{"id":227320,"date":"2019-11-12T12:32:45","date_gmt":"2019-11-12T09:32:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/uzmanlardan-cig-sut-uyarisi\/"},"modified":"2019-11-12T12:32:45","modified_gmt":"2019-11-12T09:32:45","slug":"uzmanlardan-cig-sut-uyarisi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/uzmanlardan-cig-sut-uyarisi\/","title":{"rendered":"Uzmanlardan \u00e7i\u011f s\u00fct uyar\u0131s\u0131:"},"content":{"rendered":"<p>Ankara \u00dcniversitesi, G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Nevzat Art\u0131k, \u201cHangi hayvandan, hangi ko\u015fullarda elde edildi\u011fi belli olmayan, kayna\u011f\u0131 belirsiz s\u00fctler hi\u00e7bir denetime tabi olmadan sokaklarda \u00f6zg\u00fcrce t\u00fcketiciye sunuluyor. \u00dcstelik bu \u00fcr\u00fcnler \u2019organik\u2019 denilerek daha pahal\u0131ya sat\u0131l\u0131yor, t\u00fcketici a\u00e7\u0131k\u00e7a aldat\u0131l\u0131yor, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tehlikeye at\u0131l\u0131yor. Son \u00fc\u00e7 y\u0131lda hayvandan insana ge\u00e7en brusella ve t\u00fcberk\u00fcloz vakalar\u0131 dikkat \u00e7ekici d\u00fczeyde artm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Hastal\u0131k genellikle belirti vermez ya da ate\u015f, \u00fc\u015f\u00fcme, halsizlik gibi spesifik olmayan belirtilerle kendini g\u00f6sterir\u201d dedi.<\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n verilerine ili\u015fkin bilgiler payla\u015fan Ankara \u00dcniversitesi, G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Nevzat Art\u0131k, &#8220;Son yap\u0131lan 2012 y\u0131l\u0131 brusella eradikasyon program\u0131 ile insan vaka say\u0131s\u0131 resmi verilere g\u00f6re 2008 y\u0131l\u0131ndaki 9 bin 818\u2019den, 2014\u2019de 4 bin 474\u2019ye kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat vaka say\u0131s\u0131 2017 y\u0131l\u0131nda 6 bin 457\u2019ye kadar y\u00fckselmi\u015ftir. 2018 y\u0131l\u0131nda ise yedi binleri ge\u00e7mi\u015ftir. \u00d6l\u00fcm vakas\u0131na rastland\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir. \u00dclkemiz n\u00fcfusunun 82 milyon 3 bin 882 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek buna g\u00f6re morbidite 8.80 ve mortalite h\u0131z\u0131 milyonda 0,01 dir. Buradaki art\u0131\u015f\u0131n \u00f6nemli bir\u00e7ok nedeninin olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra hastal\u0131\u011f\u0131n insanlar aras\u0131nda yay\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir etken de sokak s\u00fct\u00fcn\u00fcn halen \u00fclkemizde yayg\u0131n olarak insanlar taraf\u0131ndan \u2019organik s\u00fct\u2019 alg\u0131s\u0131yla tercih edilmesidir. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de t\u00fcketici bilincinin yeterince olu\u015fmamas\u0131, bu tip hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu y\u0131l \u00fclkemizin farkl\u0131 illerinde yedikleri peynir nedeniyle bir\u00e7ok aileye Brusella te\u015fhisi kondu\u011fu bas\u0131na yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r&#8221; dedi.<\/p>\n<p>&#8220;Hastal\u0131k genellikle belirti vermez ya da ate\u015f, \u00fc\u015f\u00fcme, halsizlik gibi spesifik olmayan belirtilerle kendini g\u00f6sterir&#8221;<\/p>\n<p>Brusellan\u0131n insan ve hayvanlarda \u00f6l\u00fcme kadar varabilen ciddi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilen bir hastal\u0131k etkeni oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Nevzat Art\u0131k, &#8220;Bu nedenle brusella konusunda toplumun bilgilendirilmesi ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 2019-2023 y\u0131llar\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u2019Zoonotik Hastal\u0131klar Eylem Plan\u0131\u2019nda bu hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nemini a\u00e7\u0131k olarak ortaya koymaktad\u0131r. Hastal\u0131k genellikle belirti vermez ya da ate\u015f, \u00fc\u015f\u00fcme, halsizlik gibi spesifik olmayan belirtilerle kendini g\u00f6sterir, ancak ayn\u0131 zamanda ciddi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na da neden olabilir. Tedavi uzun solukludur. Hastal\u0131k, sadece sa\u011fl\u0131k sorunu de\u011fil, \u00f6nemli ekonomik kay\u0131plar\u0131na neden olmas\u0131 ile birlikte s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da tehdit etmektedir&#8221; ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Kap\u0131n\u0131za kadar gelen \u00e7i\u011f s\u00fct\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131 mutlaka sorgulay\u0131n&#8221;<\/p>\n<p>Bir\u00e7ok hayvan hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fct yoluyla insanlara ge\u00e7ebildi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Ankara \u00dcniversitesi, G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Nevzat Art\u0131k, &#8220;\u2019Sat\u0131n al\u0131nan \u00e7i\u011f s\u00fct hastal\u0131kl\u0131 hayvanlardan sa\u011f\u0131lm\u0131\u015f olabilir mi? Antibiyotikli ila\u00e7 kal\u0131nt\u0131lar\u0131 var m\u0131\u2019 sorular\u0131n\u0131n cevaplar\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. \u0130nsan\u0131m\u0131z\u0131n, s\u00fct\u00e7\u00fcs\u00fcne olan g\u00fcven duygusuyla kap\u0131s\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7i\u011f s\u00fctteki bakteri say\u0131s\u0131na, hastal\u0131k etmeni bakteri olup olmad\u0131\u011f\u0131na, ne zaman sa\u011f\u0131l\u0131p, ne zaman yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na ve ka\u00e7 saat i\u00e7erisinde kendisine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin sorular\u0131n cevaplar\u0131n\u0131 alabilmelidir. Sokak s\u00fct\u00fcnde bunu \u00f6\u011frenmesi \u00e7ok zordur&#8221; dedi.<\/p>\n<p>\u201cKonunun uzman\u0131 olmayanlar bizleri yedi\u011fimiz i\u00e7ti\u011fimiz g\u0131dalar ile sorunlu hale getiriyor\u201d<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu tip hastal\u0131klar\u0131n art\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli bir sorun da, konu uzman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yeterli ve do\u011fru bilgi sahibi olmayan insanlar\u0131n toplumu, \u00f6zellikle sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirmesi oldu\u011funu kaydeden Art\u0131k, &#8220;Bu kesimin toplumu \u2019g\u00fcvenilir ve besleyici y\u00f6n\u00fc y\u00fcksek g\u0131da\u2019 diye kontrol ve denetimden yoksun, orijini bilinmeyen a\u00e7\u0131k s\u00fct, sokakta sat\u0131lan s\u00fctler veya halk pazarlar\u0131nda do\u011fal veya organik ad\u0131 alt\u0131nda sat\u0131lan men\u015fei ve \u00fcretimdeki hijyenik ko\u015fullar\u0131 bilinmeyen \u00fcr\u00fcnlere y\u00f6nlendirmesi, brusellan\u0131n art\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. Pazarlarda sat\u0131lan a\u00e7\u0131k s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri, \u00f6zellikle taze peynir ad\u0131 alt\u0131nda yeterli \u0131s\u0131l i\u015flem g\u00f6rmemi\u015f veya do\u011frudan \u00e7i\u011f s\u00fct ile yap\u0131lan peynirlerin sat\u0131\u015f\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131nda bir etmendir&#8221; dedi.<\/p>\n<p>\u201cMevzuat sokakta s\u00fct sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yasal hale getirmiyor ancak \u00f6zendiriyor\u201d<\/p>\n<p>Toplumda Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lan mevzuatla \u00e7i\u011f s\u00fct sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi yanl\u0131\u015f bir alg\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011funa dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Nevzat Art\u0131k, \u201cVatanda\u015f\u0131m\u0131z bunu sanki ko\u015fulsuz olarak herkes \u00e7i\u011f s\u00fct satabilir veya a\u00e7\u0131kta s\u00fct (sokak s\u00fct\u00fc) sat\u0131\u015f\u0131 yasalla\u015fm\u0131\u015f gibi alg\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. Halbuki mevzuat ko\u015fullu olarak sertifikal\u0131 s\u00fcte \u00e7i\u011f s\u00fct sat\u0131\u015f\u0131na izin vermi\u015f ve Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 mevzuatta sat\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131 ve \u015fartlar\u0131n\u0131 belirlerken, \u00f6zel otomasyon sistemlerde, hastal\u0131ktan ari belgesi olan \u00e7iftliklerden elde edilen takip edilebilir s\u00fctlerin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 uygun g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hastal\u0131ktan ari \u00e7iftliklerde \u00f6nemli hastal\u0131klardan biri de brusella olarak izlenmektedir. Bu konunun nihai t\u00fcketici taraf\u0131ndan yeterince alg\u0131lanmamas\u0131 brusella vakalar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131na neden