Yak\u0131n Do\u011fu \u00dcniversitesi Hastanesi \u0130nfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal\u0131 Uzman\u0131 Do\u00e7. Dr. Kaya S\u00fcer, \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131 ve \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ot t\u00fcketen hayvanlarda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu hastal\u0131\u011f\u0131n insanlara hayvanlar taraf\u0131ndan direkt veya dolayl\u0131 yoldan bula\u015fabildi\u011fini belirtti.<\/p>\n
\u015earbon hastal\u0131\u011f\u0131 ot t\u00fcketen hayvanlarda g\u00f6r\u00fclmekte<\/p>\n
Bacillus anthracis isimli bakterinin neden oldu\u011fu \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n insan ve hayvanlarda bilinen en eski hastal\u0131klardan birisi oldu\u011funu s\u00f6yleyen Do\u00e7. Dr. Kaya S\u00fcer, \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n esas olarak ot yiyen hayvanlar\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu belirtti. \u0130nsanlara infekte hayvanlardan bula\u015fan hastal\u0131klara zoonoz ad\u0131 verildi\u011fini de s\u00f6yleyen Do\u00e7. Dr. Kaya S\u00fcer, bu nedenle \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n da zoonatik bir hastal\u0131k oldu\u011funu belirtti. Do\u00e7. Dr. Kaya S\u00fcer s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cZoonatik hastal\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 kitlesel \u00f6l\u00fcmler g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Hastal\u0131k tablosu \u00fclkelerin riskli co\u011frafik alanlar\u0131nda endemik olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde hayvanlardan bula\u015fan \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131na azalma g\u00f6r\u00fclmekle beraber, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde halen olgular g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Hastal\u0131\u011f\u0131n en fazla g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc co\u011frafya Asya, Afrika ve G\u00fcney Amerika olarak tan\u0131mlanabilir. T\u00fcrkiye\u2019de 2017 y\u0131l\u0131nda 37 ki\u015fi \u015farbon olgusu bildirilmi\u015ftir. KKTC\u2019de ise bu hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.\u201d<\/p>\n
Hastal\u0131k Hayvanlardan \u0130nsanlara Ge\u00e7mekte<\/p>\n
Bu hastal\u0131\u011f\u0131n insanlara infekte olan hayvanlardan direkt veya dolayl\u0131 olarak bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Kaya S\u00fcer, bula\u015fman\u0131n kaynaklar\u0131na g\u00f6re end\u00fcstriyel, tar\u0131msal, laboratuar veya biyolojik silah kaynakl\u0131 olabilece\u011fini belirtti. S\u00fcer konu\u015fmas\u0131na \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cEnd\u00fcstriyel k\u00f6kenli \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131 hayvansal \u00fcr\u00fcnler olan ke\u00e7i k\u0131l\u0131, y\u00fcn deri, post ve kemik gibi sanayide i\u015flenmesi esnas\u0131nda olu\u015fur. \u015earbon olgular\u0131 genellikle tar\u0131msal k\u00f6kenlidir. Tar\u0131msal \u015farbonda mikroorganizma infekte hayvanlarla direkt temas yoluyla insana bula\u015f\u0131r. \u015earbon bakterisi insan v\u00fccuduna deriden, gasrtrointestinal yoldan, solunum yollar\u0131ndan veya damar i\u00e7ine direkt damar i\u00e7i ila\u00e7la girebilir. \u015earbon hastal\u0131\u011f\u0131 insanlar aras\u0131nda bula\u015fma riski yok denecek kadar d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bula\u015fma yolu a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk alt\u0131ndaki gruplar hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fanlar, kasap ve veteriner hekimler ve hayvansal \u00fcr\u00fcn haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlard\u0131r. \u015earbon hastal\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rt klinik \u015fekilde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilmektedir. Deri \u015farbonu, sindirim sistemi \u015farbonu, solunum sistemi (Akci\u011fer) \u015farbonu ve damar i\u00e7i ila\u00e7 kullananlar da injeksiyon \u015farbonu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilir.\u201d<\/p>\n
