Birle\u015fmi\u015f Milletlerce (BM) belirlenen 26 Haziran D\u00fcnya Uyu\u015fturucu Kullan\u0131m\u0131 ve Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131yla M\u00fccadele G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla uyu\u015fturucuyla m\u00fccadele, d\u00fcnyan\u0131n ortak g\u00fcndemi oldu. BM\u2019nin 2018 D\u00fcnya Uyu\u015fturucu Raporuna g\u00f6re, d\u00fcnya \u00fczerinde 31 milyonun \u00fcst\u00fcnde uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 var.<\/p>\n
Son yay\u0131nlanan D\u00fcnya Uyu\u015fturucu Raporuna g\u00f6re, d\u00fcnya \u00fczerinde 31 milyon uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 var. Bu rakam 2016\u2019da 29,5 milyondu. Aradaki 1 bu\u00e7uk milyonluk art\u0131\u015f ise alarm veriyor. Ayn\u0131 raporda d\u00fcnya genelinde uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 275 milyon olarak yer al\u0131rken, bu rakam 2016 raporunda 250 milyon olarak verilmekte. Aradaki 25 milyonluk art\u0131\u015f uyu\u015fturucuyu deneyen ve kullananlar\u0131n say\u0131s\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6stermekte. Konuyla ilgili a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Bah\u00e7e\u015fehir \u00dcniversitesi (BAU) Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Dr. Oya Mortan Sevi, \u201c\u00dclkemizde 15-24 ya\u015f grubunda 25 ya\u015f \u00fcst\u00fcne g\u00f6re madde kullan\u0131m\u0131 daha s\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken; yak\u0131n zamanda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar 5-14 ya\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerde bile madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclebildi\u011fini i\u015faret ediyor. Ancak madde kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmler 15 ya\u015f ve \u00fczerinde daha s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Erkeklerde \u00e7o\u011funlukla daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bilinmektedir. Sokakta ya\u015fayan \u00e7ocuklar ve su\u00e7a itilen ergenlerde madde kullan\u0131m yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha fazla oldu\u011fu bildirilmektedir. Ancak bu grupta tiner, bali gibi u\u00e7ucu maddeler de \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bu durum orta ve \u00fcst sosyo-ekonomik d\u00fczeyde maddenin az kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. Yaln\u0131zca kullan\u0131lan madde t\u00fcr\u00fc de\u011fi\u015fiklik g\u00f6steriyor gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Kokain daha s\u0131kl\u0131kla y\u00fcksek sosyo-ekonomik d\u00fczeyden gelen ki\u015filer taraf\u0131ndan kullan\u0131lmakta iken, esrar ve eroin kullan\u0131m\u0131na daha d\u00fc\u015f\u00fck sosyo-ekonomik d\u00fczeyde rastlanmaktad\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n
Dr. Oya Mortan Sevi, uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 ve ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgili devlet, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ve emniyetin birlikte m\u00fccadele etmesi gerekti\u011fine vurgu yapt\u0131.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu t\u00fcketimi alarm veriyor<\/p>\n
BM raporuna g\u00f6re 2016 y\u0131l\u0131nda 192 milyon ki\u015fi esrar, 34 milyon ki\u015fi eroin, 21 milyon ki\u015fi ekstazi, 18 milyon ki\u015fi de kokain kullanm\u0131\u015f. \u00d6zellikle Afganistan\u2019da afyon \u00fcretimi 2016 y\u0131l\u0131ndan 2017 y\u0131l\u0131na kadar y\u00fczde 65 oran\u0131nda artarak 10 bin 500 tona ula\u015fm\u0131\u015f. Buna kar\u015f\u0131n 2016\u2019da 91 ton eroin ele ge\u00e7irilmi\u015f.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de uyu\u015fturucu sorununun b\u00fcy\u00fcmesinde, kendini oyalamakta zorlanan, s\u0131k\u0131nt\u0131ya dayanamayan, \u00e7abuk sonuca varmak isteyen, her \u015feyi \u00e7abuk t\u00fcketen ve \u00e7abucak s\u0131k\u0131lan bir nesil yeti\u015ftirilmesinin etkisinin b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu belirten Sevi, \u201cDe\u011fi\u015fime \u00f6nce ebeveynlik stillerimizden ba\u015flamak gerek. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fckten itibaren \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n; \u00fcz\u00fclmesin, a\u011flamas\u0131n, zorlanmas\u0131n diye her istedi\u011fini yap\u0131yoruz. Onlar\u0131 mutlaka bir uyaran ile oyal\u0131yoruz. B\u00f6ylece \u00e7ocuklarda spontanl\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ve \u00e7ocuklar\u0131n becerileri geli\u015fmiyor. Sorun \u00e7\u00f6zmeyi \u00f6\u011frenemiyorlar. Sadece ders \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ya da kurslara gitmeyi \u00f6\u011f\u00fctl\u00fcyoruz. Birbirleriyle yar\u0131\u015fa sokuyoruz. Kendini ba\u015fkalar\u0131na ispat etmek zorunda hissettiriyoruz. S\u0131n\u0131r koymuyoruz, sorumluluk almay\u0131 \u00f6\u011fretmiyoruz. \u00d6rne\u011fin; onlar\u0131n da\u011f\u0131tt\u0131klar\u0131n\u0131 biz topluyoruz. Kendi se\u00e7imlerini yapmalar\u0131na izin vermiyoruz, onlar\u0131n