Anadolu \u00dcniversitesi Devlet Konservatuvar\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen Uluslararas\u0131 Tiyatro Festivali kapsam\u0131nda akademisyen, \u015fair ve yazar Prof. Dr. Cevat \u00c7apan \u00f6\u011frencilerle bulu\u015ftu.<\/p>\n
Ergin Orbey sahnesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen s\u00f6yle\u015fide Anadolu \u00dcniversitesi Devlet Konservatuvar\u0131n\u0131n kurulu\u015funda \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 olan Prof. Dr. \u00c7apan\u2019\u0131n tiyatroya ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerini ve an\u0131lar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fiye kat\u0131l\u0131mc\u0131lar ilgiyle takip etti.<\/p>\n
“Bir oyuncu, sahnede yazar\u0131n ne demek istedi\u011fini anlamal\u0131d\u0131r”<\/p>\n
S\u00f6yle\u015fide, \u00f6\u011frencilerle birlikte olmaktan dolay\u0131 mutlu oldu\u011funu dile getiren Prof. Dr. Cevat \u00c7apan, \u201cBir oyuncu, sahnede ilk olarak yazar\u0131n ne demek istedi\u011fini anlamal\u0131d\u0131r. Elbette tiyatro dili, oyun yazar\u0131n\u0131n s\u00f6zlerinden ibaret de\u011fil. Sahne dili dedi\u011fimiz \u015feyin i\u00e7erisinde s\u00f6zlerin anlamlar\u0131, nas\u0131l s\u00f6ylenece\u011fi ve dile getirili\u015fleri var. Tiyatroda bunun yan\u0131nda bir de sessizlik dedi\u011fimiz bir olay yer al\u0131yor. Asl\u0131nda tiyatroda, sessizliklerin de bir anlam\u0131 bulunuyor\u201d dedi.<\/p>\n
\u2018Bazen de ifade etmek istedi\u011finiz \u015feyleri f\u0131s\u0131ldayarak ya da ba\u011f\u0131rarak aktar\u0131rs\u0131n\u0131z\u2019 diyerek tiyatro ile ilgili bilgilerini \u00f6\u011frencilere aktaran \u00c7apan, konu\u015fmas\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
\u201c\u0130\u015fte ses ve diksiyon e\u011fitimleri de bu nedenle verilir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra jest ve mimiklerin kullan\u0131m\u0131 da \u00e7ok \u00f6nemlidir. Sahne dili dedi\u011fimiz \u015fey de i\u015fte seslerin yan\u0131nda jest ve mimiklerin de kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. T\u00fcm bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kriterlerin tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 da ortamlar yani atmosfer dedi\u011fimiz durumdur.\u201d<\/p>\n
“Y\u00f6netmenler, yenilik\u00e7i yazarlar\u0131n katk\u0131lar\u0131ndan yararlan\u0131r”<\/p>\n
Y\u00f6netmenlerin ve yazarlar\u0131n tiyatroya olan katk\u0131lar\u0131ndan da bahseden usta oyuncu \u00c7apan, bazen y\u00f6netmenlerin \u00f6zellikle eski yazarlar\u0131n oyunlar\u0131n\u0131 yeniden sahnelerken yenilik\u00e7i yazarlar\u0131n katk\u0131lar\u0131ndan yararland\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti. Bu durumu \u00f6rnekler \u00fczerinden a\u00e7\u0131klayan Cevat \u00c7apan, konu\u015fmas\u0131n\u0131n devam\u0131nda \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
\u201cMesela, Shakespeare\u2019in oyunlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda tarihin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Ba\u015fta \u0130ngiliz tarihi olmak \u00fczere pek \u00e7ok tarihsel oyunlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. Shakespeare\u2019in insanl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi konusunda Kral Lear\u2019le s\u00f6yledi\u011fi birtak\u0131m s\u00f6zler vard\u0131r. Bunlar\u0131 sadece kendi zaman\u0131ndaki tiyatro oyun anlay\u0131\u015f\u0131yla anlatmak acaba yeterli mi? 20. y\u00fczy\u0131lda bu oyun sahnelenirken o d\u00f6nemin bize kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 duyarl\u0131l\u0131klardan ya da d\u00fc\u015f\u00fcnsel yakla\u015f\u0131mlardan yararlanmam\u0131z gerekmez mi? \u0130\u015fte t\u00fcm bu sorulardan yararlanarak yola \u00e7\u0131kan ve konuya yakla\u015fan y\u00f6netmenler, Kral Lear\u2019i ise Brecht\u2019in baz\u0131 ger\u00e7ekleri sahnede nas\u0131l canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan esinlenerek bir oyun h\u00e2line getirebiliyorlar. Mesela Peter Brook, Kral Lear\u2019i kost\u00fcm veya dekor bak\u0131m\u0131ndan Brecht\u2019in yararland\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131mlardan yola \u00e7\u0131karak canland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Y\u00f6netmenli\u011fini Peter Brook\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 ve Paul Scofield\u2019\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 Kral Lear ise benim i\u00e7in sahnelenenlerden en iyisiydi.\u201d<\/p>\n
