14 Kas\u0131m D\u00fcnya Diyabet G\u00fcn\u00fc \u00f6ncesi \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Endokrinoloji ve Metabolizma Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Prof. Dr. F\u00fcsun Sayg\u0131l\u0131, T\u00fcrkiye\u2019deki tahmini diyabet n\u00fcfusunun 8 milyon 681 bin 903 olarak raporland\u0131\u011f\u0131n\u0131, sinsi bir hastal\u0131k olan tip 2 diyabete kar\u015f\u0131 taraman\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Ya\u015fam tarz\u0131ndaki de\u011fi\u015fimin getirdi\u011fi sa\u011fl\u0131ks\u0131z beslenme, obezite ve hareketsizlik, gerek geli\u015fmi\u015f gerekse geli\u015fmekte olan toplumlarda tip 2 diyabetin h\u0131zla art\u0131\u015f\u0131na sebep oluyor. 2010 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan TURDEP-II \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda elde edilen veriler baz al\u0131narak 2018 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu (T\u00dc\u0130K) verilerine g\u00f6re belirlenen n\u00fcfusta diyabet prevalans\u0131 hesapland\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de 20 ya\u015f \u00fczeri toplumda tahmini diyabet prevalans\u0131 kad\u0131nda y\u00fczde 17, erkekte y\u00fczde 13,4 olmak \u00fczere y\u00fczde 15,4 bulundu. Bu hesaba g\u00f6re \u00fclkemizdeki tahmini diyabet n\u00fcfusu kad\u0131nda 4 milyon 815 bin 521, erkekte 3 milyon 899 bin 228 olmak \u00fczere toplam 8 milyon 681 bin 903 olarak raporland\u0131. Ortalama aile n\u00fcfusunun 4,3 oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda toplamda 37 milyon 332 bin 183 ki\u015finin, yani toplumun y\u00fczde 46\u2019s\u0131n\u0131n diyabetten etkilendi\u011fi belirlendi. T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fcnyada diyabetin en h\u0131zl\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerden biri oldu\u011fu vurgulan\u0131yor. IDF 2017 raporuna g\u00f6re diyabetli hasta n\u00fcfusunun en y\u00fcksek oldu\u011fu ilk 10 \u00fclke aras\u0131nda T\u00fcrkiye olmasa da 2045 y\u0131l\u0131na projeksiyon yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin diyabetli hasta n\u00fcfusu a\u00e7\u0131s\u0131ndan en y\u00fcksek 10. \u00fclke olaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor. T\u00fcrkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derne\u011fi (TEMD) Ba\u015fkan\u0131, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Prof. Dr. F\u00fcsun Sayg\u0131l\u0131, 14 Kas\u0131m D\u00fcnya Diyabet G\u00fcn\u00fc \u00f6ncesi \u00f6zellikle tip 2 diyabet hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler verdi.<\/p>\n
“H\u0131zl\u0131 bir ivme ile art\u0131\u015f g\u00f6steriyor”<\/p>\n
Prof. Dr. Sayg\u0131l\u0131, \u201cD\u00fcnyan\u0131n ve T\u00fcrkiye\u2019nin sorunu olan tip 2 diyabet, \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir ivme ile art\u0131\u015f g\u00f6stermekte. Ya\u015fam bi\u00e7imindeki de\u011fi\u015fiklikler, dura\u011fan ya\u015fam, yanl\u0131\u015f beslenme, artan kilolar; tip 2 diyabetin art\u0131\u015f\u0131na sebep olmakta. T\u00fcrkiye\u2019deki diyabetik bireylerin say\u0131s\u0131n\u0131n 8,5 milyonu buldu\u011funu s\u00f6ylersek bu konunun ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131r. Tip 2 diyabet, daha \u00e7ok kad\u0131nlar\u0131 etkilemekte. Diyabetik bireyler toplumda y\u00fczde 15\u2019lere eri\u015fmi\u015f durumda. D\u00fcnyadaki diyabetli n\u00fcfus say\u0131s\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hen\u00fcz ilk 10\u2019da de\u011filiz ama ilk 10\u2019un i\u00e7inde olmaya aday bir \u00fclkeyiz\u201d dedi.<\/p>\n
