T\u00fcrkiye\u2019nin ilk planetaryumu (sanal g\u00f6ky\u00fcz\u00fc) ve Karadeniz\u2019in ilk g\u00f6zlemevi olan Ondokuz May\u0131s \u00dcniversitesi (OM\u00dc) Planetaryum ve G\u00f6zlemevi bug\u00fcne kadar 220 bin ziyaret\u00e7iyi a\u011f\u0131rlad\u0131.<\/p>\n
Samsun OM\u00dc\u2019de Karadeniz\u2019in ilk g\u00f6zlemevi 2006 y\u0131l\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin ilk ve yerli yap\u0131m planetaryumu ise 2009 y\u0131l\u0131nda kuruldu. OM\u00dc Planetaryum ve G\u00f6zlemevi her y\u0131l binlerce uzay merakl\u0131s\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131yor. Anaokulundan yeti\u015fkin bireye kadar herkes g\u00f6zlemevine gelerek burada bulunan geli\u015fmi\u015f teleskop sistemi ile g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc izliyor. Planetaryumda bulunan 360 derece projeksiyon cihaz\u0131 ile uzay\u0131 her y\u00f6n\u00fcyle anlatan belgesellerin g\u00f6sterimi yap\u0131l\u0131yor. Kubbe bi\u00e7imde bulunan duvara yans\u0131t\u0131lan uzay g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ile insanlar adeta uzayda ke\u015fif yapt\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
\u201cSamsun\u2019a ilk defa T\u00fcrk yap\u0131m\u0131 bir planetaryum kurduk\u201d<\/p>\n
Astronomi alan\u0131nda bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bulunan ve T\u00fcrkiye Bilimsel ve Teknolojik Ara\u015ft\u0131rma Kurumuna (T\u00dcB\u0130TAK) s\u0131kl\u0131kla proje yapan E\u011fitim Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. H\u00fcseyin Kalkan, astronomi alan\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar hakk\u0131nda bilgi verdi. E\u011fitim fak\u00fcltesinde bir astronomi dersine girdikten sonra hemen bir proje yap\u0131p \u00fcniversiteye teleskop ald\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 belirten Kalkan, “Yan\u0131m\u0131zda ta\u015f\u0131mak ve \u00f6\u011frencilere g\u00f6zlem yapt\u0131rmak i\u00e7in teleskopu ald\u0131k fakat ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z teleskop T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck teleskoplar\u0131ndan bir tanesiydi. Samsun\u2019da ilk olarak onunla ba\u015flad\u0131. Teleskopu ald\u0131ktan sonra nereye koyabiliriz diye ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131k. Teleskop ta\u015f\u0131nabilir cinsten de\u011fildi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fc. G\u00f6zlemevi ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapt\u0131k. Fakat g\u00f6zlemevinin olmazsa olmaz\u0131 kubbelerin \u00e7ok pahal\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frendik. Samsun\u2019da m\u00fcthi\u015f bir olay geli\u015fti. Samsunlu \u00f6\u011frenciler bizim bu teleskopu ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 duyunca T\u00fcrkiye\u2019nin ilk kubbesini ucuz bir fiyata yapt\u0131lar. M\u00fcthi\u015f bir sinerji olu\u015fturdular. T\u00fcrkiye\u2019nin farkl\u0131 yerlerinden \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z astronomi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden profes\u00f6rler de hayretler i\u00e7erisinde kald\u0131. Bu olay\u0131n ard\u0131ndan o \u00f6\u011frencilerimiz T\u00fcrkiye\u2019nin kubbelerinin yapmaya ba\u015flad\u0131lar. Astronomi alan\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir ilgi var. T\u00fcrkiye\u2019nin her yerinden insanlar bu alana ilgi g\u00f6steriyor. Daha sonra ara\u015ft\u0131rd\u0131k ve planetaryum diye bir kavram oldu\u011funu duyduk. Almanya ziyareti yapt\u0131m ve oradaki planetaryumu g\u00f6zlemledim. Alman \u00f6\u011frenciler ola\u011fan \u00fcst\u00fc bir \u015fekilde e\u011fitim yap\u0131yorlar. Olaya \u00e7ok heyecanl\u0131 