Ac\u0131badem Do\u011fa Fen ve Teknoloji Lisesi Haz\u0131rl\u0131k S\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6\u011frencisi Eray Mercan, Avrupa \u0130nsan Geneti\u011fi Toplulu\u011fu (ESHG) taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen Avrupa DNA G\u00fcn\u00fc Kompozisyon Yar\u0131\u015fmas\u0131 European DNA Day Essay Contest 2019\u2019da birinci oldu. Eray Mercan, \u201cGen D\u00fczenlemesi Nedir ve \u0130nsanlar\u0131n Yeteneklerini Geli\u015ftirmede Kullan\u0131labilir mi?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 kompozisyonuyla, 59 ki\u015filik uzman kadronun j\u00fcrili\u011finde ve 21 Avrupa \u00fclkesinden kat\u0131lan y\u00fczlerce makale aras\u0131ndan se\u00e7ildi.<\/p>\n
Do\u011fa Koleji Haz\u0131rl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6\u011frencisi Eray Mercan, yazd\u0131\u011f\u0131 kompozisyonla, Avrupa DNA G\u00fcn\u00fc Kompozisyon Yar\u0131\u015fmas\u0131nda birinci se\u00e7ildi. Mercan, 18 Haziran g\u00fcn\u00fc \u0130sve\u00e7\u2019in Goteburg kentinde bulunan Svenska Mssan\u2019da 3 bin 500\u2019den fazla uluslararas\u0131 bilim insan\u0131 ve doktorun kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 bilimsel konferans “European Human Genetics Conference”a davet edildi.<\/p>\n
\u201cBu ba\u015far\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de bir ilki ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u201d<\/p>\n
Do\u011fa Koleji Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Ali R\u0131za L\u00fcle, \u201cHaz\u0131rl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131nda okuyan \u00f6\u011frencimizin, yazd\u0131\u011f\u0131 \u0130ngilizce kompozisyonla, Avrupa \u00fclkelerinden ba\u015fvuruda bulunan y\u00fczlerce makale aras\u0131ndan birinci se\u00e7ilmesi kurumumuz ve \u00fclkemiz ad\u0131na ger\u00e7ekten gurur verici. \u00d6\u011frencimizin ad\u0131, okulu ve \u00fclkesi; birinci se\u00e7ilerek davet ald\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 bilimsel konferansta ilan edildi. Bu ba\u015far\u0131yla birlikte T\u00fcrkiye\u2019de bir ilki ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olduk\u201d dedi.<\/p>\n
Gen d\u00fczenlemesi yetenekleri geli\u015ftirir mi?<\/p>\n
Avrupa \u0130nsan Geneti\u011fi Toplulu\u011fu (ESHG), her y\u0131l D\u00fcnya DNA g\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda genetikle ilgili bir problem yay\u0131nlayarak \u00f6\u011frencilerden bu problemle ilgili makale taramas\u0131 yapmas\u0131n\u0131 ve yorumlar\u0131n\u0131 da katarak bir kompozisyon yazmalar\u0131n\u0131 bekliyor. 2019 y\u0131l\u0131n\u0131n problemi ise \u201cGen d\u00fczenlemesi nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve bundan beklentiler neden y\u00fcksektir?\u201d oldu. Kompozisyonunda, gen de\u011fi\u015fiminin gelecekte insanl\u0131\u011f\u0131 etkileyecek olumsuz y\u00f6nlerini tart\u0131\u015fan Eray, Biyoloji \u00d6\u011fretmeni Ay\u00e7a \u00c7olak\u2019\u0131n da desteklerini alarak \u201cGen d\u00fczenlemesi nedir ve insanlar\u0131n yeteneklerini geli\u015ftirmede kullan\u0131labilir mi?\u201d sorusuna yan\u0131t arad\u0131.<\/p>\n
Kompozisyon, gen d\u00fczenlemesinin nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu tekniklerden olan CRISPR y\u00f6ntemini, \u015fu anda d\u00fcnyada devam eden hastal\u0131k tedavisi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7lananlar\u0131n verilerini, gen d\u00fczenlemesi ile insan yeteneklerinin geli\u015ftirilmesinin etik olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor.<\/p>\n
Eray Mercan: \u201c\u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131m bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmayacak\u201d<\/p>\n