benliklerini bask\u0131l\u0131yoruz ya da onlar\u0131 tek karar mercii yap\u0131p \u015fi\u015fkin bir benlik olu\u015fturmalar\u0131na katk\u0131da bulunuyoruz. Ba\u015f etme mekanizmalar\u0131 geli\u015fmiyor. S\u0131k\u0131nt\u0131yla, bo\u015flukla, de\u011fi\u015fimle ba\u015fa \u00e7\u0131kmakta zorlan\u0131yorlar ve maalesef onlarla sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kuram\u0131yoruz. Uyu\u015fturucu madde o anda onlara \u00e7ok kolay bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu gibi geliyor. Sorunlar\u0131 onlar\u0131n yerine \u00e7\u00f6zecek, d\u00fc\u015f\u00fcnmekten kurtaracak, haz verecek, s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 giderecek, kafa yapacak diye umarak bu yolu se\u00e7iyorlar. Ancak as\u0131l bilmeleri gereken bu yola bir kere girildi\u011finde \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u201cBir kereden bir \u015fey olmaz\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle ba\u015fl\u0131yor<\/p>\n
Uyu\u015fturucuyu bir kere denemenin bile ba\u011f\u0131ml\u0131 olmak i\u00e7in yeterli oldu\u011funu s\u00f6yleyen Sevi, \u201c\u00d6ncelikle \u2018Bir kereden bir \u015fey olmaz\u2019 inanc\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi ve uyu\u015fturucu maddelerin etkileri konusunda toplumun her kesimini bilin\u00e7lendirmek gerekiyor. Ailelerin bu konuda duyarl\u0131 ve bilgili olmas\u0131 \u00f6nemli. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za s\u0131n\u0131r koymay\u0131, hay\u0131r diyebilmeyi, zararl\u0131 ve yararl\u0131 olan\u0131 ay\u0131rt etmeyi \u00f6\u011fretmeli ve bizimle her konuda ileti\u015fim kurabileceklerini hissettirmeliyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ergenler sadece akranlar\u0131na kendini kan\u0131tlamak i\u00e7in bile maddeyi deneyebiliyorlar. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ortaokul ve liselerde denetimin ve aileyle i\u015f birli\u011finin artmas\u0131 \u015fart. Yap\u0131lan tek \u015fey okuldan uzakla\u015ft\u0131rmak olmamal\u0131. Aile ve okul birlikte bir yol \u00e7izerek gen\u00e7leri kazanmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu maddenin beynin kimyasal yap\u0131s\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirdi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Sevi, \u201cBunun sonucunda madde ki\u015finin bili\u015fleri, duygular\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131, ki\u015fili\u011fi \u00fczerinde ciddi de\u011fi\u015fikliklere neden olur ve bedeni tahrip eder. Yani ki\u015fi hem ruhsal hem de fiziksel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybeder. Ki\u015fi ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funda maddeden ba\u015fka bir\u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnemez hale gelir. Bunun sonucunda aile hayat\u0131n\u0131, i\u015f hayat\u0131n\u0131, sosyal ve cinsel ya\u015fam\u0131n\u0131 bozar. Bireyin \u00f6fkesi artar, sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar sergiler, s\u0131kl\u0131kla moral bozuklu\u011fu ya\u015far, intihar d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve kendine zarar verme davran\u0131\u015flar\u0131 olabilir. Ki\u015fi maddenin etkisindeyken ger\u00e7e\u011fi de\u011ferlendirme yetisinde bozulma olabilece\u011finden kendine ya da ba\u015fkas\u0131na zarar vermek gibi \u00e7ok y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 olabilir. Madde beynin yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fi ve bir gerginle\u015ftirici etkisi oldu\u011fu i\u00e7in madde kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 kayg\u0131 bozuklu\u011fu (anksiyete), psikoz ve deliryum gibi pek \u00e7ok psikiyatrik rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 tetikleyebilir\u201d ifadelerinde bulundu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
BAH\u00c7E\u015eEH\u0130R \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 (BAU) PS\u0130KOLOJ\u0130 B\u00d6L\u00dcM\u00dc \u00d6\u011eRET\u0130M \u00dcYES\u0130 DR. OYA MORTAN SEV\u0130, \u201c\u00dcLKEM\u0130ZDE 15-24 YA\u015e GRUBUNDA 25 YA\u015e \u00dcST\u00dcNE G\u00d6RE MADDE KULLANIMI DAHA SIK OLARAK G\u00d6R\u00dcL\u00dcRKEN; YAKIN ZAMANDA YAPILAN \u00c7ALI\u015eMALAR 5-14 YA\u015eLARI ARASINDAK\u0130 \u00c7OCUK VE GEN\u00c7LERDE B\u0130LE MADDE KULLANIMININ G\u00d6R\u00dcLEB\u0130LD\u0130\u011e\u0130N\u0130 \u0130\u015eARET ED\u0130YOR.” DED\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[349,14586,4296,42150],"class_list":["post-173711","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-dunya","tag-hizla","tag-nufusu","tag-zehirleniyor"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-JbN","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=173711"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173711\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=173711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=173711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=173711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}