Tedavi<\/p>\n
\u015earbon tedavisinde etkili antibiyotiklerin oldu\u011funu s\u00f6yleyen Do\u00e7. Dr. Kaya S\u00fcer, tedavide ilk kullan\u0131lacak antibiyoti\u011fin \u00fclkemizden izole edilmi\u015f \u015farbon bakterilerinde etkinli\u011fi halen \u00e7ok y\u00fcksek olan penisilinler oldu\u011funu belirtti. Penisilin alerjisi olanlara ise doksisiklin veya siprofloksasin gibi ila\u00e7lar\u0131n\u0131n kullan\u0131labildi\u011fini s\u00f6yleyen Kaya S\u00fcer, \u201cGastrointestinal ve akci\u011fer \u015farbonunun tedavisinde antibiyotiklere ek olarak \u015farbon imm\u00fcnoglobulini veya \u015farbon toksinlerine kar\u015f\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f ticari monoklonal antikor preparatlar\u0131 da \u00f6nerilmektedir. \u00dclkemizde hem insan hem de hayvan \u015farbonu bildirimi zorunlu hastal\u0131klardand\u0131r. Hastalar\u0131n bildirilmesi toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve korunma a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Korunma Yollar\u0131<\/p>\n
Hastalar i\u00e7in belirli \u00f6l\u00e7\u00fclerle izolasyon \u00f6nlemleri al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen S\u00fcer, hastalar\u0131n sa\u011flam olmayan derisiyle temas edilece\u011fi zaman mutlaka eldiven giyilmesi gerekti\u011fini belirtti. S\u00fcer ayn\u0131 zamanda, \u201cBir kat\u0131n\u0131n veya bir s\u0131v\u0131n\u0131n gaz ortam\u0131 i\u00e7erisinde da\u011f\u0131lmas\u0131 durumu olan aerosol olu\u015fumu veya s\u0131\u00e7rama riski olan durumlarda uygun ki\u015fisel koruyucu malzemeler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunlar \u00f6nl\u00fck, maske, g\u00f6zl\u00fck ve bunun gibi malzemelerdir. \u015earbon dahil \u00e7iftlik hayvanlar\u0131ndan bula\u015facak t\u00fcm infeksiyon hastal\u0131klar\u0131ndan korunmak i\u00e7in al\u0131nabilecek ki\u015fisel \u00f6nlemler, ba\u015fta et ve s\u00fct olmak \u00fczere hayvansal g\u0131dalar\u0131n \u00e7i\u011f olarak t\u00fcketiminden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131, etlerin iyi pi\u015firilmesi, etlerin kesildi\u011fi y\u00fczeylerle ve malzemelerle \u00e7i\u011f sebze ve meyvelerin temas ettirilmemesi, hasta hayvanlar\u0131n kesilmemesi, hasta veya \u00f6lm\u00fc\u015f hayvan etlerinin t\u00fcketilmemesi, hayvan kesimlerinin bu konunun uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan ve uygun ki\u015fisel koruyucu malzemeler kullanarak yap\u0131lmas\u0131 say\u0131labilir. \u015earbonlu oldu\u011fundan \u015f\u00fcphelenilen hayvanlar\u0131n kesilmesi ve y\u00fcz\u00fclmesi engellenmeli, imha s\u00fcre\u00e7leri takip edilmeli, infekte hayvan\u0131 ta\u015f\u0131yan nakil ara\u00e7lar\u0131 dezenfekte edilmelidir. \u00c7iftlik \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n k\u0131yafet ve el temizli\u011fi konusunda da \u00f6nerilen kurallar\u0131 takip etmesi gerekir\u201d dedi.<\/p>\n
A\u015f\u0131lama Yap\u0131lmal\u0131<\/p>\n
