{"id":172700,"date":"2019-06-22T12:32:07","date_gmt":"2019-06-22T09:32:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/als-hastaligina-dikkat\/"},"modified":"2019-06-22T12:32:07","modified_gmt":"2019-06-22T09:32:07","slug":"als-hastaligina-dikkat","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/als-hastaligina-dikkat\/","title":{"rendered":"ALS hastal\u0131\u011f\u0131na dikkat"},"content":{"rendered":"<p>Doruk Sa\u011fl\u0131k Grubu N\u00f6roloji Uzman\u0131 Dr. \u00c7i\u011fdem \u015een, 21 Haziran D\u00fcnya ALS G\u00fcn\u00fc vesilesiyle, b\u00fct\u00fcn sinir sistemini etkileyerek ki\u015fiyi bak\u0131ma muhta\u00e7 hale getiren amiyotrofik lateral skleroz (ALS) hastal\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bilgi verdi.<\/p>\n<p>Omurilik ve beyindeki motor sinir h\u00fccrelerinin \u00f6lmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan amyotrofik lateral skleroz (ALS) hastal\u0131\u011f\u0131yla ilgili konu\u015fan Dr. \u00c7i\u011fdem \u015een, \u201cALS hastal\u0131\u011f\u0131, genellikle 40 ile 70 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndaki kad\u0131n ve erkeklerde; toplam n\u00fcfusun 100 binde 2 ile 6\u2019s\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Y\u00fczde 3 ile y\u00fczde 10 ailev\u00ee, y\u00fczde 90 ile y\u00fczde 95\u2019i ise sportatik, di\u011fer bir ifadeyle tesad\u00fcf\u00ee olarak ortaya \u00e7\u0131kan hastal\u0131k, bula\u015f\u0131c\u0131 de\u011fildir\u201d dedi.<\/p>\n<p>ALS\u2019nin, ki\u015finin v\u00fccudunda bulunan omurili\u011fi tahrip ederek kas erimesine sebep oldu\u011funu belirten Dr. \u015een \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n<p>\u201c\u0130rad\u00ee kas olarak bilinen, y\u00fcr\u00fcme ve konu\u015fma gibi hareketlerinden sorumlu olan sinir h\u00fccrelerinin tahribata u\u011framas\u0131 ile hasta pek \u00e7ok yetisini kaybeder ve hasta, ALS\u2019nin ilerleyen a\u015famalar\u0131nda b\u00fct\u00fcn kas hareketlerini kaybeder. ALS, beyin ve omurilikte bulunan motor sinir h\u00fccrelerinin tahrip olmas\u0131, motor n\u00f6ronlar\u0131n v\u00fccutta yer alan kaslara ileti ve uyar\u0131 g\u00f6nderememesi sonucu kaslarda g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011fe sebep olur. Hastal\u0131k her ki\u015fide farkl\u0131 kas gruplar\u0131n\u0131n tutulumuyla ba\u015flasa da \u00e7o\u011funlukla, g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, kas zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve ki\u015finin ellerini kullan\u0131rken kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluk ve kavrama g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ile kendini g\u00f6sterir. Baz\u0131 ki\u015filerde dilin hareketini sa\u011flayan kaslar\u0131n zay\u0131flamas\u0131 sonucu konu\u015famama, kelimeleri yuvarlama gibi belirtilerle de ba\u015flayabilir. Ayr\u0131ca \u00e7i\u011fneme, nefes alma ve yutkunma gibi problemler de ALS hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00f6neminde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan problemlerdir. N\u00f6ron ad\u0131 verilen sinir h\u00fccrelerinin kayb\u0131n\u0131n artmas\u0131 ile birlikte yava\u015f yava\u015f b\u00fct\u00fcn kaslarda g\u00fc\u00e7 kayb\u0131na yola a\u00e7arak ki\u015fiyi, kendi i\u015fini yapamaz hale getiren ALS, ileri d\u00f6nemlerinde zihn\u00ee fonksiyonlar\u0131n\u0131 etkilemeksizin ki\u015fiyi tamamen hareket edemez ve v\u00fccudunu kontrol edemez h\u00e2le getirir. