Ankara Medipol \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Nevin \u015eanl\u0131er, okul \u00f6ncesi d\u00f6nemde i\u015ftahs\u0131zl\u0131k g\u00f6steren \u00e7ocuklar\u0131n nas\u0131l beslenmesi gerekti\u011fine dair \u00f6nemli bilgiler verdi.<\/p>\n
\u00c7ocukluk d\u00f6neminin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011finin v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve boy uzunlu\u011funun \u00f6l\u00e7\u00fclmesi ile izlenebilen \u201cb\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme\u201d oldu\u011funu s\u00f6yleyen Prof. Dr. \u015eanl\u0131er; \u201cYa\u015fam\u0131n ilk 5 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fcmeyi etkileyen en \u00f6nemli fakt\u00f6r beslenmedir. Okul \u00f6ncesi d\u00f6nem sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n kazand\u0131r\u0131lmas\u0131, normal b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fmenin sa\u011flanmas\u0131 ile yeti\u015fkinlik d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kan kronik hastal\u0131klar\u0131n riskinin azalt\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir\u201d diyerek anne babalar\u0131 uyard\u0131.<\/p>\n
\u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131k okul \u00f6ncesi d\u00f6nemde s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan \u00f6nemli bir beslenme sorunudur<\/p>\n
Prof. Dr. Nevin \u015eanl\u0131er; \u201c\u0130\u015ftah genellikle ge\u00e7mi\u015fte besinlerle olan deneyimlerde besinin verdi\u011fi ho\u015f duygu olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Okul \u00f6ncesi d\u00f6nemde \u00e7ocuklar\u0131n bir\u00e7o\u011fu yeme\u011fe kar\u015f\u0131 isteksiz, di\u011fer bir deyi\u015fle i\u015ftahs\u0131zken bir\u00e7o\u011fu yemeyi reddetmekte ya da se\u00e7ici davranmaktad\u0131r. Yeme\u011fi reddetme ya da se\u00e7ici davranma \u00f6zellikle 2 ya\u015f civar\u0131nda s\u0131k rastlanan olumsuz bir yeme davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fu durumda \u00e7ocuk iyi besleniyordur. Ancak ailenin beklentisi do\u011frultusunda yemiyordur. \u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n boyutu \u00e7ocu\u011fun b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fmesi \u00fczerindeki olumsuz etkisi ile de\u011ferlendirilmelidir. \u00c7ocuklar her d\u00f6nemde ayn\u0131 b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131 g\u00f6stermeyebilmektedir\u201d diyerek i\u015ftah\u0131n asl\u0131nda ailelerin bildi\u011finden farkl\u0131 bir olgu oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n
Okul \u00f6ncesi d\u00f6nemde beslenmenin \u00e7ocuk ve ailesi aras\u0131ndaki duygu al\u0131\u015fveri\u015fini belirtmenin en iyi yolu oldu\u011funa dikkat \u00e7eken \u015eanl\u0131er, \u201c\u00c7ocuk taraf\u0131ndan yiyece\u011fin reddedilmesi, anne-babaya kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. Aile ve \u00e7ocuk aras\u0131nda ya\u015fanan olumsuz yeme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n devam etmesi, anksiyeteye kadar varan sorunlara neden olmaktad\u0131r. Yemek saatlerinde k\u00e2buslar ya\u015fanmakta, \u00e7ocuk ve aile sava\u015fmaktad\u0131r. Genellikle de sava\u015f\u0131 \u00e7ocuklar kazanmaktad\u0131r\u201d diyerek yemek saatinin aile ve \u00e7ocuk aras\u0131nda krize yol a\u00e7mamas\u0131 gerekti\u011fini ifade etti.<\/p>\n
Hep beraber sofraya oturman\u0131n \u00f6nemine de vurgu yapan Prof. Dr. \u015eanl\u0131er; \u201cAile i\u00e7inde \u00e7ocuk de\u011fi\u015fmekte olan bir bireydir ve bu geli\u015fme ve de\u011fi\u015fme d\u00f6neminde \u00e7ocu\u011fun yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 da do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak ailenin, \u00f6zellikle de anne ve baban\u0131n beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan etkilenmektedir. Yemek yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 aile sofras\u0131nda edinilmektedir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Aile