Her kad\u0131n\u0131n do\u011fal bir s\u00fcre\u00e7 olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 menopoz beklendi\u011fi d\u00f6nemin tersine daha erken geldi\u011finde baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131n habercisi olabiliyor.<\/p>\n
Medicana Samsun Hastanesi Kad\u0131n Hastal\u0131klar\u0131 ve Do\u011fum Uzman\u0131 Opr. Dr. Sevin\u00e7 Bilgin, menopoz hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler verdi. Menopoz, ya\u015f alman\u0131n do\u011fal sonucu olarak, yumurtal\u0131klar\u0131n yumurta ve kad\u0131nl\u0131k hormonlar\u0131 olan \u00f6strojen-progesteron \u00fcretimini durdurmas\u0131 sonucu adet kanamalar\u0131n\u0131n kesilmesi ile kendini belli eden bir d\u00f6nemdir. Irk ve genetik yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fen menopoz ya\u015f\u0131, T\u00fcrk kad\u0131n\u0131nda ortalama 45-55 ya\u015flar\u0131 aral\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 88\u2019i 45-55, y\u00fczde 10\u2019u 40-45 ya\u015f aras\u0131 do\u011fal menopoza girer\u201d bilgilerini verdi.<\/p>\n
Ya\u015fam bi\u00e7imi erken menopozu etkiliyor<\/p>\n
Erken menopozun, 40 ya\u015f alt\u0131nda yumurtal\u0131klardaki yumurta h\u00fccrelerinin (follik\u00fcl ) t\u00fckenmesi sonucu, yumurta \u00fcretimi ve hormon \u00fcretiminin durmas\u0131 oldu\u011funu belirten Opr. Dr. Sevin\u00e7 Bilgin, \u201cErken over yetmezli\u011fi ise adet d\u00fczensizli\u011fi, over rezervinin(yumurta-follik\u00fcl say\u0131s\u0131n\u0131n ) azalmas\u0131 ve k\u0131s\u0131rl\u0131k la kendini g\u00f6steren bir tablodur. Menopozdan fark\u0131 \u00e7ok nadirde olsa geri d\u00f6nebilen, y\u00fczde 5-10 aras\u0131 olas\u0131l\u0131kta kendili\u011finden gebelik olabilen bir tablodur. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131ndaki yumurta \u00fcretimi daha anne karn\u0131nda ba\u015flar milyonlarca \u00fcretilir ancak belli bir s\u00fcreden sonra(anne karn\u0131nda 6.ay ) \u00fcretim durup giderek say\u0131 azalmaya ba\u015flar. Do\u011fdu\u011funda 2 milyon olan yumurta h\u00fccresi ergenlik d\u00f6neminde yakla\u015f\u0131k 400 bin tanedir. Her ay yumurta b\u00fcy\u00fct\u00fcp at\u0131lmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda y\u00fczlerce yumurta h\u00fccresi de kendili\u011finden harap olup y\u0131k\u0131m sonucu kaybolur. Irk, genetik alt yap\u0131(aile menopoz ya\u015f\u0131 ), beslenme, ya\u015fam bi\u00e7imi, sigara ve stres gibi fakt\u00f6rler menopoz ya\u015f\u0131n\u0131 belirler. Kad\u0131ndaki yumurta h\u00fccrelerini (follik\u00fcl ) h\u0131zla t\u00fcketen \u00e7e\u015fitli sebepler erken over yetmezli\u011fine ve erken menopoza gidi\u015fe yol a\u00e7ar\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Erken over yetmezli\u011fi-erken menopoz<\/p>\n
Opr. Dr. Sevin\u00e7 Bilgin \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cErken over yetmezli\u011fi ve erken menopoz 2 \u015fekilde olur. Bunlar: Yumurta h\u00fccresinin(follik\u00fcl ) t\u00fckenmesi (do\u011fu\u015ftan rezervin az olmas\u0131 veya sonradan h\u00fccre y\u0131k\u0131m\u0131 ile) genetik yap\u0131dan etkilenir. Ailede anne, abla teyze gibi yak\u0131nlarda erken menopozun olmas\u0131 bir risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Yumurta h\u00fccresi fonksiyonunu yapamamas\u0131(hormona cevaps\u0131z h\u00fccreler). H\u00fccre y\u0131k\u0131m\u0131 ya da cevaps\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebepleri \u00e7o\u011funlukla bilinmemekle birlikte en \u00e7ok e\u015flik eden durumlar \u015funlar: Oto immun hastal\u0131klar: Bilinmeyen bir sebeple v\u00fccudun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemindeki bozulma sonucu, v\u00fccut kendi h\u00fccrelerini yabanc\u0131 gibi kabul eder ve onlara kar\u015f\u0131 \u00fcretti\u011fi antikorlar (oto-kendine antikor) ile kendi h\u00fccrelerini tahrip ederek h\u0131zla t\u00fckenmelerine y\u0131k\u0131lmalar\u0131na yol a\u00e7ar. Bu oto immun (kendi kendini yok etme ) reaksiyon, overdeki h\u00fccreleri tahrip etmeye y\u00f6nelik olursa erken over yetmezli\u011fi ve erken menopoz olurken v\u00fccudun ba\u015fka endokrin organ ve ba\u015fka dokular\u0131na kar\u015f\u0131da olabilir. Tiroit te hashimato, b\u00f6brek \u00fcst\u00fc bezinde adisson hastal\u0131\u011f\u0131, pankreas diyabet, miyastenia gravis, ciltte