{"id":196467,"date":"2019-08-27T11:46:32","date_gmt":"2019-08-27T08:46:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/sumela-manastirinin-kayip-hazinesi-mercek-altinda\/"},"modified":"2019-08-27T11:46:32","modified_gmt":"2019-08-27T08:46:32","slug":"sumela-manastirinin-kayip-hazinesi-mercek-altinda","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/sumela-manastirinin-kayip-hazinesi-mercek-altinda\/","title":{"rendered":"S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n kay\u0131p hazinesi mercek alt\u0131nda"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye\u2019nin inan\u00e7 turizmi y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nemli merkezlerinden birisi olan Trabzon\u2019un Ma\u00e7ka il\u00e7esindeki tarihi S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n kay\u0131p hazinesinin izi s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Trabzon\u2019un Ma\u00e7ka il\u00e7esi Alt\u0131ndere k\u00f6y\u00fc s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde Alt\u0131ndere Vadisi\u2019ne hakim Karada\u011f\u2019\u0131n eteklerinde sarp bir kayal\u0131k \u00fczerine Bizans \u0130mparatoru I. Theodosius zaman\u0131nda (375-395) Atina\u2019dan gelen Barnabas ve Sophranios isimli iki rahip taraf\u0131ndan kurulmu\u015f olan S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n kay\u0131p hazinesi ara\u015ft\u0131r\u0131lacak. 18. y\u00fczy\u0131lda bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcm\u00fc yenilenen, 19. y\u00fczy\u0131lda b\u00fcy\u00fck binalar\u0131n ilave edilmesiyle muhte\u015fem bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm kazanan S\u00fcmela, Trabzon\u2019un 1916-1918 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki Rus i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda el konularak, 1923\u2019den sonra tamam\u0131yla bo\u015falt\u0131ld\u0131. Bir anda bo\u015falt\u0131lan manast\u0131rdaki g\u00f6revli papazlar de\u011ferli kutsal e\u015fyalar\u0131 manast\u0131r\u0131n i\u00e7ine de\u011fil de b\u00f6lgedeki Ayavarvara Kilisesi\u2019ne g\u00f6merek Yunanistan\u2019a giderken, manast\u0131r bu d\u00f6nemden sonra t\u00fct\u00fcn ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar\u0131 ve \u00e7obanlar taraf\u0131ndan bir konaklama yeri olarak kullan\u0131ld\u0131. 1931 y\u0131l\u0131nda d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019ye bir talepte bulunan Yunan yetkililer, papazlar taraf\u0131ndan g\u00f6m\u00fclen de\u011ferli kutsal e\u015fyalar\u0131 geri almak istedi. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin denetiminde S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019na gelen 3 papaz, Ayavarvara Kilisesi\u2019ne g\u00f6m\u00fclen l\u00f6rik par\u00e7as\u0131, par\u015f\u00f6meni ve Aziz Lukas ikonas\u0131n\u0131 alarak g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Bu d\u00f6nemlerde S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019ndaki tarihi eserlerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 ya\u011fmaland\u0131. \u0130ddialara g\u00f6re 1950\u2019li y\u0131llarda g\u00f6rev yapan ABD\u2019li NATO askerleri, alt\u0131 y\u00fcksek kamyonlarla S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019na \u00e7\u0131karak paha bi\u00e7ilemez oyma kap\u0131s\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere manast\u0131rdaki bir\u00e7ok tarihi eseri yurt d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7\u0131rd\u0131. Yakla\u015f\u0131k 100\u2019e yak\u0131n paha bi\u00e7ilmez eserin izini s\u00fcren yetkililer, 22 Eyl\u00fcl 2015 tarihinde restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle ziyarete kapat\u0131lan, 25 May\u0131s\u2019ta ise bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc yeniden ziyarete a\u00e7\u0131lan S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n restorasyonunun tamamlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan manast\u0131rdaki bir odada bu eserleri toplamay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n<p>S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n kay\u0131p hazinesi hakk\u0131nda bilgi veren Karadeniz Teknik \u00dcniversitesi (KT\u00dc) Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc Siyasi Tarih Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. \u0130smail K\u00f6se, 3 papaz\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin  denetiminde manast\u0131ra geldiklerini ve \u00fc\u00e7 kutsal e\u015fyay\u0131 g\u00f6md\u00fckleri yerden \u00e7\u0131kartarak  Yunanistan\u2019a geri g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirterek, \u201cK\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n elinde manast\u0131rdaki kay\u0131p e\u015fyalar ile alakal\u0131 bir envanter olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum. Umar\u0131m ki vard\u0131r. O envantere g\u00f6re m\u00fczelerde ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131yordur. Papazlar ayr\u0131l\u0131rken ya da herhangi birimiz ayr\u0131lacak olsak geri d\u00f6nece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnerek e\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bir yere saklar\u0131z. Bizim bildi\u011fimiz resmi kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015f olan par\u00e7alar aras\u0131nda Aziz Lukas ikonas\u0131, Aziz Lukas taraf\u0131ndan boyand\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan ikona, l\u00f6rik kutsal ha\u00e7 par\u00e7as\u0131 ve Aziz Kristopher taraf\u0131ndan par\u015f\u00f6men \u00fczerine yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan, bu bilgileri kesin y\u00fczde y\u00fcz bilemiyoruz \u0130ncil par\u00e7as\u0131. Papazlar S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019ndan ayr\u0131l\u0131rken bu de\u011ferli kutsal e\u015fyalar\u0131 manast\u0131r\u0131n i\u00e7ine de\u011fil, bug\u00fcn minib\u00fcslerle gidilen yolun sa\u011f\u0131nda bir k\u00fc\u00e7\u00fck kilise vard\u0131r Santa Barbara, Ayavarvara olarak bilinen, S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n arazisi olarak bilinir bu b\u00f6lge. Oradaki k\u00fc\u00e7\u00fck kiliseye g\u00f6md\u00fcler. \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn Yunanistan ziyareti, 1931 y\u0131l\u0131 manast\u0131r hen\u00fcz yang\u0131n ge\u00e7irmemi\u015f bu tarihte. T\u00fct\u00fcn ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar\u0131 veya \u00e7obanlar taraf\u0131ndan bir konaklama yeri olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Yunanistan, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019den bu e\u015fyalar\u0131n al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in ricada bulunuldu ve 3 papaz T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin denetiminde izinle geldiler, g\u00f6md\u00fckleri yerden \u00fc\u00e7 kutsal e\u015fyay\u0131, l\u00f6rik par\u00e7as\u0131n\u0131, par\u015f\u00f6meni ve Aziz Lukas ikonas\u0131n\u0131 alarak Yunanistan\u2019a geri g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Bu T\u00fcrkiye Cumhuriyeti izniyle ger\u00e7ekle\u015fti. Yani bu e\u015fyalar\u0131 K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 istese de geri alamaz. 1931\u2019de d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc taraf\u0131ndan bu izin verilmi\u015fti\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u201cManast\u0131r 1970\u2019li y\u0131llara kadar korunmuyordu\u201d<\/p>\n<p>S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019nda 1937 y\u0131l\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir yang\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden K\u00f6se, \u201cS\u00fcmela Manast\u0131r\u0131 1923 y\u0131l\u0131nda 24 son ke\u015fi\u015fin ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih. 1970\u2019li y\u0131llara kadar bo\u015f, herhangi bir koruma yok, herhangi eserlere ya da i\u00e7erisindeki e\u015fyalara bir sahip \u00e7\u0131kma durumu mevcut de\u011fil. \u00dc\u00e7 \u00e7e\u015fit e\u015fya al\u0131nmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok fazla insan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir k\u00f6y gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. O k\u00f6yde ya\u015fayan insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bak\u0131r kazanlar\u0131 vard\u0131r, alt\u0131n e\u015fyalar\u0131 vard\u0131r. Manast\u0131rlar yerel halktan vergi ald\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 zengindir. S\u00fcmela\u2019n\u0131n Ak\u00e7aabat\u2019a kadar m\u00fclk\u00fc vard\u0131r. N\u00fcfus de\u011fi\u015fimi oldu\u011fu i\u00e7in b\u00f6lgeye yerle\u015fen muhacirler ya da k\u00f6yl\u00fcler ihtiya\u00e7 duyduk\u00e7a demir par\u00e7alar\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck e\u015fyalar\u0131 manast\u0131rdan ald\u0131lar. Bu soygun de\u011fil, bu sadece ihtiyac\u0131n manast\u0131rdan giderilmesidir ve zarar da verilmemi\u015ftir. \u0130kincisi t\u00fct\u00fcn ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n ve b\u00f6lgeyi kullanan \u00e7obanlar\u0131n manast\u0131rda, kazaen \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir, kazaen i\u00e7eride k\u00fc\u00e7\u00fck bir ate\u015f b\u0131rakt\u0131lar. \u0130\u00e7erisinde y\u0131\u011f\u0131nla kestane a\u011fac\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f ah\u015fap bir aksan var, 100-150 y\u0131ll\u0131k a\u011fa\u00e7lardan bahsediyoruz. Yang\u0131n tarihi 1937 olarak i\u015faret edilir. B\u00f6lgedeki ya\u015fl\u0131lar da bunu teyit eder. Ya\u015fl\u0131larla konu\u015ftu\u011fumda dediler ki \u2019O kadar b\u00fcy\u00fck yang\u0131nd\u0131 ki vadi b\u00fct\u00fcn gece ayd\u0131nland\u0131, b\u00fct\u00fcn bina yand\u0131.