sofras\u0131 yeterli ve dengeli beslenme i\u00e7in iyi bir model olu\u015ftururken, ayn\u0131 zamanda aile bireylerinin bir araya geldi\u011fi mutlu bir ortam da olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Okul \u00f6ncesi d\u00f6nemin b\u00fct\u00fcn ya\u015fam\u0131 \u015fekillendirdi\u011fine de dikkat \u00e7eken \u015eanl\u0131er; \u201cOkul \u00f6ncesi d\u00f6nemde \u00e7ocuk i\u00e7in yemek yeme davran\u0131\u015f\u0131 sosyalle\u015fme i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6zellikle ya\u015f\u0131tlar\u0131 ile vakit ge\u00e7irmeleri besin tercihlerini etkileyebilmektedir. Yemek yeme \u00e7ocu\u011fun kendi sorumluluklar\u0131ndad\u0131r. Okul \u00f6ncesi \u00e7a\u011fda \u00e7ocuklar evde annelerini, babalar\u0131n\u0131, bak\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131, di\u011fer b\u00fcy\u00fcklerini, okulda ise \u00f6\u011fretmenlerini taklit ederler, anne, baba ve karde\u015fler, okul \u00f6ncesi \u00e7a\u011fdaki \u00e7ocuklar i\u00e7in iyi birer modeldir. Taklit etme ve cinsiyet fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemin \u00f6zellikleri olup k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 anneyi, erkek \u00e7ocuklar\u0131 ise babay\u0131 taklit etmektedir. Bu nedenle anne ve baban\u0131n besin tercihleri \u00e7ocu\u011fun ya\u015fam boyu s\u00fcrecek beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli besinlere kar\u015f\u0131 kesin yan\u0131tlar da bu d\u00f6nemde geli\u015fmektedir. Sebze ve meyveler genellikle sevilmez, s\u00fct t\u00fcketim miktarlar\u0131 azal\u0131r ve etin kolay \u00e7i\u011fnenen \u015feklini tercih etmektedirler. Elleriyle kolay yiyebildikleri besinleri yemek isterler. Do\u011fru se\u00e7ilmi\u015f besinler, destekleyici bir \u00e7evre i\u00e7erisinde verildi\u011finde \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimine de katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7a\u011fda \u00e7ocuklar, geli\u015fim h\u0131zlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak v\u00fccut fonksiyonlar\u0131n\u0131 kontrol etmeyi, di\u011fer insanlarla ili\u015fki kurmay\u0131, sosyal davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6\u011frenmektedirler. \u0130leriki ya\u015flardaki her t\u00fcrl\u00fc davran\u0131\u015f\u0131n ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n temelleri de at\u0131lmaktad\u0131r\u201d diyerek ailelere hat\u0131rlatmada bulundu.<\/p>\n
\u0130\u015ftahs\u0131z \u00e7ocuklara beslenme \u00f6nerileri<\/p>\n
\u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n herhangi bir hastal\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olmamas\u0131 durumunda beslenmede yap\u0131lacak k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler i\u015ftah\u0131n ve besin t\u00fcketiminin artmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n
Prof. Dr. Nevin \u015eanl\u0131er; \u201c\u00c7ocu\u011fun besin se\u00e7mesinde en b\u00fcy\u00fck etken aile bireylerinin besinlere kar\u015f\u0131 tutumudur. \u00c7ocuk aile i\u00e7inde bir otorite olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc babadan, yak\u0131n hissederek her t\u00fcrl\u00fc zorlu\u011funu \u00e7\u00f6zen anneden ve payla\u015fma duygular\u0131yla birlikte k\u0131skan\u00e7l\u0131kla yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 karde\u015flerinden ve de s\u0131n\u0131rs\u0131z toleransl\u0131 anneanne, babaanne, dededen etkilenmektedir. Be\u011fenilerinde ve isteksiz davran\u0131\u015flar\u0131nda onlar\u0131n davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri \u00f6n pl\u00e2ndad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda oyun, \u00e7ocuk i\u00e7in \u00e7ok \u00e7ekici olaca\u011f\u0131ndan yemek yemeyi unutabilmektedir. \u00c7ocuklar yemeklerini yemekten ziyade ke\u015ffetmek isterler\u201d diyerek i\u015ftahs\u0131z \u00e7ocuklar i\u00e7in baz\u0131 tavsiyelerde bulundu:<\/p>\n