\u015earbonun kontrol al\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm \u00fclkeyi kapsayan merkezi planlama yap\u0131lmas\u0131 ve s\u0131k\u0131 denetim sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen S\u00fcer, en \u00f6nemli konunun ise hayvanlar\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131 ve ithal i\u015fleminin s\u0131k\u0131 denetimlerle uygun \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti. Ayni zamanda hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirime tabi tutulmas\u0131 gerekti\u011fini de s\u00f6yleyen S\u00fcer s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cMarkette veya kasapta par\u00e7alanm\u0131\u015f haldeki ette \u015farbon oldu\u011fu anla\u015f\u0131lamaz. Ancak \u015farbonlu hayvan kesim s\u0131ras\u0131nda veya \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde ki muayenesinde kan\u0131n\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fmamas\u0131 ve siyah renkte kan\u0131 olmas\u0131 ile kesen ki\u015fi taraf\u0131ndan fark edilebilir. Bu durumda da kesin tan\u0131 i\u00e7in \u00f6rnekler al\u0131narak laboratuvar testleri yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n
\u00d6zel Dezenfeksiyon Y\u00f6ntemleri Kullan\u0131lmal\u0131<\/p>\n
\u015earbon oldu\u011fu kan\u0131tlanm\u0131\u015f veya kuvvetle \u015f\u00fcphelenilen bir hayvan\u0131n kesiminde kullan\u0131lan malzemeler i\u00e7in \u00f6zel dezenfeksiyon y\u00f6ntemleri kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini de ifade eden S\u00fcer, bu durumda aletlerde yo\u011fun bula\u015fma durumunun olabilece\u011fini belirtti. Ancak ev ortam\u0131nda et kesmekte kullan\u0131lan b\u0131\u00e7ak, masat, sat\u0131r, kesme tahtas\u0131 gibi malzemelerin \u00f6zel dezenfeksiyonuna ise ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen S\u00fcer, bol sabun veya deterjanl\u0131 suyla y\u0131kanmas\u0131n\u0131n yeterli olabilece\u011fini belirterek, \u201cEtle temas eden aletlerin ve y\u00fczeylerin bu \u015fekilde y\u0131kanmadan meyve sebze gibi \u00e7i\u011f t\u00fcketilen yiyeceklere temas etmemesine dikkat edilmelidir. \u00c7i\u011f ete dokunduktan sonra ellerin bol sabunlu suyla y\u0131kanmas\u0131 yeterli olur. Ellerinde a\u00e7\u0131k yaralar\u0131 olan ki\u015filerin \u00e7i\u011f ete temas etmemeleri, edeceklerse eldiven kullanmalar\u0131 korunma sa\u011flayacakt\u0131r. \u00c7i\u011f ete temas eden ki\u015filerin cilt lezyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan yak\u0131n takibi \u00f6nerilir\u201d s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
YAKIN DO\u011eU \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 HASTANES\u0130 \u0130NFEKS\u0130YON HASTALIKLARI VE KL\u0130N\u0130K M\u0130KROB\u0130YOLOJ\u0130 ANAB\u0130L\u0130M DALI UZMANI DO\u00c7. DR. KAYA S\u00dcER, \u015eARBON HASTALI\u011eINI ANLATTI VE \u015eARBON HASTALI\u011eININ OT T\u00dcKETEN HAYVANLARDA G\u00d6R\u00dcLD\u00dc\u011e\u00dcN\u00dc, BU HASTALI\u011eIN \u0130NSANLARA HAYVANLAR TARAFINDAN D\u0130REKT VEYA DOLAYLI YOLDAN BULA\u015eAB\u0130LD\u0130\u011e\u0130N\u0130 BEL\u0130RTT\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":178629,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[11348,16126,39708,31041,14132],"class_list":["post-178628","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-gorulen","tag-hastalik","tag-hayvanlarda","tag-sarbon","tag-tuketen"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/ot-tuketen-hayvanlarda-gorulen-hastalik-sarbon_eea6e1c.jpg?fit=664%2C354","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-Kt6","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=178628"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178628\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/178629"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=178628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=178628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=178628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}