\u2019 \u0130\u00e7erideki e\u015fyalar yand\u0131. Bu zamana kadar manast\u0131rdan bilin\u00e7li olarak Avrupal\u0131 m\u00fczelerin malzeme al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 resmi kay\u0131tlarla da bilmiyoruz. Elimizde herhangi bir veri de yok. D\u00f6nemin ya\u015fl\u0131lar\u0131 bu \u015fekilde bilgi vermediler. Verdikleri bilgi \u015fu; 1950 y\u0131llardan sonra Amerikal\u0131 askerlerin T\u00fcrkiye\u2019ye gelmesi, So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n 1945\u2019de ba\u015flamas\u0131, 1946\u2019da T\u00fcrkiye ile Amerikan ili\u015fkilerinin s\u0131k\u0131la\u015fmas\u0131. 1952\u2019de T\u00fcrkiye\u2019nin NATO \u00fcyesi olmas\u0131. S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019na giderseniz ana kaya kilisesinin d\u0131\u015f duvar\u0131na bak\u0131n, orada Amerikal\u0131 askerlerin 1956-1960 y\u0131llar\u0131nda yazd\u0131klar\u0131 yaz\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Amerikal\u0131 askerlerin manast\u0131r hakk\u0131nda bilgileri vard\u0131. On binlerin bu g\u00fczergahtan ge\u00e7tiklerini biliyorlard\u0131. Ziyaretlerinde belki yang\u0131ndan sonra kalan e\u015fyalar\u0131, ne kald\u0131 bilmiyoruz, e\u015fyalar\u0131 alarak alt\u0131 y\u00fcksek kamyonlarla, limandan da gemilerle Amerika\u2019ya ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 k\u00f6yl\u00fcler bize anlatt\u0131\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u201cS\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019ndan mutlaka izinsiz g\u00f6t\u00fcr\u00fclen e\u015fyalar vard\u0131r\u201d<\/p>\n<p>S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n as\u0131l eserlerinin Ankara\u2019daki Anadolu Medeniyetler M\u00fczesi\u2019nde oldu\u011funu dile getiren K\u00f6se, \u201cBen K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yerinde olsayd\u0131m \u015funu yapard\u0131m. \u00d6ncelikle S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131 ya da b\u00f6lgedeki tarihi eserler manast\u0131r, cami, kilise, han, hamam, kervansaray fark etmeksizin bu ortak miras. Bu mirastan \u015fu anda herkes kazan\u00e7 sa\u011fl\u0131yor. Bu miras\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in elimden geleni yapar, var olan\u0131n envanterini \u00e7\u0131kar\u0131rd\u0131m. Sonra S\u00fcmela Manast\u0131r\u0131\u2019ndan izinsiz g\u00f6t\u00fcr\u00fclen e\u015fyalar varsa, ki mutlaka vard\u0131r, bildiklerimiz Oxford Asmolen M\u00fczesi\u2019nde var, \u0130rlanda Ulusal M\u00fczesi\u2019nde var, Amerika\u2019daki m\u00fczede var. Tamam\u0131n\u0131 bilmiyorum. Bildi\u011fim \u00fc\u00e7 tanesi. \u0130konastasis bir tanesinde. Asma s\u00fcslemeli kap\u0131 ba\u015fka bir tanesinde. As\u0131l eserler Ankara\u2019da Anadolu Medeniyetler M\u00fczesi\u2019nde. El yazmas\u0131 kitaplar, \u0130nciller b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 60\u2019a yak\u0131n kitap var Ankara Anadolu Medeniyetleri M\u00fczesi\u2019nde, orada duruyor. Kimse onlar\u0131 ara\u015ft\u0131rm\u0131yor, incelemiyor. Sonra bu envanter \u00e7\u0131kart\u0131larak, var olanlar incelendikten sonra, var olan korunduktan sonra d\u0131\u015far\u0131daki eserlerin elde edilmesi i\u00e7in giri\u015fimde bulunulabilir\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TRABZON\u2019UN MA\u00c7KA \u0130L\u00c7ES\u0130NDE YER ALAN VE T\u00dcRK\u0130YE\u2019N\u0130N \u0130NAN\u00c7 TUR\u0130ZM\u0130 Y\u00d6N\u00dcNDEN \u00d6NEML\u0130 MERKEZLER\u0130NDEN B\u0130R\u0130S\u0130 OLAN TAR\u0130H\u0130 S\u00dcMELA MANASTIRI\u2019NIN KAYIP HAZ\u0130NES\u0130 ARA\u015eTIRILACAK.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":196468,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[3114,19836,952,22811,13581,19943],"class_list":["post-196467","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-altinda","tag-hazinesi","tag-kayip","tag-manastirinin","tag-mercek","tag-sumela"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/sumela-manastirinin-kayip-hazinesi-mercek-altinda_391937d.jpg?fit=1000%2C562","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-P6P","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/196467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=196467"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/196467\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/196468"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=196467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=196467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=196467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}