bak\u0131yorlar. M\u00fcthi\u015f bir \u00f6\u011frenme arac\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde hemen yetki ki\u015filerle bu durumu payla\u015ft\u0131m. Samsun\u2019a ilk defa T\u00fcrk yap\u0131m\u0131 bir planetaryum kurduk. Bu \u015fekilde T\u00fcrkiye\u2019nin ilk astronomi merkezini kurduk. Hizmet vermeye devam ediyor. \u00d6zellikle Samsun ve \u00e7evre illerden \u00f6\u011frencilerimiz buraya geliyorlar. Astronomi, bilim, do\u011fa konular\u0131nda temel bilgiler al\u0131yorlar. Bu da bizi \u00e7ok mutlu ediyor, sevindiriyor\u201d dedi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin kubbeleri Samsun\u2019dan<\/p>\n
Kubbe \u00fcretiminde Avrupa\u2019ya a\u00e7\u0131lmak istediklerini ifade Kalkan, \u201cKubbe \u00fcretimi ilk olarak Samsun\u2019da ba\u015flad\u0131. Bu amat\u00f6rl\u00fck \u015fu anda profesyonelli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok \u00fcniversitenin, bir\u00e7ok kurumun g\u00f6zlemevlerinin kubbeleri Samsun\u2019da \u00fcretiliyor. G\u00f6zlemevi dedi\u011fimiz \u015feyler evreni, astronomiyi, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc inceleme alan\u0131d\u0131r. Y\u0131ld\u0131zlarla, galaksilerle, karadeliklerle ilgili bilgileri toplama yeridir. Teleskoplar ise \u0131\u015f\u0131k toplama ara\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in g\u00f6zlemevlerine ihtiya\u00e7lar\u0131 var. Bu g\u00f6zlemevlerinin en \u00f6nemli ortamlar\u0131ndan bir tanesi kubbelerdir. Planetaryum ise 1900 y\u0131llardan sonra teknolojinin geli\u015fmesiyle birlikte \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fi olu\u015ftu. I\u015f\u0131k kirli\u011fi oldu\u011fu yerlerde art\u0131k y\u0131ld\u0131zlar\u0131 g\u00f6remiyorsunuz. G\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek asl\u0131ndan zorla\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bunu avantaja \u00e7evirmek i\u00e7in sanal g\u00f6ky\u00fcz\u00fc olu\u015fturulmaya ba\u015fland\u0131. D\u00fcnyada ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir \u015fekilde e\u011fitim arac\u0131 kullan\u0131l\u0131yor. D\u00fcz perdeyi k\u00fcresel hale getirip sanal ortamda g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn bug\u00fcn olmas\u0131 gereken halini tam zamanl\u0131 olarak izleyebiliyoruz. Asl\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n, gen\u00e7lerin g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden ula\u015fm\u0131\u015f hallerini tekrar g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne \u00e7ekmek, o alana tekrar ilgi olu\u015fturmak i\u00e7in m\u00fcthi\u015f bir e\u011fitim ortamlar\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
“Gen\u00e7lerin ilgisi daha art\u0131r\u0131lmal\u0131”<\/p>\n
\u00c7ocuklar k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda evrene kar\u015f\u0131 merakl\u0131 halde olduklar\u0131n\u0131 ya\u015f ilerledik\u00e7e \u00e7ocuklar\u0131n evrene olan meraklar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Kalkan, \u201c\u00dcniversite \u00f6\u011frencilerimiz yeterli ilgiyi g\u00f6stermiyorlar. \u00c7ok ilgin\u00e7tir ilkokul ve ortaokul \u00f6\u011frencilerimiz \u00e7\u0131ld\u0131r\u0131yorlar. Bu merkeze gelen \u00f6\u011frenciler \u00e7ok heyecanlan\u0131yorlar. Bu da bize yeterlidir. Bizim amac\u0131m\u0131z\u0131 burada \u00e7ocuklara bilimsel bir sinerji vermek, bilimsel bir heyecan olu\u015fturmakt\u0131r. Bizler daha \u00e7ok Samsun ve \u00e7evresindeki ilk ve ortaokul \u00f6\u011frencilerinin buraya getirerek onlara astronomi, evren ve daha konusunda onlar\u0131n merak duygular\u0131n\u0131 en \u00fcst noktaya getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yoruz ki gelece\u011fin bilim insanlar\u0131 olsunlar. \u00dclkemizin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7s\u0131nlar” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