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleme s\u00fcresi ve s\u00fcreci de ki\u015fiden ki\u015fiye farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterse de, hastal\u0131\u011f\u0131n son a\u015famas\u0131nda solunumu etkileyerek, ki\u015finin kendi kendine nefes alabilmesine engel olur\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 belirtileri ki\u015fiden ki\u015fiye farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterse de, kademeli olarak ilerleyen ALS\u2019nin temel belirtileri aras\u0131nda kas g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Dr. \u015een, \u201cBaz\u0131 ki\u015filer konu\u015fmakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekerken, baz\u0131lar\u0131 ka\u015f\u0131k tutmakta zorluk ya\u015fayabilir. Progresif bir hastal\u0131k olan ALS\u2019nin ilerleme h\u0131z\u0131 da ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fmekte ve belirli bir s\u0131ray\u0131 izlememektedir. Hastalar\u0131n ortalama olarak hayat s\u00fcresi 3-5 y\u0131l aras\u0131nda de\u011fi\u015fse de, baz\u0131 hastalar\u0131n 10 y\u0131ldan fazla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastal\u0131\u011f\u0131n erken d\u00f6neminde s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan belirtiler; y\u00fcr\u00fcme ve merdiven \u00e7\u0131kmada zorluk, ince el i\u015flerini yapamama, yutmada g\u00fc\u00e7l\u00fck, kas se\u011firmesi, kramp ve kaslarda incelme, konu\u015fma s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fckler, h\u00e2lsiz, g\u00fc\u00e7s\u00fcz hissetme ve kilo kayb\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n<p>Dr. \u00c7i\u011fdem \u015een s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle noktalad\u0131:<\/p>\n<p>\u201cHastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemesini durdurmaya y\u00f6nelik iki farkl\u0131 ila\u00e7 d\u00fcnya piyasas\u0131nda yer almaktad\u0131r. Ancak ki\u015finin hayat kalitesini art\u0131rmaya d\u00f6n\u00fck tedavi y\u00f6ntemleri vard\u0131r. Psikolojik destek tedavileri, konu\u015fma terapisi, fizik tedavi ve rehabilitasyon gibi y\u00f6ntemlerden de faydalan\u0131lmas\u0131 gerekir. \u0130yi bir bak\u0131m ile birlikte ALS hastalar\u0131, \u00f6nceki y\u0131llara nazaran daha uzun s\u00fcre ya\u015famaktad\u0131r. Hastan\u0131n dengeli bir \u015fekilde beslenmesi, yeterli miktarla s\u0131v\u0131 almas\u0131 ve ideal kilosunun korunmas\u0131 i\u00e7in s\u0131k s\u0131k fakat hafif beslenmesi, e\u011fer gerekiyor ise ki\u015fiye \u00f6zel olarak haz\u0131rlanan mama ile beslenmesi son derece \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca hastalar, haf\u0131za ve zihin fonksiyonlar\u0131 yerinde oldu\u011fu, ancak hareket ve kendisini ifade edemedikleri i\u00e7in psikolojik olarak aile fertlerinin deste\u011fine ihtiya\u00e7 duyarlar.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DORUK SA\u011eLIK GRUBU N\u00d6ROLOJ\u0130 UZMANI DR. \u00c7\u0130\u011eDEM \u015eEN, 21 HAZ\u0130RAN D\u00dcNYA ALS G\u00dcN\u00dc VES\u0130LES\u0130YLE, B\u00dcT\u00dcN S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130N\u0130 ETK\u0130LEYEREK K\u0130\u015e\u0130Y\u0130 BAKIMA MUHTA\u00c7 HALE GET\u0130REN AM\u0130YOTROF\u0130K LATERAL SKLEROZ (ALS) HASTALI\u011eI HAKKINDA B\u0130LG\u0130 VERD\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[19415,1440,13085],"class_list":["post-172700","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-als","tag-dikkat","tag-hastaligina"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-IVu","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172700","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=172700"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172700\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=172700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=172700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=172700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}