Uzmanlar taraf\u0131ndan \u00e7a\u011f\u0131n vebas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan diyabet pek \u00e7ok ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131 olumsuz etkiliyor. Kartal Ko\u015fuyolu Y\u00fcksek \u0130htisas E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Dr. Hande \u00d6zportakal, 14 Kas\u0131m D\u00fcnya Diyabet G\u00fcn\u00fc nedeniyle diyabette en \u00e7ok merak edilenleri anlatt\u0131.<\/p>\n
Diyabetin yani \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00fclkemizde ve d\u00fcnyada gittik\u00e7e art\u0131yor. Diyabeti modern \u00e7a\u011f\u0131n vebas\u0131 olarak de\u011ferlendirmek hi\u00e7 de yanl\u0131\u015f olmayaca\u011f\u0131n\u0131 kaydeden uzmanlar hareketsiz ya\u015fam, sa\u011fl\u0131ks\u0131z beslenme ve genetik fakt\u00f6rlerin \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na zemin olu\u015fturdu\u011funa dikkat \u00e7ekti. 14 Kas\u0131m D\u00fcnya Diyabet G\u00fcn\u00fc nedeniyle, Kartal Ko\u015fuyolu Y\u00fcksek \u0130htisas E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Dr. Hande \u00d6zportakal, diyabette en \u00e7ok merak edilen konulara \u0131\u015f\u0131k tuttu.<\/p>\n
Bu belirtilere dikkat<\/p>\n
\u201cDiyabet, pankreas isimli organ\u0131n yeterince ins\u00fclin \u00fcretememesi ya da var olan ins\u00fclinin etkisini g\u00f6sterememesi nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan, kan \u015fekeri y\u00fcksekli\u011fine neden olan, kronik, ilerleyici bir hastal\u0131kt\u0131r\u201d diyen Dr. Hande \u00d6zportakal, \u201cDiyabetin ilk belirtileri \u00e7ok su i\u00e7me, s\u0131k idrara \u00e7\u0131kma, i\u015ftahta art\u0131\u015f, a\u011f\u0131z kurulu\u011fu, halsizlik, ani kilo kayb\u0131 olabilir. Ancak hastalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bu belirtileri hissetmeyebilir. Bu y\u00fczden diyabet a\u00e7\u0131s\u0131ndan riskli ki\u015filerin belirli periyotlarla taranmas\u0131 gerekmektedir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Bu ki\u015filerde diyabet riski y\u00fcksek<\/p>\n
40 ya\u015f \u00fczerindeki bireylerin kilo ve aile \u00f6yk\u00fcs\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak 3 y\u0131lda bir diyabet a\u00e7\u0131s\u0131ndan taranmas\u0131n\u0131 \u00f6neren Uzm. Dr. \u00d6zportakal, \u201cBenzer \u015fekilde gebeli\u011fe ba\u011fl\u0131 diyabet tan\u0131s\u0131 alm\u0131\u015f kad\u0131nlara \u00fc\u00e7 y\u0131lda bir, prediyabet (gizli \u015feker) tan\u0131s\u0131 alm\u0131\u015f ki\u015filere ise y\u0131lda bir kez diyabet taramas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. V\u00fccut kitle indeksi 25 kg\/m2 olan yani obez ki\u015filerde ise tansiyon y\u00fcksekli\u011fi, kolesterol y\u00fcksekli\u011fi, ins\u00fclin direnci, birinci ve ikinci derece akrabalar\u0131nda diyabet \u00f6yk\u00fcs\u00fc, 4 bu\u00e7uk kilogram \u00fczerinde \u00e7ocuk do\u011furma \u00f6yk\u00fcs\u00fc, polikistikover sendromu tan\u0131s\u0131 veya kalp damar hastal\u0131\u011f\u0131 mevcut ise bu ki\u015filer y\u00fcksek risk grubunda kabul edilirler\u201d dedi.<\/p>\n
Gizli \u015fekere dikkat<\/p>\n
Gizli \u015feker konusuna da de\u011finen Uzm. Dr. Hande \u00d6zportakal, \u201cE\u011fer bir ki\u015finin kan \u015fekeri normalden y\u00fcksek olmas\u0131na ra\u011fmen diyabet tan\u0131s\u0131 koymaya yeterli y\u00fckseklikte de\u011fil ise bu ki\u015fi prediyabetik kabul edilir. Bu ki\u015filerin t\u0131pk\u0131 diyabetik ki\u015filer gibi belirli s\u0131kl\u0131klarda kontrolden ge\u00e7mesi gerekir. Halk aras\u0131nda \u2018s\u0131n\u0131rda \u015feker\u2019 olarak da bilinen bu durum san\u0131lan\u0131n aksine ciddi bir durumdur. T\u0131pk\u0131 diyabetiklerde oldu\u011fu gibi bu hastalarda kalp damar hastal\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hastalar\u0131n da diyabetik bireyler gibi ya\u015fam tarz\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011finde bulunmas\u0131 gerekir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Tip 2 diyabetik hastalarda sorun kilo art\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
