{"id":191250,"date":"2019-08-07T14:01:58","date_gmt":"2019-08-07T11:01:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/bayram-yolculugunuzda-telefondan-uzak-durun\/"},"modified":"2019-08-07T14:01:58","modified_gmt":"2019-08-07T11:01:58","slug":"bayram-yolculugunuzda-telefondan-uzak-durun","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/bayram-yolculugunuzda-telefondan-uzak-durun\/","title":{"rendered":"Bayram yolculu\u011funuzda telefondan uzak durun"},"content":{"rendered":"<p>Anadolu \u00dcniversitesi Sosyal Medya ve Dijital G\u00fcvenlik, E\u011fitim, Uygulama Ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (SOD\u0130GEM) Bilim Kurulu, Kurban Bayram\u0131 tatilinde s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri telefon ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131 konusunda uyard\u0131.<\/p>\n<p>Ge\u00e7en y\u0131l Kurban Bayram\u0131nda meydana gelen trafik kazalar\u0131nda 142 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirirken 859 ki\u015fi de yaraland\u0131. Bu Ramazan Bayram\u0131nda ise meydana gelen trafik kazalar\u0131nda ise 83 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybederken 868 ki\u015fi de yaraland\u0131. Meydana gelen kazalar; a\u015f\u0131r\u0131 h\u0131z, yorgun ve uykusuz yola \u00e7\u0131kma, seyir halindeyken telefonla ilgilenme gibi trafik kural\u0131 ihlalleri ile emniyet kemeri tak\u0131lmamas\u0131ndan kaynakland\u0131.<\/p>\n<p>Dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131na neden oluyor<\/p>\n<p>2019 verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye n\u00fcfusunun y\u00fczde 98\u2019i cep telefonu kullan\u0131rken bu oran\u0131n y\u00fczde 78\u2019i ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131 tercih ediyor. Ancak cep telefonu kullanmak baz\u0131 durumlarda, b\u00fcy\u00fck riskler ta\u015f\u0131yor. Cep telefonu kullan\u0131m\u0131 (Bluetooth ile kulakl\u0131k ya da ses sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla konu\u015fma da dahil) \u00f6zellikle s\u00fcr\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131 ile olu\u015facak kazalar\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinden biridir.<\/p>\n<p>S\u00fcr\u00fc\u015f esnas\u0131nda ara\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n zararlar\u0131 konusunda SOD\u0130GEM Bilim Kurulundan yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada, \u201cAra\u00e7 kullan\u0131rken beyin ayn\u0131 anda bir\u00e7ok i\u015flemi yerine getirmektedir. Bu i\u015flemler dizisine bir de telefonla ile ilgilenme eklendi\u011finde beyin belirgin bir y\u00fck i\u00e7ine girer ve yava\u015flar. Bu y\u00fck ve yava\u015flama d\u00f6rt t\u00fcr dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131na neden olur. Bunlar; g\u00f6rsel dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, bili\u015fsel dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, i\u015fitsel dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve psikomotor dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131; stres, konsantrasyon ve alg\u0131lama d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne neden olur ve olas\u0131 kazalara davetiye \u00e7\u0131kart\u0131r\u201d denildi.<\/p>\n<p>SOD\u0130GEM\u2019in a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, \u201cS\u00fcr\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda telefonla konu\u015furken aktif dinleme moduna ge\u00e7en beyin, do\u011frudan ses uyaran\u0131na odaklan\u0131r. S\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn dikkati, trafi\u011fe de\u011fil sese y\u00f6nelir. Baz\u0131 bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar, cep telefonu kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 s\u00fcr\u00fc\u015f davran\u0131\u015flar\u0131ndaki zay\u0131flaman\u0131n, alkoll\u00fc ara\u00e7 kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olanlar kadar etkili oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00dclkemizde s\u00fcr\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda cep telefonuyla konu\u015fman\u0131n cezas\u0131 134 TL ve eksi 10 ceza puan\u0131d\u0131r. Ancak sonu\u00e7lar\u0131 daha a\u011f\u0131r olabilir\u201d ifadelerine yer verildi.<\/p>\n<p>Sesli ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc uyaranlar artt\u0131k\u00e7a kaza riski de art\u0131yor<\/p>\n<p>\u201cFrontiers in Human Neuroscience\u201d adl\u0131 bilimsel dergide yay\u0131mlanan makalede, kurall\u0131 s\u00fcr\u00fc\u015f ve s\u00fcr\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 durumlar\u0131ndaki beyin aktivasyonlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131ndan s\u00f6z eden SOD\u0130GEM Bilim Kurulu, a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n<p>\u201cG\u00f6rsellerden de anla\u015f\u0131labilece\u011fi \u00fczere sesli ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc uyaranlar artt\u0131k\u00e7a beyin \u00fczerindeki y\u00fck de artmakta bu da kaza riskini artt\u0131rmaktad\u0131r. \u00d6zellikle s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin sola d\u00f6n\u00fc\u015flerinde sa\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015flere oranla beyin \u00e7ok daha fazla zorlanmakta, kar\u015f\u0131 y\u00f6nl\u00fc trafi\u011fe kar\u015f\u0131 ara\u00e7 kullan\u0131rken ses kaynakl\u0131 dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok daha y\u00fcksek riskler olu\u015fturmaktad\u0131r. Ara\u00e7 i\u00e7i dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin beyni daha az zorlanmakta ve kaza riski az olmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>S\u00fcr\u00fc\u015f i\u015flevlerini aksat\u0131yor<\/p>\n<p>SOD\u0130GEM\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, cep telefonu kullanman\u0131n bir\u00e7ok s\u00fcr\u00fc\u015f i\u015flevinin yerine getirilmesini zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131na de\u011finildi. A\u00e7\u0131klamada, \u201cCep telefonu kullanman\u0131n s\u00fcr\u00fc\u015f i\u015flevine etkileri; do\u011fru \u015ferit i\u00e7erisinde kalmakta zorluk \u00e7ekme, daha sert frenleme ile daha yava\u015f frenleme reaksiyonlar\u0131, uygun h\u0131zda seyir edememe, trafik i\u015faret ve i\u015faret\u00e7ilerine daha yava\u015f reaksiyon g\u00f6sterme ve g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rma, uygunsuz takip mesafesi, daha y\u00fcksek stres ve gerilme seviyelerine neden olan artan zihinsel \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fck\u00fc, etrafta neler oldu\u011funa dair azalan s\u00fcr\u00fcc\u00fc-fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 \u015feklindedir\u201d ifadelerine yer verildi.<\/p>\n<p>S\u00fcr\u00fc\u015f esnas\u0131nda sosyal medyadan kesinlikle uzak durulmal\u0131d\u0131r<\/p>\n<p>SOD\u0130GEM taraf\u0131ndan yap\u0131lan ve \u201cS\u00fcr\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda sosyal medya hesaplar\u0131ndan etkile\u015fime girilmemeli, mesajla\u015fma programlar\u0131 kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r\u201d ifadelerine yer verilen a\u00e7\u0131klamada \u201c2011 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan \u2018Mobile Phone Use: A Growing Problem Of Driver Distraction, World Health Organization\u2019 ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, mesaj al\u0131rken ve g\u00f6nderirken s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin yoldan g\u00f6zlerini ay\u0131rd\u0131klar\u0131 s\u00fcre y\u00fczde 400 artmaktad\u0131r. S\u00fcr\u00fcc\u00fcler, mesaj al\u0131rken ve g\u00f6nderirken, y\u00fczde 28 daha fazla \u015ferit sapmas\u0131 ve y\u00fczde 140 daha fazla tehlikeli \u015ferit de\u011fi\u015fikli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r; mesaj g\u00f6nderen s\u00fcr\u00fcc\u00fcler, takip mesafelerini artt\u0131rarak veya h\u0131zlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrerek dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 telafi etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r\u201d bilgilerine yer verildi.<\/p>\n<p>Yola \u00e7\u0131karken bu \u00f6nerilere dikkat<\/p>\n<p>SOD\u0130GEM Bilim Kurulu, Kurban Bayram\u0131 \u00f6ncesinde, s\u00fcr\u00fcc\u00fclere \u015fu \u00f6nerilerde bulunuldu:<\/p>\n<p>\u201cS\u00fcr\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda telefonu sessizde b\u0131rakmak, bildirimleri sessize almak veya telefonu ula\u015fabilece\u011finiz alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na koyunuz. S\u00fcr\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda telefondan gelen acil bildirimleri cevaplaman\u0131z gerekti\u011finde arac\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcvenli bir yere \u00e7ekerek duraklama haline ge\u00e7melisiniz. Bir\u00e7ok cep telefonunda olan \u2018Araba Kullan\u0131rken Rahats\u0131z Etme\u2019 \u00f6zelli\u011fini aktifle\u015ftiriniz. Ara\u00e7 ile seyir haline \u00e7\u0131kmadan telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini yapman\u0131z ve yukar\u0131daki davran\u0131\u015flar\u0131 bir ya\u015fam tarz\u0131 haline getirmeniz \u00f6nem arz etmektedir. Unutmay\u0131n s\u00fcr\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda telefon ile konu\u015fman\u0131n cezas\u0131, sizin ve sevdiklerinizin ya\u015fam\u0131 olabilir.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ANADOLU \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SOSYAL MEDYA VE D\u0130J\u0130TAL G\u00dcVENL\u0130K, E\u011e\u0130T\u0130M, UYGULAMA VE ARA\u015eTIRMA MERKEZ\u0130 (SOD\u0130GEM) B\u0130L\u0130M KURULU, KURBAN BAYRAMI TAT\u0130L\u0130NDE S\u00dcR\u00dcC\u00dcLER\u0130, TELEFON VE SOSYAL MEDYA KULLANIMI KONUSUNDA UYARDI.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":191251,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[23995,26208,47836,2302,47835],"class_list":["post-191250","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-bayram","tag-durun","tag-telefondan","tag-uzak","tag-yolculugunuzda"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/bayram-yolculugunuzda-telefondan-uzak-durun_7ab848b.jpg?fit=1000%2C995","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-NKG","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191250","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=191250"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191250\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/191251"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191250"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=191250"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=191250"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}