{"id":199251,"date":"2019-09-03T13:16:47","date_gmt":"2019-09-03T10:16:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/birinci-basamak-saglik-hizmetlerinin-etkin-kullanimi-saglikta-ve-ekonomide-citayi-yukseltir\/"},"modified":"2019-09-03T13:16:47","modified_gmt":"2019-09-03T10:16:47","slug":"birinci-basamak-saglik-hizmetlerinin-etkin-kullanimi-saglikta-ve-ekonomide-citayi-yukseltir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/birinci-basamak-saglik-hizmetlerinin-etkin-kullanimi-saglikta-ve-ekonomide-citayi-yukseltir\/","title":{"rendered":"\u201cBirinci basamak sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin etkin kullan\u0131m\u0131 sa\u011fl\u0131kta ve ekonomide \u00e7\u0131tay\u0131 y\u00fckseltir\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Uzman\u0131 Prof. Dr. Yasemin A\u00e7\u0131k, \u201cBirinci basamak sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin etkin kullan\u0131m\u0131, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 problemlerini azaltaca\u011f\u0131 gibi kaliteli ve uzun  bir ya\u015fam s\u00fcr\u00fclmesini de sa\u011flayarak, \u00fclke ekonomisinin daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve verimli hale gelmesine katk\u0131da bulunacakt\u0131r. Gerek sa\u011fl\u0131k personeline gerekse vatanda\u015flar\u0131m\u0131za y\u00f6nelik d\u00fczenli sa\u011fl\u0131k e\u011fitimleri verilmesi, toplumun koruyucu sa\u011fl\u0131k \u00f6nlemleri ile ilgili bilin\u00e7lendirilmesi ve olas\u0131 hastal\u0131k risklerini ortadan kald\u0131r\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131mla verilecek sa\u011fl\u0131k hizmeti ile hastal\u0131k geli\u015fmeden m\u00fcdahale edilmesi hem sa\u011fl\u0131k hem de ekonomide \u00e7\u0131tay\u0131 y\u00fckseltecek bu s\u00fcrecin vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n<p>Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Uzman\u0131 Prof. Dr. Yasemin A\u00e7\u0131k, D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) taraf\u0131ndan \u2018halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131\u2019 kavram\u0131n\u0131n toplumun \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00e7abalar\u0131 ile hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleme, ya\u015fam\u0131 uzatma ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirme sanat\u0131 ve bilimi olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek; bu kapsamda 3-9 Eyl\u00fcl Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Haftas\u0131\u2019n\u0131n koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesi konular\u0131nda toplumsal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n, hastal\u0131klar\u0131n, \u00f6l\u00fcm\u00fcn, ekonomik kay\u0131p ve i\u015f g\u00fcc\u00fc kay\u0131plar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve  \u00f6nlenmesini sa\u011flayarak, do\u011fu\u015ftan beklenen  ya\u015fam s\u00fcresini de uzataca\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n<p>\u201c\u00dclkemizde dola\u015f\u0131m sistemi hastal\u0131klar\u0131 en b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00fcm nedeni\u201d<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131klamas\u0131nda, halk sa\u011fl\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n t\u00fcm n\u00fcfusun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi ile ilgilendi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Prof. Dr. Yasemin A\u00e7\u0131k, T\u00dc\u0130K verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de 2018 y\u0131l\u0131nda bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re \u00f6l\u00fcm say\u0131nda yaln\u0131zca y\u00fczde 0,1\u2019lik bir azalma oldu\u011funu hat\u0131rlatarak, \u201c\u00d6l\u00fcm nedenlerinde ise ilk \u00fc\u00e7 s\u0131ra de\u011fi\u015fmedi. \u00dclkemizde \u00f6l\u00fcm vakalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 38,4\u2019\u00fcn\u00fc olu\u015fturan dola\u015f\u0131m sistemi hastal\u0131klar\u0131 ilk s\u0131rada yer almaya devam etti. Bunu y\u00fczde 19,7 ile iyi ve k\u00f6t\u00fc huylu t\u00fcm\u00f6rler, y\u00fczde 12,5 ile solunum sistemi hastal\u0131klar\u0131 izledi. Dola\u015f\u0131m sistemi kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin y\u00fczde 39,7\u2019sini iskemik kalp hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu, t\u00fcm\u00f6rden \u00f6l\u00fcme ise en \u00e7ok g\u0131rtlak ve soluk borusu, bron\u015f, akci\u011fer t\u00fcm\u00f6r\u00fcn\u00fcn neden oldu\u011fu belirlendi. D\u00fcnyada da benzeri bir seyir oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. DS\u00d6 verilerine g\u00f6re 2017\u2019de d\u00fcnyada 56 milyon \u00f6l\u00fcm\u00fcn y\u00fczde 32,3\u2019\u00fc kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131ndan, y\u00fczde 16,3\u2019\u00fc kanserden, y\u00fczde 6,5\u2019i ise solunum yollar\u0131 hastal\u0131klar\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. T\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131, t\u00fcm bu hastal\u0131klar\u0131n olu\u015fumunda maj\u00f6r ve de\u011fi\u015ftirilebilir en \u00f6nemli risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Sigara i\u00e7meme, yeterli ve dengeli besleme, d\u00fczenli fizik egzersiz yapma ve stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kma y\u00f6ntemlerini kullanma gibi sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam tarz\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 ile t\u00fcm bu hastal\u0131klardan korunma sa\u011flanabilmektedir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u201cD\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00f6nlenebilir hastal\u0131klar \u00f6l\u00fcm sebebi olmaya devam ediyor\u201d<\/p>\n<p>DS\u00d6 verilerinin ilgin\u00e7 bir ger\u00e7e\u011fi de ortaya koydu\u011funu ifade eden A\u00e7\u0131k, \u201cBuna g\u00f6re d\u00fcnya \u00fczerinde \u00e7ok say\u0131da insan halen \u00f6nlenebilir hastal\u0131klardan ya\u015fam\u0131n\u0131 kaybetmeye devam ediyor. \u0130shal, \u00f6l\u00fcm nedenleri aras\u0131nda halen ilk 10 i\u00e7inde yer al\u0131yor, hatta baz\u0131 \u00fclkelerde ilk s\u0131rada geliyor. Oysa sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u00e7me\/kullanma suyunun ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ile ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama hizmetlerinin etkin bir \u015fekilde sunulmas\u0131n\u0131n sa\u011flamas\u0131 durumunda, bu t\u00fcr bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klardan korunma m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada intihara ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin say\u0131s\u0131, cinayete kurban gidenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n iki kat\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Elbette e\u011fitim ve tedavi y\u00f6ntemlerinin geli\u015fmesiyle ve \u00fclkelerin geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyleri artt\u0131k\u00e7a \u00f6l\u00fcm nedenleri de de\u011fi\u015fim g\u00f6steriyor. Eskiden bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmler \u00fcst s\u0131ralardayken, art\u0131k \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmlerinin toplamdaki oran\u0131 azal\u0131yor ve ya\u015fl\u0131 n\u00fcfusta da bula\u015f\u0131c\u0131 olmayan hastal\u0131klara ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131 art\u0131\u015f g\u00f6steriyor. Bununla birlikte baz\u0131 beklenmedik geli\u015fmeler de oluyor.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin ge\u00e7ti\u011fimiz A\u011fustos ay\u0131nda DS\u00d6, k\u0131zam\u0131k vakalar\u0131nda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda alarm verici bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019nin de i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 Avrupa b\u00f6lgesinde de y\u00fczde 120\u2019lik bir art\u0131\u015f kaydedildi\u011fini bildirdi. Dolay\u0131s\u0131yla bu alanda halen almam\u0131z gereken epey yol var. Altyap\u0131, hijyen, beslenme, a\u015f\u0131lama ve temel sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde yap\u0131lacak iyile\u015ftirmelerin yan\u0131 s\u0131ra; sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evrede ya\u015famak i\u00e7in alt yap\u0131 sistemlerinin olu\u015fturulmas\u0131, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemleri ile i\u015f yeri ortam\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 hale getirilmesi; iyi beslenme, zararl\u0131 madde kullanmamak ve spor yapmak gibi sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam tarz\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n benimsenmesi ve bu davran\u0131\u015flar\u0131n geli\u015ftirilmesi konusunda toplumsal bilincin art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131lmas\u0131nda \u00f6nem ta\u015f\u0131yor\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u201cSa\u011fl\u0131kta kaliteli bir hizmet sunumu i\u00e7in birinci basamak sa\u011fl\u0131k sisteminin do\u011fru kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir\u201d<\/p>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in 3 numaral\u0131 S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Amac\u0131 olan Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Bireyler hedefi ile, herkes i\u00e7in her ya\u015fta sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam sa\u011flamaya odaklan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten A\u00e7\u0131k, s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n<p>\u201cAIDS, verem, s\u0131tma ve di\u011fer bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k salg\u0131nlar\u0131n\u0131 2030 y\u0131l\u0131na kadar ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik bu cesur taahh\u00fct ile herkesin genel sa\u011fl\u0131k hizmeti, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir ila\u00e7 ve a\u015f\u0131ya kavu\u015fmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 hedefleniyor.  Bu hedefte de belirtildi\u011fi \u00fczere, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n bir insan hakk\u0131 oldu\u011funun ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ekonomilerin temelini te\u015fkil etti\u011finin unutulmamas\u0131 gerekir. Bu do\u011frultuda birinci basamak sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin etkin kullan\u0131m\u0131, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 problemlerini azaltaca\u011f\u0131 gibi kaliteli ve uzun bir ya\u015fam s\u00fcrmesini de sa\u011flayarak, \u00fclke ekonomisinin de daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve verimli hale gelmesine katk\u0131da bulunacakt\u0131r. Gerek sa\u011fl\u0131k personeline gerekse vatanda\u015flar\u0131m\u0131za y\u00f6nelik d\u00fczenli sa\u011fl\u0131k e\u011fitimleri verilmesi, toplumun hasta olmadan \u00f6nce korunma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve olas\u0131 hastal\u0131k risklerinin ortadan kald\u0131r\u0131larak hastal\u0131k geli\u015fmeden m\u00fcdahale edilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem sa\u011fl\u0131k hem de ekonomide \u00e7\u0131tay\u0131 y\u00fckseltecek bu s\u00fcrecin vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HALK SA\u011eLI\u011eI UZMANI PROF. DR. YASEM\u0130N A\u00c7IK, \u201cB\u0130R\u0130NC\u0130 BASAMAK SA\u011eLIK H\u0130ZMETLER\u0130N\u0130N ETK\u0130N KULLANIMI SA\u011eLIKTA VE EKONOM\u0130DE \u00c7ITAYI Y\u00dcKSELT\u0130R\u201d DED\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":199252,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[10655,9120,93,5161,13165,6255,31567,3721,734,50095],"class_list":["post-199251","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-saglikta","tag-basamak","tag-birinci","tag-citayi","tag-ekonomide","tag-etkin","tag-hizmetlerinin","tag-kullanimi","tag-saglik","tag-yukseltir"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/birinci-basamak-saglik-hizmetlerinin-etkin-kullanimi-saglikta-ve-ekonomide-citayi-yukseltir_793a140.jpg?fit=703%2C1000","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-PPJ","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=199251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199251\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/199252"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=199251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=199251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=199251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}