Kanser g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en b\u00fcy\u00fck halk sorunlar\u0131ndan biridir. Sebebi bilinen \u00f6l\u00fcmler s\u0131ralamas\u0131nda geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki \u00f6l\u00fcmlerin en s\u0131k sebebi olan \u2018kanserler\u2019 sadece \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc de\u011fil ayn\u0131 zamanda y\u00fcksek maliyetlidir.<\/p>\n
\u0130stanbul Aile Hekimli\u011fi Derne\u011fi (\u0130STAHED) Bilim Komisyonu \u00dcyesi Uzm. Dr. S. Handan Karahan Saper, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde \u2018kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131ndan sonra en s\u0131k \u00f6l\u00fcm nedenleri aras\u0131nda \u2018kanserler\u2019i ikinci s\u0131rada yer ald\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. Saper, bu kadar b\u00fcy\u00fck halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131na yol a\u00e7an bu problemin en \u00f6nemli \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn toplumun bu konuda bilin\u00e7lenmesi ve erken taramalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu belirterek, “Kanser konusunda fark\u0131ndal\u0131k sa\u011flamak ve toplumu bilin\u00e7lendirmek amac\u0131yla d\u00fczenlenen e\u011fitimler ve kanser taramalar\u0131 kanserle m\u00fccadelede kullan\u0131lan en \u00f6nemli y\u00f6ntemlerdir. \u00dclkemizde de D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan \u00f6nerilen kanser taramalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. \u00d6zellikle birinci basamakta (Aile Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Merkezlerinde) ve KETEM\u2019lerde (Kanser Erken Te\u015fhis Tarama ve E\u011fitim Merkezi) 3 ayr\u0131 kanser taramas\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r” dedi.<\/p>\n
Saper, “T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6zellikle kad\u0131nlarda en s\u0131k rastlanan kanserler meme kanserleridir. Meme kanserleri konusunda kad\u0131nlara hekim veya di\u011fer sa\u011fl\u0131k personelleri taraf\u0131ndan kendi kendine meme muayenesi e\u011fitimi verilmelidir ve ki\u015fi ayda bir kendi kendine meme muayenesi yapmal\u0131d\u0131r ve ki\u015fiye y\u0131lda bir hekim taraf\u0131ndan klinik meme muayenesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.40-69 ya\u015f aras\u0131 kad\u0131nlara 2 y\u0131lda bir mamografi \u00e7ekimi planlanmal\u0131d\u0131r. 20 ya\u015f ve \u00fczeri kad\u0131nlarda; ayda bir defa kendi kendine meme muayenesi, 2 y\u0131lda bir hekim taraf\u0131ndan klinik meme muayenesi \u00f6nerilmektedir. 40-69 ya\u015f aras\u0131 kad\u0131nlarda ayda bir kendi kendine meme muayenesi, y\u0131lda bir defa hekim taraf\u0131ndan meme muayenesi ve 2 y\u0131lda bir mamografi \u00e7ekimi Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6nerilmektedir. Birinci derece yak\u0131nlar\u0131nda meme kanseri \u00f6yk\u00fcs\u00fc olanlarda ve baz\u0131 risk durumlar\u0131nda erken ya\u015fta radyolojik taramalar (USG ) \u00f6nerilmektedir. Meme kanseri taramalar\u0131 Aile Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Merkezlerinde dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve muayene, KETEM\u2019lerde mamografi taramas\u0131 \u015feklinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Mamografik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme; KETEM\u2019lerde \u00fccretsiz ve randevuya gereksinim olmadan ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmektedir. \u00d6zellikle KETEM\u2019lerde \u00e7ekilen mamografi sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7ekim sonras\u0131 ki\u015fiye verilen barkod numaras\u0131yla ki\u015finin aile hekimine ba\u015fvurmas\u0131 neticesinde Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ulusal meme kanseri tarama sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n girildi\u011fi internet sitesinden g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmekte ve gerekli y\u00f6nlendirmeler<\/p>\n
Kad\u0131nlarda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen 2. kanser t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Rahim a\u011fz\u0131 kanserine en s\u0131k HPV (\u0130nsan Papilloma Vir\u00fcs\u00fc) neden olmaktad\u0131r. Her 100 kad\u0131ndan 2\u2019sinin hayat\u0131n\u0131n belli bir s\u00fcrecinde rahim a\u011fz\u0131 kanserine yakaland\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. HPV vir\u00fcs\u00fc genellikle cinsel yolla bula\u015fan bir vir\u00fcs olup olduk\u00e7a sinsidir, aylarca veya y\u0131llarca hi\u00e7bir belirti vermeden yay\u0131labilir. HPV vir\u00fcs\u00fc kad\u0131n ve erkekte cinsel organlarda olu\u015fan si\u011fillere, kad\u0131nlarda rahim a\u011fz\u0131 kanserine ve erkeklerde de penis kanserine yol a\u00e7abilir. \u00c7ok e\u015fli olmak, sigara i\u00e7mek, erken ya\u015fta cinsel ili\u015fkiye ba\u015flamak, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin zay\u0131flamas\u0131 , \u00e7ok say\u0131da do\u011fum yapmak, sosyoekonomik d\u00fczeyin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 rahim a\u011fz\u0131 kanserinin risk fakt\u00f6rleri aras\u0131ndad\u0131r. Rahim a\u011fz\u0131 kanserinin en s\u0131k etkeni olan HPV (\u0130nsan Papilloma Vir\u00fcs) \u2018den korunmak i\u00e7in \u00fclkemizde de onay alan rahim a\u011fz\u0131 kanser a\u015f\u0131lar\u0131 yap\u0131labilir.12 ya\u015f\u0131ndan