–\tHer \u00e7ocuk farkl\u0131 genetik ve bireysel \u00f6zelliklere sahiptir. Kesinlikle anne ve babalar taraf\u0131ndan ba\u015fka \u00e7ocuklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\t\u00c7ocu\u011fun ger\u00e7ekten t\u00fcketti\u011fi besinler tespit edilmelidir. G\u00fcnl\u00fck t\u00fcketilen enerji, protein ve gerekirse di\u011fer besin \u00f6geleri hesaplanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\t\u00c7inko eksikli\u011fi i\u015ftahs\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131ndan k\u0131rm\u0131z\u0131 et, \u0131spanak, yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131, mantar, bezelye, fasulye ve barbunya gibi \u00e7inkodan zengin besinlerin t\u00fcketimine \u00f6zen g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n
–\tBir\u00e7ok anne-baba \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kazanc\u0131 ve besin gereksinimleri konusunda ger\u00e7ek\u00e7i olmayan beklentiler i\u00e7indedir. Anne-babalar bu konuda bilgilendirilmelidir.<\/p>\n
–\tS\u00fct, meyve suyu, su, bitki \u00e7ay\u0131 gibi i\u00e7eceklerin t\u00fcketim s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve miktar\u0131 belirlenmelidir. Pek \u00e7ok \u00e7ocuk bir \u015feyler i\u00e7meyi, yeme\u011fe tercih etmektedir ve kolayca doygunluk hissi duymaktad\u0131r. B\u00f6yle \u00e7ocuklar\u0131n ailelerine, yemekten bir saat \u00f6nce ve yemek s\u0131ras\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\tS\u00fct\u00fc fazla miktarda t\u00fcketen \u00e7ocuklarda i\u015ftahs\u0131zl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda anemi ve kab\u0131zl\u0131k gibi sorunlar da g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Ailelere g\u00fcnde iki su barda\u011f\u0131 s\u00fct\u00fcn yeterli olaca\u011f\u0131 anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\t\u00c7ocu\u011fun besin se\u00e7imindeki \u00f6ncelikleri dikkate al\u0131narak tek tip besinler yerine farkl\u0131 \u00e7e\u015fitte besinler sunulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\tYemek porsiyonlar\u0131 annenin kendi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne g\u00f6re de\u011fil \u00e7ocu\u011fun gereksinimine g\u00f6re ayarlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\tBir \u00f6\u011f\u00fcnde verilen besin reddedildiyse tamamen farkl\u0131 bir besin denenmelidir.<\/p>\n
–\tAna \u00f6\u011f\u00fcn\u00fcn yenmesi engelleyebilece\u011fi i\u00e7in ara \u00f6\u011f\u00fcnlerin k\u00fc\u00e7\u00fck porsiyonlar \u015feklinde olmas\u0131na dikkat edilmelidir.<\/p>\n
–\tK\u00fc\u00e7\u00fck miktarlarda\/porsiyonlarda beslenmeli, ikinci kez istediklerinde ve halen a\u00e7 iseler tabaklar\u0131na yemek eklenmelidir.<\/p>\n
–\tKendileri i\u00e7in yiyecek haz\u0131rlamalar\u0131 ve servis yapmalar\u0131na izin verilmeli hatta te\u015fvik edilmelidir.<\/p>\n
–\tHerhangi bir nedenle \u00f6d\u00fcl olarak \u015feker, \u00e7ikolata ve tatl\u0131 t\u00fcr\u00fcnden besinlerin verilmemesine veya parka g\u00f6t\u00fcrme, gezdirme vb. \u015fekilde \u00f6d\u00fcllendirilmemeye veya cezaland\u0131rmamaya \u00f6zen g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n
–\tYiyecekler \u00e7ocuklar\u0131n kolay yiyebilece\u011fi \u015fekilde haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\tSevmedi\u011fi besinleri yemesi i\u00e7in \u0131srar edilmemelidir. Sab\u0131rl\u0131 olunmal\u0131 ve sofrada tart\u0131\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
–\tYemek saatlerinin \u00e7ocu\u011fun g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ho\u015f bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n
–\t\u00c7ocuklar s\u00f6yleneni-anlat\u0131lan\u0131 de\u011fil, g\u00f6rd\u00fcklerini taklit ederek \u00f6\u011frenirler. Bu nedenle anne-baba ve \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m\u0131ndan sorumlu di\u011fer ki\u015filerin olumlu (tutarl\u0131 ve benzer) yeme davran\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde olmalar\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