Kompozisyonunu, yakla\u015f\u0131k iki haftal\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrecinin ard\u0131ndan yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Eray Mercan, haz\u0131rl\u0131k s\u00fcrecinde bir\u00e7ok ulusal ve yabanc\u0131 makale okudu\u011funu ve ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. Ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinde biyoloji \u00f6\u011fretmenlerinin kendisini y\u00f6nlendirdi\u011fini ifade eden Mercan, duygular\u0131n\u0131 \u015fu ifadelerle dile getirdi:<\/p>\n
\u201c\u00c7ok g\u00fczel bir sonu\u00e7 elde ettim. \u00dclkeme yararl\u0131 oldu\u011fum i\u00e7in \u00e7ok mutluyum. Bu s\u00fcre\u00e7te yan\u0131mda olan aileme, \u00f6\u011fretmenlerime \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Nitekim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmayacak. Farkl\u0131 konularda da \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmek istiyorum. T\u00dcB\u0130TAK\u2019a kat\u0131lmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u201d<\/p>\n
\u201c\u00c7al\u0131\u015fmamda CRISPR tekni\u011fine de\u011findim\u201d<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmas\u0131nda de\u011findi\u011fi konular\u0131 aktaran Eray Mercan, kompozisyonun i\u00e7eri\u011fiyle ilgili \u015fu bilgileri verdi:<\/p>\n
\u201cGen d\u00fczenlemesi ile insan yeteneklerinin geli\u015ftirilmesinin etik olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusu \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fturdum. \u0130lk b\u00f6l\u00fcmde gen d\u00fczenlemesinin ne oldu\u011funu ve nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131m. En g\u00fcncel teknik olmas\u0131 nedeniyle CRISPR tekni\u011fine de\u011findim. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde, baz\u0131 hastal\u0131klar ve bu hastal\u0131klar\u0131n nas\u0131l tedavi edilebilece\u011fine de\u011findim. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmde ise bunun etik olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunu tart\u0131\u015ft\u0131m.\u201d<\/p>\n
\u201cGen d\u00fczenlemesinin, baz\u0131 \u015fartlar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda etik olabilece\u011fini savundum\u201d<\/p>\n
Gen d\u00fczenlemesinin ne oldu\u011funu anlatan Mercan, \u201cGen d\u00fczenlemesi, canl\u0131lar\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in genetikleriyle oynanmas\u0131d\u0131r. CRISPR tekni\u011fi ise bir savunma mekanizmas\u0131 olarak do\u011fada var olan bir y\u00f6ntemdir. Bu teknikle vir\u00fcsler canl\u0131lara g\u00f6nderiliyor. B\u00f6ylece canl\u0131lar\u0131n genetikleriyle oynanm\u0131\u015f olunuyor. Bu y\u00f6ntem n\u00fckleer gibi bir teknoloji. Yok edebilme \u00f6zelli\u011fine sahip ancak etik kurallar \u00e7er\u00e7evesinde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda toplumu \u00e7ok y\u00fcksek bir refah d\u00fczeyine de \u00e7\u0131karabilir. Ben kompozisyonumda bu y\u00f6ntemin g\u00fcvenli olup, herkese ula\u015ft\u0131r\u0131labilirse ve uluslararas\u0131 kurallarla k\u0131s\u0131tlan\u0131rsa etik olabilece\u011fi sonucuna vard\u0131m\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201cBu \u00e7al\u0131\u015fmayla \u00fcst\u00fcn bir \u0131rk olu\u015fturulabilir\u201d<\/p>\n
Gen d\u00fczenlemesi ile insan yeteneklerinin geli\u015ftirilebilece\u011fini kaydeden Mercan, \u201cBu \u00e7al\u0131\u015fmayla \u00fcst\u00fcn bir \u0131rk olu\u015fturulabilir. Ancak b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma etik d\u0131\u015f\u0131 olur. Bu teknolojiyle hastal\u0131klar da tedavi edilebilir. \u00c7in\u2019de kanser olan birka\u00e7 ki\u015fi bu teknolojiyle kanserden kurtar\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca kas distrofisine benzer bir hastal\u0131\u011fa sahip k\u00f6pekler \u00fczerinde de deneyler yap\u0131ld\u0131 ve iki k\u00f6pek bu \u00e7al\u0131\u015fmayla iyile\u015ftirildi. Gen d\u00fczenlemesi ile insanlar\u0131n yetenekleri de