\u00d6zellikle tip 2 diyabetik hastalarda ana problemin kilo art\u0131\u015f\u0131 ve\/veya bel \u00e7evresinin kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu ifade eden Uzm. Dr. Hande \u00d6zportakal, \u201cBir ki\u015fiye metabolik olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 diyebilmemiz i\u00e7in v\u00fccut kitle indeksinin 18.5-24.9 kg\/m2 ve bel \u00e7evresinin kad\u0131nlarda 80 cm, erkeklerde ise 94 cm\u2019nin alt\u0131nda olmas\u0131 gerekmektedir. Bu hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck al\u0131nan ve harcanan kalori miktar\u0131n\u0131n belirli bir dengede olmas\u0131 gerekmektedir. Diyetisyen e\u015fli\u011finde bireysel beslenme tedavisi planlanmas\u0131 \u00f6nerilir. Kan \u015fekeri kontrol\u00fcn\u00fcn sa\u011flanabilmesi i\u00e7in diyabetik bireylerin g\u00fcnde \u00fc\u00e7 ana, \u00fc\u00e7 ara \u00f6\u011f\u00fcn almalar\u0131 \u00f6nerilir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda diyabetli bireyin egzersizi mutlaka hayat\u0131na adapte etmesi gerekir.<\/p>\n
Diyabetli bireylerde egzersiz<\/p>\n
En uygun olan\u0131 egzersizin her g\u00fcn d\u00fczenli olarak yap\u0131lmas\u0131 ise de haftada en az 3-4 g\u00fcn olacak \u015fekilde de planlanabilir. Fakat burada da dikkat edilecek husus egzersizlerin belirli bir d\u00fczen i\u00e7erisinde yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Yani \u00fcst \u00fcste g\u00fcnlerde egzersiz yap\u0131p sonraki g\u00fcnlerde egzersize ara verilmemelidir. Diyabetik hastalar\u0131n egzersizlerini a\u00e7 karn\u0131na yapmalar\u0131 \u00f6nerilmez. En uygun vakit yemekten 1 ila 2 saat sonras\u0131 olacakt\u0131r. Egzersize ba\u015flamadan \u00f6nce kan \u015fekerinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, e\u011fer 250 mg\/dl \u00fczerinde ya da 70 mg\/dl\u2019nin alt\u0131nda bulunursa egzersizin yap\u0131lmamas\u0131 \u00f6nerilir. Egzersiz s\u00fcresi en az 20 dakika olmal\u0131d\u0131r. Diyabete ba\u011fl\u0131 g\u00f6z hasar\u0131 ya da sinir hasar\u0131 olan hastalarda komplikasyonlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak egzersizleri planlanmal\u0131d\u0131r. \u0130ns\u00fclin kullanan hastalar\u0131n egzersiz s\u0131ras\u0131nda aktif olacak v\u00fccut b\u00f6lgesine enjeksiyondan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 \u00f6nerilir. Egzersize ba\u015flayacak hastalar\u0131n hipoglisemi riskine kar\u015f\u0131n yan\u0131nda mutlaka basit \u015feker (birka\u00e7 tane k\u00fcp \u015feker gibi) bulundurmas\u0131 gerekir. Diyabetik hastalarda kan \u015fekerinin 70 mg\/dl\u2019nin alt\u0131nda olmas\u0131 hipoglisemi (\u015feker d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc) olarak tan\u0131mlan\u0131r. Kan \u015fekeri d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc sonucunda titreme, so\u011fuk terleme, \u00e7arp\u0131nt\u0131, uyu\u015fma, sinirlilik, ba\u015f d\u00f6nmesi, konu\u015fmada g\u00fc\u00e7l\u00fck gibi belirtilerin biri ya da bir ka\u00e7\u0131 g\u00f6zlemlenebilir. Diyabetik bir bireyde bu belirtiler meydana gelirse, hemen kan \u015fekeri \u00f6l\u00e7\u00fclmeli, hastan\u0131n bilinci a\u00e7\u0131k ve kan \u015fekeri 70 mg\/dl alt\u0131nda ise 3-4 k\u00fcp \u015feker al\u0131narak 15 dakika sonra tekrar kan \u015fekeri \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hastan\u0131n kan \u015fekeri normale d\u00f6nene kadar bu tedavi \u015fekli uygulanabilir. Ciddi kan \u015fekeri d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc durumunda bilin\u00e7 kayb\u0131 geli\u015febilir hatta ki\u015finin n\u00f6bet ge\u00e7irmesine dahi neden olabilir. E\u011fer ki\u015finin bilinci a\u00e7\u0131k de\u011filse yak\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan en yak\u0131n acil servise hemen g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi gerekmektedir. Bilinci a\u00e7\u0131k olmayan hastaya asla bir \u015fey yedirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u2019Diyabetik hastalarda hedef kan \u015fekeri d\u00fczeyi ne olmal\u0131d\u0131r\u2019<\/p>\n