itibaren yap\u0131labilen bu kanser a\u015f\u0131lar en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen rahim a\u011fz\u0131 kanseri etkenlerine kar\u015f\u0131 koruyuculuk sa\u011flamaktad\u0131r. \u00dclkemizde 30-65 ya\u015f aras\u0131 kad\u0131nlarda HPV taramas\u0131; HPV (HPV DNA) ve smear testleriyle Aile Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Merkezlerinde ve KETEM\u2019lerde \u00fccretsiz olarak yap\u0131lmaktad\u0131r. HPV testi her 5 y\u0131lda bir tekrarlanmaktad\u0131r. HPV testi al\u0131nd\u0131ktan sonra testler ilgili birimlere g\u00f6nderilip uzman hekimler taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmektedir. HPV testi olumlu gelen hastalarda smear testi de de\u011ferlendirilmektedir. Yap\u0131lan testin sonu\u00e7lar\u0131 elektronik ortamda aile hekimine iletilmektedir. Aile hekimi taraf\u0131ndan sonu\u00e7lar de\u011ferlendirildikten sonra rahim a\u011fz\u0131 kanserine yol a\u00e7an etkenler tespit edildi\u011finde ilgili ki\u015fi hastaneye ileri tetkiklerin yap\u0131labilmesi i\u00e7in sevk edilmektedir.<\/p>\n
Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde olduk\u00e7a s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ve \u00f6l\u00fcmlere yol a\u00e7an kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak kanseri \u00fclkemizde en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen 10 kanser aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak ve rektum kolayl\u0131kla eri\u015filebilen ve kanser \u00f6nc\u00fcl doku bozukluklar\u0131n\u0131n (lezyonlar\u0131n) en s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerlerdir. Kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak kanserinin geli\u015fmesini \u00f6nlemek ve erken evrede yakalayabilmek i\u00e7in tarama testleri kullan\u0131lmaktad\u0131r. Kal\u0131n ba\u011f\u0131rsakta yer alan kanserler ve polipler olduk\u00e7a sinsidir ba\u015fka organlara yay\u0131lana kadar hi\u00e7bir bulgu vermeyebilir, basit ve ucuz tarama testleriyle erken d\u00f6nemde kanserleri yakalamak veya hen\u00fcz kansere d\u00f6n\u00fc\u015fmemi\u015f doku bozukluklar\u0131n\u0131 saptamak m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. \u00dclkemizde Aile Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Merkezlerinde, KETEM\u2019lerde 50-70 aras\u0131 kad\u0131n ve erkeklere kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak kanser taramas\u0131 amac\u0131yla 2 y\u0131lda bir \u00fccretsiz olan Gaitada Gizli Kan (GGK) testi \u00f6nerilmektedir. Gaitada Gizli Kan tetkiki gaitadaki hemoglobin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilen bir testtir. 50-70 ya\u015f aras\u0131 bireylere 5 y\u0131lda bir sigmoidoskopi veya 10 y\u0131lda bir hastanede ilgili uzman hekimler (Gastroenteroloji veya Genel Cerrahi) taraf\u0131ndan yap\u0131lacak kolonoskopi de \u00f6nerilmektedir. GGK kitlerinin kullan\u0131m\u0131yla ilgili bireylere e\u011fitim verildikten sonra bilgilendirme bro\u015f\u00fcr\u00fcyle ki\u015fiye teslim edilir. Ki\u015fi taraf\u0131ndan evinde veya aile sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 merkezinde uyguland\u0131ktan sonra testin verildi\u011fi merkeze teslim edilir. Testlerin de\u011ferlendirilmesi ilgili laboratuvar taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131ktan sonra elektronik ortamda aile hekimine bildirilir sonras\u0131nda ki\u015fi sonu\u00e7 ve s\u00fcre\u00e7 hakk\u0131nda bilgilendirilir ve l\u00fczum halinde gerekli y\u00f6nlendirmeler yap\u0131l\u0131r. GGK testi sonucu tamamen negatif olsa dahi tarama ya\u015f grubundakilerin sigmoidoskopi veya kolonoskopi yapt\u0131rmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. Y\u00fcksek risk gruplar\u0131nda (birinci derece akrabalar\u0131nda kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak kanseri veya polip, \u00fclseratif kolit, Crohn Hastal\u0131\u011f\u0131, kal\u0131tsal polipozis veya polipozis d\u0131\u015f\u0131 sendrom) olanlarda 40 ya\u015f\u0131ndan itibaren kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak kanser taramalar\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r” dedi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130STANBUL A\u0130LE HEK\u0130ML\u0130\u011e\u0130 DERNE\u011e\u0130 (\u0130STAHED) B\u0130L\u0130M KOM\u0130SYONU \u00dcYES\u0130 UZM. DR. S. HANDAN KARAHAN SAPER, GEL\u0130\u015eMEKTE OLAN \u00dcLKELERDE \u2018KALP VE DAMAR HASTALIKLARINDAN SONRA EN SIK \u00d6L\u00dcM NEDENLER\u0130 ARASINDA \u2018KANSERLER\u2019\u0130 \u0130K\u0130NC\u0130 SIRADA YER ALDI\u011eINA D\u0130KKAT \u00c7EKT\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":200933,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[23590,23589,350,50582],"class_list":["post-200932","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-etmeyin","tag-ihmal","tag-kanser","tag-taramalarini"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/kanser-taramalarini-ihmal-etmeyin_0bc60ac.jpg?fit=807%2C1000","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-QgQ","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200932","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200932"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/200932\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/200933"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=200932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}