiz. Dolay\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fma zorlu\u011fu da asl\u0131nda birazc\u0131k hani bilim insanlar\u0131na ilk ba\u015fta bu konudan birazc\u0131k uzak tutmu\u015f. Ama tabii ki bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman ekolojik olarak ta ekonomik olarak pek \u00e7ok az ama ekolojik olarak ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemli organizmalar. Bunlar s\u00fcksasyonun ilk basama\u011f\u0131nda bulunuyorlar. Yani bug\u00fcn e\u011fer bir toprak olu\u015fumunda bahsediyorsak, e\u011fer dikenlerden sonra gelen canl\u0131lar olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan toprak olu\u015fumuna katk\u0131 sa\u011flamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ekten \u00f6nemli organizmalar. Bir\u00e7ok organizmaya besin ve bar\u0131nak sa\u011fl\u0131yorlar bu anlamda bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman. Tabi ekonomik olarak da \u00fclkemizde az olmu\u015f olmakla birlikte Kuzey b\u00f6lgelerinde ekonomik olarak da kullan\u0131lan t\u00fcrleri mevcut\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201cVan ve \u00e7evresi Monooligo ko\u015fullar nedeniyle karayosunlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan birazc\u0131k fakir\u201d<\/p>\n
Yakla\u015f\u0131k 4 g\u00fcnd\u00fcr Van\u2019da olduklar\u0131n\u0131 ifade eden Profes\u00f6r Doktor Mesut K\u0131rmac\u0131, \u201cBu proje ba\u015flayal\u0131 yakla\u015f\u0131k 7-8 ay oldu. Daha \u00f6ncesinden buradan bitki toplam\u0131\u015ft\u0131m \u015f\u00f6yle Van ve \u00e7evresi Monooligo ko\u015fullar nedeniyle karayosunlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan birazc\u0131k fakir a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Yani bekledi\u011fimizden biraz daha az t\u00fcr \u00e7\u0131kt\u0131. Dedi\u011fim gibi \u015fimdi etraf\u0131m\u0131zda da \u00e7ekim yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z alana bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman vejetasyon anlam\u0131nda burada herhangi bir bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc g\u00f6remiyorsunuz i\u015fte \u015fartlar belli. \u015eu alanda yar\u0131m saattir \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z takson say\u0131s\u0131 d\u00f6rt. Emin olun bu alan\u0131 da gezmi\u015f olacak bu say\u0131y\u0131 10\u2019u ge\u00e7meyecektir. Van G\u00f6l\u00fc \u00e7evresinde de tahminlerime g\u00f6re 70-80 kadar i\u015fte t\u00fcre ula\u015faca\u011f\u0131z. Bu say\u0131n\u0131n az olmas\u0131ndaki temel neden biraz \u00f6nce ifade etti\u011fim gibi farkl\u0131 habitatlar\u0131n az olu\u015fu. \u00c7\u00fcnk\u00fc karayosunlar\u0131 \u00e7i\u00e7ekli bitkilerle rekabete girmezler onlar\u0131 supsurat olarak kullan\u0131rlar. Yani bir yerde i\u015fte Bat\u0131 Anadolu\u2019da gitti\u011finiz zaman deniz seviyesinden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda farkl\u0131 vejetasyon katk\u0131lar\u0131 vard\u0131r. \u0130\u015fte maki g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, garip g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, k\u0131z\u0131l\u00e7am, kara\u00e7am topluluklar\u0131 sedir topluluklar\u0131 ard\u0131\u00e7 ve supalpinik b\u00f6lgeye \u00e7\u0131kars\u0131n\u0131z. Dolay\u0131 da bu habitatlar\u0131n hepsi derin vadiler su kenarlar\u0131 bunlar\u0131n hepsi farkl\u0131 habitat olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in bizim bitkilerimizin \u00e7e\u015fitlenmesine sebep olur. Oraya bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bu anlamda i\u015fte Van G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn g\u00fcneyine bakan k\u0131s\u0131mlarda birazc\u0131k me\u015fe topluluklar\u0131 var do\u011fal olarak. Dolay\u0131s\u0131yla y\u00fcksek da\u011f akarsular\u0131 var. \u0130\u015fte bizim i\u00e7in habitat olan g\u00f6l \u00e7evresi zaten muhtemelen g\u00f6l\u00fcn i\u00e7erisinde bulunan tuzdan dolay\u0131 neredeyse karayosunu yok denecek kadar az. Dolay\u0131s\u0131yla Van G\u00f6l\u00fc bize b\u00f6yle bir karayosunu a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc sundu” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
AYDIN ADNAN MENDERES \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 FEN-EDEB\u0130YAT FAK\u00dcLTES\u0130 B\u0130YOLOJ\u0130 B\u00d6L\u00dcM\u00dc \u00d6\u011eRET\u0130M \u00dcYES\u0130 PROFES\u00d6R DOKTOR MESUT KIRMACI, KARAYOSUNLARINI ARA\u015eTIRMAK \u00dcZERE VAN VE \u00c7EVRES\u0130NDE \u00c7ALI\u015eMALAR YAPTIKLARINI S\u00d6YLED\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":160334,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[34025,3032,7634,37541,17045],"class_list":["post-160333","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-arastirdi","tag-bilim","tag-insanlari","tag-karayosunlarini","tag-vandaki"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/bilim-insanlari-vandaki-karayosunlarini-arastirdi_0f01490.jpg?fit=1000%2C562","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-FI1","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160333","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=160333"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160333\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/160334"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=160333"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=160333"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=160333"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}