Diyabet tedavisinde oldu\u011fu gibi kan \u015fekeri hedefleri de ki\u015fiye \u00f6zeldir. Genel olarak a\u00e7l\u0131k kan \u015fekerinin 80-130 mg\/dl aras\u0131nda, tokluk \u015fekerinin 160 mg\/dl\u2019nin alt\u0131nda, HbA1c yani \u00fc\u00e7 ayl\u0131k \u015feker ortalamas\u0131n\u0131n ise %7\u2019nin alt\u0131nda olmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. Fakat her hastan\u0131n ya\u015f\u0131, ek hastal\u0131klar\u0131 ve mevcut sa\u011fl\u0131k durumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek hedefler bir miktar de\u011fi\u015ftirilebilir. Her hasta kendisi i\u00e7in en uygun hedef de\u011feri doktoru ile belirlemelidir. \u0130yi bir kan \u015fekeri d\u00fczenlemesi i\u00e7in diyabetik hastalar\u0131n \u00fc\u00e7 ayda bir ilgili hekime ba\u015fvurarak HbA1c yani \u00fc\u00e7 ayl\u0131k \u015feker ortalamas\u0131 de\u011ferine bakt\u0131rmas\u0131 gerekir. E\u011fer hastan\u0131n kan \u015fekerleri \u00e7ok iyi gidiyorsa kontroller 6 aya \u00e7\u0131kar\u0131labilir. Fakat sadece hastane \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yapmak iyi kan \u015fekeri kontrol\u00fc sa\u011flamak ve tedaviyi do\u011fru y\u00f6nlendirmek i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Hastalar\u0131n evde parmak ucu kan \u015fekeri takibi yapmas\u0131 gerekmektedir. Diyabet i\u00e7in sadece hap kullanan hastalarda haftada en az 2-3 g\u00fcn kan \u015fekerine bak\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. Sadece a\u00e7l\u0131k kan \u015fekerine bakmak yetmez, tokluk \u015fekeri de mutlaka \u00f6l\u00e7\u00fclmelidir. \u0130ns\u00fclin kullanan hastalarda ise her g\u00fcn en az bir \u00f6\u011f\u00fcn\u00fcn a\u00e7 ve tok olarak \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \u00f6nerilmektedir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Y\u00fcksek dikkat gerektiren i\u015flerden uzak durun<\/p>\n
Diyabetli ki\u015filerin hangi i\u015fleri yapabilece\u011fi ve yapmamalar\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda bilgi veren \u00d6zportakal, \u201cAsl\u0131nda ins\u00fclin ya da hap tedavisi ile kan \u015fekerleri iyi seyreden hastalar\u0131n diyabetik olmayan bir ki\u015fiden fark\u0131 yoktur. Fakat ins\u00fclin kullanan hastalarda hipoglisemi riski oldu\u011fundan y\u00fcksek dikkat gerektiren i\u015flerden uzak durmas\u0131 \u00f6nerilir\u201d dedi.<\/p>\n
\u2018Diyabet tedavisi ki\u015fiye \u00f6zeldir\u2019<\/p>\n
\u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Dr. Hande \u00d6zportakal, \u201cDiyabet tedavisi her hastada ki\u015fiye \u00f6zeldir. Hastalar\u0131n hangi tedaviyi kullanaca\u011f\u0131na ya\u015f, cinsiyet, \u00fc\u00e7 ayl\u0131k \u015feker ortalamas\u0131 de\u011feri, b\u00f6brek ve karaci\u011fer testlerinin durumu, hastan\u0131n ek hastal\u0131klar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak karar verilir. Esas olan hastan\u0131n kan \u015fekerini d\u00fczeltilmesidir. Bu hedefe ins\u00fclin ya da haplarla ula\u015f\u0131labilir. Tek istisna Tip 1 diyabetik hastalard\u0131r. Bu ki\u015filerin v\u00fccudunda hi\u00e7 ins\u00fclin salg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tek se\u00e7enek ins\u00fclin tedavisidir. Tip 1 diyabetik hastalar hap tedavisi kullanamazlar\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\u0130ns\u00fclinin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131n\u0131n da yanl\u0131\u015f oldu\u011funa dikkat \u00e7eken \u00d6zportakal, \u201cBu yanl\u0131\u015f inan\u0131\u015f pek \u00e7ok hastam\u0131z\u0131n ins\u00fclin tedavisinden ka\u00e7\u0131nmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. \u0130ns\u00fclin tedavisi asla ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapmaz. Esas olan kan \u015fekerinin d\u00fczetilmesidir. Hastan\u0131n durumuna g\u00f6re istedi\u011fimiz