vitiligo, paratiroid bezi gibi bir\u00e7ok ba\u015fka hastal\u0131kta olabilir. O y\u00fczden erken menopoz baz\u0131 ba\u015fka \u00f6nemli hastal\u0131klar\u0131n \u00f6n habercisi olabilir. Genetik kusurlar-kromozom bozukluklar\u0131: En \u00e7ok frajil x sendromu(zeka gerili\u011fi ve otizm e\u015flik eder). \u00d6zellikle 30 ya\u015f alt\u0131ndaki hastalarda kromozom ve genetik anormallikler daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Over hasar\u0131: Radyasyona maruz kalma ya da kemoterapi g\u00f6rme sonucu yumurta h\u00fccre y\u0131k\u0131m\u0131na ve kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 olabildi\u011fi gibi, \u00e7ikolata kisti yada endometriom gibi sebeplerle yap\u0131lan ameliyatlar sonras\u0131 da yumurta h\u00fccresi ve over rezervi azal\u0131r.\u201d<\/p>\n
Erken menopoz belirtileri<\/p>\n
Dr. Sevin\u00e7 Bilgin, erken menopozun belirtilerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralad\u0131:<\/p>\n
Adet d\u00fczenli\u011fi( oligo amenore), 3-4 ay adet g\u00f6rmeme, ate\u015f basmas\u0131, terleme, uykusuzluk, cinsel istekte azalma, vajinal kuruluk, k\u0131s\u0131rl\u0131k. Erken menopoz ya da erken over yetmezli\u011finin en \u00f6nemli ve tahripk\u00e2r etkisi k\u0131s\u0131rl\u0131kt\u0131r. Yumurta \u00fcretiminin ve yumurtal\u0131k fonksiyonunun bitti\u011fi durumda gebe olma \u015fans\u0131 kalmayabilir. Ancak adet aralar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve over rezervinin (follik\u00fcl say\u0131s\u0131n\u0131n) azald\u0131\u011f\u0131 ara bir d\u00f6nem vard\u0131r ki bu d\u00f6nem yakalanabilirse, hastay\u0131 t\u00fcp bebe\u011fe y\u00f6nlendirme \u00e7ocuk sahibi olmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir f\u0131rsat olabilir. Ancak \u00e7o\u011fu zaman bu ara d\u00f6nem ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131r ya da yumurta t\u00fckeni\u015fi h\u0131zla menopoza g\u00f6t\u00fcrebilir. Kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klar: Erken menopoz ve \u00f6strojenin koruyucu, destekleyici etkisinin ortadan kalkmas\u0131 ile uzun vadede kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131 riski artar. \u00d6strojen hormonu eksikli\u011fine ba\u011fl\u0131 kemik yo\u011funlu\u011funda azalma ve ileri ya\u015flarda kemik k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve kolay kemik k\u0131r\u0131klar\u0131 i\u00e7in risk olu\u015fur. Erken menopoz ya da premat\u00fcr over yetmezli\u011finin tedavisi ya da \u00f6nlenmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. Over rezervinin azald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem yakalanabilirse, \u00f6zellikle \u00e7ocuk sahibi olmak isteyenlere t\u00fcp bebek tedavisi i\u00e7in bir \u015fans tan\u0131mak i\u00e7in bilgilendirmek ve y\u00f6nlendirmek gerekir. Erken menopozun tedavisi eksilen hormonlar\u0131 yerine koyma \u015feklindedir. \u00d6strojen rogesteron kombinasyonu olan ila\u00e7lar, kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyecek bir hastal\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece do\u011fal menopoz ya\u015f\u0131 olan 50 ya\u015fa kadar devam ettirilebilir. Bu yerine koyma tedavisi boyunca hastalar, ba\u015fka baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131n kontrol\u00fc i\u00e7in mutlaka yak\u0131n takip alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KADIN HASTALIKLARI VE DO\u011eUM UZMANI OPR. DR. SEV\u0130N\u00c7 B\u0130LG\u0130N.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":167443,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[4955,16127,16126,5555,5897],"class_list":["post-167442","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-erken","tag-habercisi","tag-hastalik","tag-menopoz","tag-olabilir"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/erken-menopoz-hastalik-habercisi-olabilir_a64be66.jpg?fit=369%2C595","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-HyG","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=167442"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167442\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/167443"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=167442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=167442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=167442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}