Son g\u00fcnlerde internette film, dizi ve muhtelif video yay\u0131nlar\u0131 yapan dijital platformlar\u0131n denetlenmesi ya da kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 konusunda ciddi tart\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten N\u00f6roloji Uzman\u0131 Dr. Mehmet Yavuz, \u201cS\u0131n\u0131rs\u0131z \u00f6zg\u00fcrl\u00fck deliliktir\u201d dedi.<\/p>\n
\u201cBir yanda dijital platformlar\u0131n denetlenmesinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131na ters oldu\u011funu ve her t\u00fcrl\u00fc sans\u00fcr uygulamas\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenler var\u201d diyen Dr. Mehmet Yavuz, \u201cDi\u011fer tarafta ise geleneksel yani analog medya kadar, dijital medya platformlar\u0131n\u0131n da denetime tabi tutulmas\u0131n\u0131 savunanlar var. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, geleneksel medya unsurlar\u0131 denetlenebiliyorsa, dijital medya alanlar\u0131 da kontrol edilebilir. Belki edilmesi de laz\u0131m. Yaln\u0131z burda \u00f6nemli olan obsesif, tak\u0131nt\u0131l\u0131 ki\u015filerin denetim mekanizmalar\u0131nda yer almamas\u0131. Yani kat\u0131 bir sans\u00fcr uygulamalar\u0131 de\u011fil de daha \u00e7ok payla\u015f\u0131mc\u0131, uzla\u015fmac\u0131 ve ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilen yapt\u0131\u011f\u0131 denetim engellemeleri konusunda kamuoyunu ikna edebilecek yetenekte uzman ki\u015filerce bu kontroller y\u00fcr\u00fct\u00fclmeli\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Geleneksel medyan\u0131n giderek kan kaybetti\u011fini ve dijital medyan\u0131n giderek g\u00fc\u00e7lendi\u011fini ifade eden Dr. Mehmet Yavuz, \u201cAncak internet alan\u0131, ucu buca\u011f\u0131 olmayan debi derya bir platform. \u0130nternet eri\u015fimi ve herhangi bir bilgisayar ortam\u0131 olan herkes istedi\u011fi \u015fekilde video kanal\u0131 kurup ya da bireysel olarak fikrini sunabilir ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc payla\u015fabilir durumda. Hal b\u00f6yle olunca da olay suistimalcilere a\u00e7\u0131k hale geliyor. \u00dcstelik dijital yay\u0131n i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z sunucunun, kendi \u00fclkenizde bulunmas\u0131 da gerekmiyor. Yani \u00f6zetle diyece\u011fimiz o ki; toplum m\u00fchendisli\u011finin bile \u00f6ng\u00f6remedi\u011fi \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir de\u011fi\u015fim ve geli\u015fim s\u00f6z konusu. \u015e\u00f6yle bir \u00f6rnek verecek olursam, uyu\u015fturucu sat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, seri katiller, soygunlar, katliamlar daha bir s\u00fcr\u00fc toplumsal normlar\u0131 tehdit eden alanlarda bir s\u00fcr\u00fc dizi var internette. Bu dizilerin baz\u0131lar\u0131nda uyu\u015fturucunun nas\u0131l pazarland\u0131\u011f\u0131, nas\u0131l al\u0131n\u0131p sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hatta nas\u0131l \u00fcretildi\u011fi a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k anlat\u0131lmakta. T\u00fcm d\u00fcnya da uyu\u015fturucu ile \u00e7ok ciddi m\u00fccadeleler verilirken internette boy boy b\u00f6yle dizilerin taktim edilmesi yaman bir \u00e7eli\u015fki de\u011fil midir? Gazetelerin ana man\u015fetleri her g\u00fcn \u00e7e\u015fitli cinayet ve vah\u015fet haberleri ile i\u00e7imizi yakarken, \u00f6b\u00fcr yandan internet dizilerindeki seri katiller ve bunlar\u0131n \u00e7e\u015fitli cinayet tekniklerinin g\u00f6sterilmesi ve bunlar\u0131 izleyen milyonlarca insan\u0131n olmas\u0131 akla zarar bir durum de\u011fil midir?\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201cAyn\u0131 insan, gazetedeki cinayet haberi ile g\u00f6z ya\u015f\u0131 d\u00f6kerken, di\u011fer taraftan ak\u015fam izledi\u011fi dizideki seri katil karakteri ile kendini \u00f6zde\u015fle\u015ftirip onun polis taraf\u0131ndan yakalanmamas\u0131n\u0131 isteyebiliyor\u201d diyen Dr. Yavuz, \u201cBir yandan aman o\u011flum k\u0131z\u0131m ya uyu\u015fturucuya bula\u015f\u0131r m\u0131 acaba diye korku ile ya\u015farken di\u011fer taraftan ailece bir uyu\u015fturucu tacirinin hayat\u0131, ilgi dolu g\u00f6zlerle izlenebiliyor. Diyeceksiniz ki; insan seri katil dizisi izleme ile katil olmaz, uyu\u015fturucu dizisi izleme ile de madde ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olmaz. Evet belki olmaz ama en az\u0131ndan etik ve ahlaki kayg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 esnetmez mi? Bence esnetir. \u0130ddia ediyorum ki; uyu\u015fturucu dizisi izleyen bir gen\u00e7 ile izlemeyen bir gencin uyu\u015fturucuya e\u011filimi ayn\u0131 olamaz. Yani uygun \u015fartlar mevcudiyetinde uyu\u015fturucu dizileri izleyen ki\u015filerin madde ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olabilme ihtimalleri daha y\u00fcksektir\u201d dedi.<\/p>\n