–\tGe\u00e7ici olarak bir yiyece\u011fe d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fck veya reddetme okul \u00f6ncesi d\u00f6nemde g\u00f6r\u00fclen yayg\u0131n bir sorundur. Normal geli\u015fimin bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul edilen bu durum \u00e7ocu\u011fun ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir ifadesidir.<\/p>\n
–\tReddetme durumunda ailelere \u00e7ocu\u011fu yemek konusunda zorlaman\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131, bunun sorunu k\u00f6t\u00fcle\u015ftirece\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n
–\tBesinler \u00f6d\u00fcl veya cezaland\u0131rma objesi olmamal\u0131d\u0131r. E\u011fer bir besin reddedilirse bu sorun yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Reddetti\u011fi besin farkl\u0131 bir zamanda tekrar denenmelidir. Okul \u00f6ncesi \u00e7ocuklar da yeti\u015fkinler gibi baz\u0131 besinleri sevmeyebilirler. Aile davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6zlemlenmelidir. Ailede baz\u0131 yiyecekler yeti\u015fkinler taraf\u0131ndan reddediliyor mu diye irdelenmelidir.<\/p>\n
\u201cSa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda ya\u015fam boyu devam ettirilecek yeterli ve dengeli beslenme kavram\u0131 kritik \u00f6neme sahiptir\u201d diyen Prof. Dr. \u015eanl\u0131er; \u201cAnne karn\u0131ndan ba\u015flayarak ya\u015fam\u0131n her d\u00f6neminde yap\u0131lacak yeterli ve dengeli beslenme ile \u00e7ocuklara kazand\u0131r\u0131lacak do\u011fru beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ya\u015fam kalitesinin artmas\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemlidir\u201d dedi.<\/p>\n
E\u011fer ortada yeme davran\u0131\u015f\u0131 ile ilgili bir sorun varsa bunun tek sebebi \u00e7ocuk de\u011fildir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca \u00e7ocuklar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya tabi tutulmamas\u0131 ve i\u015ftahs\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in su\u00e7lanmamas\u0131 gerekti\u011fine dikkat \u00e7eken \u015eanl\u0131er, \u201cHer \u00e7ocu\u011fun farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. Oyun veya \u00f6d\u00fcl-ceza y\u00f6ntemiyle \u00e7ocuklara besin yedirilmemelidir. Zira yemek yemek ve beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmak fizyolojik bir s\u00fcre\u00e7tir. Hem \u00e7ocu\u011fun hem de ailenin sorunu birlikte \u00e7\u00f6zmesinin gereklili\u011fi herkes taraf\u0131ndan iyice kavranmal\u0131d\u0131r\u201d diyerek s\u00f6zlerini noktalad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ANKARA MED\u0130POL \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SA\u011eLIK B\u0130L\u0130MLER\u0130 FAK\u00dcLTES\u0130 BESLENME VE D\u0130YETET\u0130K B\u00d6L\u00dcM\u00dc BA\u015eKANI \u00d6\u011eRET\u0130M \u00dcYES\u0130 PROF. DR. NEV\u0130N \u015eANLIER, OKUL \u00d6NCES\u0130 D\u00d6NEMDE \u0130\u015eTAHSIZLIK G\u00d6STEREN \u00c7OCUKLARIN NASIL BESLENMES\u0130 GEREKT\u0130\u011e\u0130NE DA\u0130R \u00d6NEML\u0130 B\u0130LG\u0130LER VERD\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":204765,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[7305,51686,120,5360],"class_list":["post-204764","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-cocuklarda","tag-istahsizlik","tag-okul","tag-oncesi"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/okul-oncesi-cocuklarda-istahsizlik_6d2b0eb.jpg?fit=1000%2C666","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-RgE","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/204764","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=204764"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/204764\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/204765"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=204764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=204764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=204764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}