\u201cPsikanalitik ve romantik ele\u015ftiri diye farkl\u0131 kavramlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u201d<\/p>\n
Shakespeare oyunlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren ele\u015ftirmenlerin kulland\u0131klar\u0131 farkl\u0131 y\u00f6ntemlerin, ele\u015ftiri okullar\u0131n\u0131n da ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda etkili oldu\u011funa de\u011finen \u00c7apan, ele\u015ftiri d\u00fcnyas\u0131nda zaman i\u00e7erisinde ya\u015fanan de\u011fi\u015fime ili\u015fkin olarak ise \u015fu bilgileri aktard\u0131: \u201cGe\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde, psikanalitik ve romantik ele\u015ftiri diye farkl\u0131 kavramlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 20. y\u00fczy\u0131la geldi\u011fimiz zaman i\u015fler biraz daha karma\u015f\u0131k bir h\u00e2l ald\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu y\u00fczy\u0131lda Karl Marx ve Sigmund Freud ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Marx, tarihi, toplumsal yap\u0131y\u0131 ve ekonomiyi yeniden de\u011ferlendiriyor. Freud ise bilin\u00e7alt\u0131n\u0131n, ger\u00e7ekleri a\u00e7\u0131klamada ne kadar \u00f6nemli bir y\u00f6ntem oldu\u011funu ortaya koyuyor. Bu arada bir de antropologlar sahneye \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130lkel kabileleri inceleyen bu insanlar, anaerkil ve ataerkil toplumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffediyorlar. Bu y\u00fczden de sanki yeni bir politika yaratma gereklili\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Biz o zaman kadar hep Aristoteles\u2019in politikas\u0131n\u0131 okuyup benimsemi\u015fiz. Daha sonra gelen kuramc\u0131lar ve ele\u015ftirmenler de Aristoteles politikas\u0131n\u0131 biraz daha zenginle\u015ftirerek ama ondan da fazla ayr\u0131lmayarak olaylar\u0131 de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Fakat 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan sonra ise sanki yeni bir politika gerekiyormu\u015f gibi birtak\u0131m iddialar ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ele\u015ftirmelerin, Hamlet ile Oedipus\u2019u bir arada d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri ve benzerlikler bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da bunun bir \u00f6rne\u011fidir\u201d dedi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ANADOLU \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 DEVLET KONSERVATUVARI TARAFINDAN D\u00dcZENLENEN ULUSLARARASI T\u0130YATRO FEST\u0130VAL\u0130 KAPSAMINDA AKADEM\u0130SYEN, \u015eA\u0130R VE YAZAR PROF. DR. CEVAT \u00c7APAN, \u00d6\u011eRENC\u0130LERLE BULU\u015eTU.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":219003,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[1223,389,55192,18076,279,2899,2750,1889],"class_list":["post-219002","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-anadolu","tag-bulustu","tag-capan","tag-cevat","tag-dr","tag-ogrencilerle","tag-prof","tag-universitesinde"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/prof-dr-cevat-capan-anadolu-universitesinde-ogrencilerle-bulustu_5959b19.jpg?fit=1000%2C666","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-UYi","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219002"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219002\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/219003"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}