zaman haptan ins\u00fcline, istedi\u011fimiz zaman ins\u00fclinden hapa ge\u00e7ebilir, hap ve ins\u00fclini e\u015f zamanl\u0131 da kullanabiliriz. Diyabeti bir damar hastal\u0131\u011f\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek hi\u00e7 de yanl\u0131\u015f olmaz. Dolay\u0131s\u0131yla diyabetin, v\u00fccudumuzda damarla beslenen her doku ve organ \u00fczerinde olumsuz etkileri olacakt\u0131r. Diyabetten etkilenen ba\u015fl\u0131ca doku ve organlar\u0131m\u0131z g\u00f6z, beyin, kalp, b\u00f6brek, sinir sistemi ve damar sistemi olarak s\u0131ralanabilir. Hi\u00e7bir \u015fikayeti olmasa da her diyabetik hasta senede bir kez kardiyoloji ve g\u00f6z hastal\u0131klar\u0131 hekimince de\u011ferlendirilmelidir. Ayakta yanma, batma, a\u011fr\u0131 gibi sinir ucu iltihab\u0131 belirtileri olan hastalar n\u00f6roloji hekimine ba\u015fvurmal\u0131, ayaklarda mevcut olan yara, mantar gibi hastal\u0131klarda ise dermatoloji hekimlerince hastalar de\u011ferlendirilmelidir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
\u2019Diyabet cinsel hayat\u0131 etkiler mi\u2019<\/p>\n
Diyabetik hastalarda cinsel isteksizlik ve iktidars\u0131zl\u0131k geli\u015febilece\u011fini s\u00f6yleyen Uzm. Dr. \u00d6zportakal, \u201cBu \u00e7ok dile getirilmeyen fakat ya\u015fam kalitesini bozan \u00f6nemli bir problemdir. Burada \u00f6ncelikli olan kan \u015fekeri kontrol\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Fakat altta yatan ba\u015fka sebeplerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hastalar\u0131n mutlaka \u00fcroloji taraf\u0131ndan da de\u011ferlendirilmesi gerekir. Diyabetli anne aday\u0131n\u0131n, gebe kalmadan en az 3 ay \u00f6nce gebeli\u011fe haz\u0131rlanmas\u0131 gerekir. Kan \u015fekeri kontrol\u00fc sa\u011fland\u0131ktan sonra gebe kal\u0131nmas\u0131 \u00f6nerilir. Aksi durumunda kan \u015fekeri y\u00fcksekli\u011fi hem gebe i\u00e7in hem de bebek i\u00e7in tehlikeli olacakt\u0131r. Uygulanan tedavi gebeli\u011fe uygun \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilmedir. En risksiz tedavi y\u00f6ntemi bu hasta grubunda ins\u00fclindir\u201d dedi.<\/p>\n
Uzm. Dr. Hande \u00d6zportakal, \u201cDiyabet i\u00e7in kullan\u0131lan haplar de\u011fil diyabetin kendisi b\u00f6brek hasar\u0131na neden olmaktad\u0131r. Hastalar\u0131n belirli s\u0131kl\u0131klarla b\u00f6brek fonksiyon testlerinin de\u011ferlendirilmesi gerekir. E\u011fer ki\u015fide b\u00f6brek yetmezli\u011fi var ise baz\u0131 \u015feker ila\u00e7lar\u0131 kullan\u0131lmaz ya da dozlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi gerekebilir. Kontrol s\u0131ras\u0131nda hekimi taraf\u0131ndan hastaya bu bilgi verilecektir\u201d dedi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KARTAL KO\u015eUYOLU Y\u00dcKSEK \u0130HT\u0130SAS E\u011e\u0130T\u0130M VE ARA\u015eTIRMA HASTANES\u0130 \u0130\u00c7 HASTALIKLARI UZMANI DR. HANDE \u00d6ZPORTAKAL, 14 KASIM D\u00dcNYA D\u0130YABET G\u00dcN\u00dc NEDEN\u0130YLE D\u0130YABETTE EN \u00c7OK MERAK ED\u0130LENLER\u0130 ANLATTI.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":227239,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[349,593,1440,10678,36299,2246,40406,6809],"class_list":["post-227238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-dunya","tag-cekti","tag-dikkat","tag-diyabet","tag-diyabete","tag-gununde","tag-kasim","tag-uzmanlar"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/uzmanlar-14-kasim-dunya-diyabet-gununde-diyabete-dikkat-cekti_8a0055f.jpg?fit=1000%2C738","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-X78","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=227238"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227238\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/227239"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=227238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=227238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=227238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}