Bilin\u00e7alt\u0131n\u0131n \u00f6yle bir \u015fey ki; heyecanlar\u0131m\u0131z\u0131, sezgilerimizi, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 ve g\u00fcd\u00fclerimizi depolad\u0131\u011f\u0131 gibi, bunlar\u0131n eyleme d\u00f6k\u00fclmesinden de sorumlu oldu\u011funu anlatan Dr. Mehmet Yavuz, \u201cAyn\u0131 zamanda zihin de, telkin ve imgeleme yoluyla iknaya m\u00fcsaittir. Bilin\u00e7alt\u0131, bilin\u00e7li zihnin aksine, sorgulamadan tekrarlanan \u00f6nerileri kabul eder, peki\u015ftirir. Zira s\u0131kl\u0131k arz eden tekrarlar, i\u00e7sel alg\u0131lar\u0131m\u0131za odakl\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn otomatik davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z ve heveslerimiz, bilin\u00e7alt\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirilir. Bundan dolay\u0131, bilincin aksine bilin\u00e7alt\u0131n\u0131 etkilemek hi\u00e7 de zor de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilin\u00e7alt\u0131, gerek g\u00f6rsel gerekse i\u015fitsel yoldan gelen mesajlar\u0131 sorgulamaya bile gerek duymadan kabul eder, \u201cEvet\u201d, \u201cHay\u0131r\u201d demez, bilin\u00e7 gibi yarg\u0131 belirtmez. Bu nedenle de\u011fi\u015fik metotlarla, g\u00f6rsel ya da i\u015fitsel temalarla bilin\u00e7alt\u0131 etkilenecek olursa, \u00e7ok daha \u00e7abuk ve kal\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar al\u0131nabilir. Bu nedenle bu t\u00fcr toplum normlar\u0131n\u0131 tehdit eden dizileri izleyen gen\u00e7lerin bilin\u00e7li zihinleri bunlar\u0131 reddetse bile, bilin\u00e7alt\u0131 olu\u015fumlar\u0131 siz isteseniz de istemeseniz de olumsuz etkilenecektir. Asl\u0131nda bu konu tek ba\u015f\u0131na sadece T\u00fcrkiye\u2019nin de sorunu de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc dijital medyay\u0131 tek bir \u00fclkeden kontrol etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Birle\u015fmi\u015f milletlere tabi t\u00fcm \u00fclkeler bu konuda bir konsorsiyum olu\u015fturmal\u0131 ve ortak kararla birlikte hareket etmelidirler. Bu alanda D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019de g\u00f6reve davet edilebilir\u201d dedi.<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn hi\u00e7bir zaman s\u0131n\u0131rs\u0131z olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirten Dr. Yavuz, \u201cS\u0131n\u0131rs\u0131z \u00f6zg\u00fcrl\u00fck delili\u011fe gider. Ben \u00f6zg\u00fcr\u00fcm \u00e7\u0131plak gezerim diyebilir miyiz?!. Belki gezeriz ama o zamanda herkes sizi deli ya da \u00e7\u0131lg\u0131n olarak tarifler. Beyin hemisferleri bile \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ilan etti\u011finde \u015fizofreni ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ruh hali i\u00e7in her iki beyin yar\u0131mk\u00fcresinin birlikte isti\u015fare ederek \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekiyor. Her beyin yar\u0131mk\u00fcresi ba\u015f\u0131na buyruk \u00f6zg\u00fcr hareket etti\u011finde ortaya anlams\u0131z tutars\u0131z bir kaos hali \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Elbette \u00f6zg\u00fcr olmayal\u0131m, esir olal\u0131m da demiyoruz tabi ki. Ama normal toplumsal normlar\u0131, ailevi de\u011ferleri de g\u00f6ze almak zorunday\u0131z. Evet bir bireyiz ama ayn\u0131 zamanda ailenin ve toplumunda bir \u00fcyesiyiz\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
SON G\u00dcNLERDE \u0130NTERNETTE F\u0130LM, D\u0130Z\u0130 VE MUHTEL\u0130F V\u0130DEO YAYINLARI YAPAN D\u0130G\u0130TAL PLATFORMLARIN DENETLENMES\u0130 YA DA KONTROL ALTINDA TUTULMASI KONUSUNDA C\u0130DD\u0130 TARTI\u015eMALAR YA\u015eANDI\u011eINI BEL\u0130RTEN N\u00d6ROLOJ\u0130 UZMANI DR. MEHMET YAVUZ, \u201cSINIRSIZ \u00d6ZG\u00dcRL\u00dcK DEL\u0130L\u0130KT\u0130R\u201d DED\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":197480,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[14506,49629,279,2570,28749,4586],"class_list":["post-197479","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-ozgurluk","tag-deliliktir","tag-dr","tag-mehmet","tag-sinirsiz","tag-yavuz"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/dr-mehmet-yavuz-sinirsiz-ozgurluk-deliliktir_7ee3d8e.jpg?fit=720%2C480","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-Pn9","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=197479"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197479\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/197480"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=197479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=197479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=197479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}