“Astronomide bir\u00e7ok alanda ilk olmas\u0131na ra\u011fmen Samsun\u2019da bir bilim merkezi yok”<\/p>\n
Samsun\u2019da bir bilim merkezi olmamas\u0131 konusunda \u00fczg\u00fcn oldu\u011funu fakat \u00e7ok u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Kalkan, \u201cBizler 3 arkada\u015f Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumunun (Y\u00d6K) bizi Amerika\u2019ya g\u00f6ndermesiyle oradaki bilim merkezlerini inceledik. Orada g\u00f6rd\u00fck ki bir \u00fclkeyi teknolojik ve bilimsel a\u00e7\u0131dan aya\u011fa kald\u0131ran \u015fey bilim merkezleridir. T\u00fcrkiye\u2019de hemen hemen hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fcm.2012 y\u0131l\u0131nda bir sinerji ba\u015flad\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet bir karar ald\u0131. 16 b\u00fcy\u00fck\u015fehirde bilim merkezi 2023 y\u0131l\u0131na kadar da b\u00fct\u00fcn \u015fehirlerde bilim merkezi kurma karar\u0131 ald\u0131. Samsun\u2019da bu konunun i\u00e7indedir. \u0130lk ba\u015flayanlardan bir tanesidir. Gaziantep, Konya, Kayseri, Bursa, Kocaeli illeri bilim merkezleri a\u00e7arken Samsun\u2019da ayn\u0131 d\u00f6nemde ba\u015flamas\u0131na ra\u011fmen maalesef bunu beceremedik. Bir tak\u0131m eksiklerimiz var bunlar\u0131 tamamlamam\u0131z gerekiyor. T\u00dcB\u0130TAK deste\u011fini \u00e7ekti\u011fini s\u00f6yledi bizlere. Bu durum telafi edilemez durumlar de\u011fildir. Samsun halk\u0131 asl\u0131nda \u00e7ok isteklidir. Karadeniz\u2019de hi\u00e7bir bilim merkezi yok. Bunun i\u00e7in \u00e7ok u\u011fra\u015f\u0131yoruz. Burada ki sinerjiyi biz Samsunumuza vermek istiyoruz. \u015eu anda Samsun\u2019da bilim merkezi kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok emeklerimiz var. Bu konuda Samsun\u2019un \u00f6nde gelen karar vericileri, sivil toplum kurumlar\u0131 (STK) ve gerekli yetkililer birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131p bir heyecan olu\u015fturup Samsun\u2019da ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olan bilim merkezlerinin en k\u0131sa zamanda tamamlay\u0131p b\u00fct\u00fcn \u00e7evreye ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir hizmet vermek en g\u00fczel \u015feydir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE’N\u0130N \u0130LK PLANETARYUMU (SANAL G\u00d6KY\u00dcZ\u00dc) VE KARADEN\u0130Z’\u0130N \u0130LK G\u00d6ZLEMEV\u0130 OLAN ONDOKUZ MAYIS \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 (OM\u00dc) PLANETARYUM VE G\u00d6ZLEMEV\u0130 BUG\u00dcNE KADAR 220 B\u0130N Z\u0130YARET\u00c7\u0130Y\u0130 A\u011eIRLADI.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":202935,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[24],"tags":[30568,213,517,1012,10981],"class_list":["post-202934","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-30568","tag-bin","tag-izledi","tag-kisi","tag-uzayi"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/220-bin-kisi-uzayi-izledi_3ea317a.jpg?fit=1000%2C562","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-QN8","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/202934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=202934"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/202934\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/202935"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=202934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=202934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=202934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}