olan \u00f6nemli etmenlerden biridir\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcketiciler sa\u011fl\u0131k i\u00e7in b\u00fcy\u00fck risk ta\u015f\u0131yan, kayna\u011f\u0131 belli olmayan s\u00fctlerden uzak durmal\u0131\u201d<\/p>\n<p>Ankara \u00dcniversitesi, G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Nevzat Art\u0131k, t\u00fcketicilere \u015fu uyar\u0131larda bulundu:<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcketicilere tavsiyemiz, kap\u0131lar\u0131na gelen s\u00fct\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131 mutlaka sorgulas\u0131nlar. Do\u011fal kand\u0131rmacas\u0131 alt\u0131nda mikroplu ve hastal\u0131kl\u0131 hayvanlardan elde edilen s\u00fct\u00fc t\u00fcketmesinler. Sokakta sat\u0131lan s\u00fctler hi\u00e7bir \u015fekilde denetim alt\u0131nda de\u011fildir. A\u00e7\u0131kta sat\u0131lan s\u00fctlerde, hem hijyen ko\u015fullar\u0131na uyulmadan yap\u0131lan sa\u011f\u0131m hem de sa\u011f\u0131mdan t\u00fcketime so\u011fuk zincirin sa\u011flanamamas\u0131 sebebiyle bir\u00e7ok zararl\u0131 mikroorganizma \u00fcrer ve \u00e7ok ciddi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na, hatta \u00f6l\u00fcme neden olabilir. Ev ortam\u0131ndaki \u0131s\u0131l i\u015flem uygulamas\u0131 (kaynatma) da bu mikroorganizmalardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n yok edilmesini sa\u011flayacak d\u00fczeyde de\u011fildir. Ambalaj; t\u00fcketiciyi korumak ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi ve hastal\u0131k riski olmamas\u0131 i\u00e7in var. S\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinin g\u00fcvenli t\u00fcketimi i\u00e7in ambalajlama olduk\u00e7a \u00f6nem arz ediyor. Ambalaj hem t\u00fcketici sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak hem de t\u00fcketiciye bilgi vermek gibi \u00f6nemli bir i\u015flevi yerine getiriyor. S\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinde g\u00fcvenli t\u00fcketimin en \u00f6nemli \u015fart\u0131n\u0131n, hijyenik ko\u015fullarda \u00fcretilen s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinin T\u00fcrk G\u0131da Kodeksi\u2019nin belirledi\u011fi normlar \u00e7er\u00e7evesinde ambalajlanarak t\u00fcketiciye sunulmas\u0131d\u0131r.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ANKARA \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130, GIDA G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130 ENST\u0130T\u00dcS\u00dc M\u00dcD\u00dcR\u00dc PROF. DR. NEVZAT ARTIK, \u201cHANG\u0130 HAYVANDAN, HANG\u0130 KO\u015eULLARDA ELDE ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130 BELL\u0130 OLMAYAN, KAYNA\u011eI BEL\u0130RS\u0130Z S\u00dcTLER H\u0130\u00c7B\u0130R DENET\u0130ME TAB\u0130 OLMADAN SOKAKLARDA \u00d6ZG\u00dcRCE T\u00dcKET\u0130C\u0130YE SUNULUYOR. \u00dcSTEL\u0130K BU \u00dcR\u00dcNLER &#8216;ORGAN\u0130K&#8217; DEN\u0130LEREK DAHA PAHALIYA SATILIYOR, T\u00dcKET\u0130C\u0130 A\u00c7IK\u00c7A ALDATILIYOR, SA\u011eLI\u011eI TEHL\u0130KEYE ATILIYOR. SON \u00dc\u00c7 YILDA HAYVANDAN \u0130NSANA GE\u00c7EN BRUSELLA VE T\u00dcBERK\u00dcLOZ VAKALARI D\u0130KKAT \u00c7EK\u0130C\u0130 D\u00dcZEYDE ARTMI\u015e DURUMDADIR. HASTALIK GENELL\u0130KLE BEL\u0130RT\u0130 VERMEZ YA DA ATE\u015e, \u00dc\u015e\u00dcME, HALS\u0130ZL\u0130K G\u0130B\u0130 SPES\u0130F\u0130K OLMAYAN BEL\u0130RT\u0130LERLE KEND\u0130N\u0130 G\u00d6STER\u0130R\u201d DED\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":227321,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[5654,4265,914,17751],"class_list":["post-227320","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-cig","tag-sut","tag-uyarisi","tag-uzmanlardan"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/uzmanlardan-cig-sut-uyarisi_524fbf3.jpg?fit=719%2C551","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-X8s","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227320","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=227320"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227320\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/227321"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=227320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=227320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=227320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}