geli\u015ftirilebilir. Mesela insanlar asl\u0131nda manyetik alan\u0131 hissedebiliyor. Bu y\u00f6ntemle insanlar\u0131n bu yetene\u011fini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karabiliriz. Bunun yan\u0131 s\u0131ra insanlar\u0131n daha h\u0131zl\u0131 ko\u015fmas\u0131 sa\u011flanabilir ve ac\u0131kmas\u0131 geciktirilebilir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201cBa\u015fta \u00fclkemiz ad\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir mutluluk ya\u015f\u0131yoruz\u201d diyen Do\u011fa Koleji Biyoloji B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Muhammet K\u0131l\u0131\u00e7\u00f6z ise, ba\u015far\u0131n\u0131n tesad\u00fcf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek \u015fu ifadelerde bulundu:<\/p>\n
\u201cKurum olarak \u2018Proje Modelli E\u011fitim\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131yla hareket ediyoruz. Avrupa DNA G\u00fcn\u00fc Kompozisyon Yar\u0131\u015fmas\u0131, bu y\u0131l \u00f6\u011frencilerimizin elde etti\u011fi \u00f6nemli ba\u015far\u0131 i\u00e7eriklerinden biri oldu. \u00d6\u011fretmenlerimiz, \u00f6\u011frencilerimize konuyla ilgili bilgi payla\u015f\u0131mlar\u0131nda bulundu. Makale yaz\u0131m\u0131yla ilgili tecr\u00fcbelerini \u00f6\u011frencilerimizle payla\u015f\u0131p, e\u011fitimler verdiler. B\u00f6ylece \u00f6\u011frencilerimizin yeteneklerini g\u00f6sterebilecekleri uluslararas\u0131 platformlara ba\u015fvuruda bulunmalar\u0131 sa\u011fland\u0131. G\u00f6stermi\u015f oldu\u011fumuz bu \u00e7abalar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6\u011frencimizin b\u00f6yle bir ba\u015far\u0131 elde etmesi bizler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir gurur kayna\u011f\u0131 oldu\u201d<\/p>\n
228 bilimsel makale aras\u0131ndan birinci se\u00e7ildi<\/p>\n
Eray\u2019\u0131n akademik potansiyele sahip bir \u00f6\u011frenci oldu\u011funu kaydeden K\u0131l\u0131\u00e7\u00f6z, \u201cEray, \u0130ngilizce yazd\u0131\u011f\u0131 kompozisyonla \u00e7ok g\u00fczel bir ba\u015far\u0131 elde etti. 21 Avrupa \u00fclkesinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve 228 bilimsel makalenin yar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 platformda, 59 j\u00fcrinin de\u011ferlendirmeleri sonucunda Avrupa birincisi oldu. Eray\u2019\u0131n elde etti\u011fi bu ba\u015far\u0131, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Avrupa \u0130nsan Geneti\u011fi Toplulu\u011fu\u2019nun yapt\u0131\u011f\u0131 ve yakla\u015f\u0131k 3 bin 500\u2019e yak\u0131n bilim insan\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir kongrede duyuruldu. Bu ba\u015far\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen bilim insanlar\u0131, gen\u00e7lerimizin bilim a\u00e7\u0131s\u0131ndan potansiyelinin ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u201d dedi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ERAY MERCAN<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":176219,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[43014,3454,93,8810,30091,773,910,957],"class_list":["post-176218","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-arastiran","tag-avrupada","tag-birinci","tag-degisimini","tag-gen","tag-ogrenci","tag-secildi","tag-turk"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/gen-degisimini-arastiran-turk-ogrenci-avrupada-birinci-secildi_4b112a4.jpg?fit=1000%2C750","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-JQe","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=176218"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176218\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/176219"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=176218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=176218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=176218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}