“Diyabet sinsi bir hastal\u0131kt\u0131r”<\/p>\n
Tip 2\u2019nin \u00f6nlenebilir bir hastal\u0131k oldu\u011funu ifade eden Prof. Dr. Sayg\u0131l\u0131, \u201cYa\u015fam bi\u00e7imindeki de\u011fi\u015fiklikler, do\u011fru beslenme, egzersizin art\u0131r\u0131lmas\u0131, kilonun azalt\u0131lmas\u0131; tip 2 geli\u015fimine sekte vurur. Do\u011fru ya\u015fam bi\u00e7imi konusunda halk\u0131n bilin\u00e7lenmesi gerekiyor. Daha aktif ya\u015fam, sebze-meyveden zengin; \u015fekerden fakir bir beslenme se\u00e7imi ile riskli olan bireylerde tip 2 diyabet geli\u015fimi riski azalt\u0131labilir. Diyabet sinsi bir hastal\u0131kt\u0131r. Tan\u0131 kondu\u011fu zaman, diyabet ya\u015f\u0131 eski olabilir. Diyabetin sebep oldu\u011fu baz\u0131 doku zararlar\u0131 vard\u0131r. Yeni tan\u0131 konan bireylerde bu komplikasyonlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, diyabetin eski oldu\u011funu g\u00f6sterir. Ailesinde diyabet olan, 45 ya\u015f \u00fczeri, kilolu, kan bas\u0131nc\u0131 y\u00fcksek olan bireyleri diyabet a\u00e7\u0131s\u0131ndan taramal\u0131y\u0131z. Ki\u015filerin aile hekimlerine ba\u015fvurmalar\u0131 ve kan \u015fekeri \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yapmalar\u0131 yeterli olacakt\u0131r” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
“Gebelik diyabeti”<\/p>\n
Gebelik s\u00fcrecinde de diyabet geli\u015febildi\u011fini kaydeden Sayg\u0131l\u0131, \u015fu bilgileri verdi:<\/p>\n
“Buna \u2019gestasyonel diyabet\u2019 diyoruz. Gestasyonel diyabet, gebelikten \u00f6nce yoktur, gebelik sonlan\u0131nca da biter. Ama bu kad\u0131nlar\u0131n daha sonra tip 2 diyabet geli\u015ftirme riskleri y\u00fcksektir. Gebelik s\u0131ras\u0131nda kan \u015fekerinin y\u00fcksek olmas\u0131, hem anne hem de bebe\u011fe olumsuzluklar getirir. Kan \u015fekeri y\u00fcksek olan annenin bebekleri ve daha sonra \u00e7ocuklar\u0131 ileride diyabet olmaya, metabolik sendromlu olmaya, karaci\u011fer ya\u011flanmalar\u0131 olan bireyler olmaya adayd\u0131r. Gebelikte kan \u015fekerinin diyabetik s\u0131n\u0131ra eri\u015fip eri\u015fmedi\u011fi bilinmeli ve \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131. 24-28. haftalarda t\u00fcm gebelerde \u015feker taramas\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu konuda medyada farkl\u0131 bildirimler g\u00f6rmekteyiz. Bunlar\u0131n bilimsel dayana\u011f\u0131 yok. D\u00fcnyada geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler gebelik \u015fekerini taramaktad\u0131rlar. D\u00fcnyada gebelik \u015fekerinin g\u00f6r\u00fclme oran\u0131 y\u00fczde 10, bizdeki az say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fczde 16\u2019d\u0131r. Daha \u00f6nceki gebeliklerde kan \u015fekeri y\u00fcksek olan, kilosu y\u00fcksek olan, 25 ya\u015f \u00fczeri, aile \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde diyabetik birey olanlar, daha \u00f6nce 4 kilo \u00fczerinde bebek do\u011furan ve \u00f6l\u00fc do\u011fum yapanlar daha riskli bireylerdir.”<\/p>\n
“Milyonlar verip \u2019bir baklava ye\u2019 deseler yemem”<\/p>\n
20 y\u0131l \u00f6nce diyabet tan\u0131s\u0131 konulan Ayhan \u015eenbayraklar (68), g\u00f6rme kayb\u0131 nedeniyle gitti\u011fi hastanede diyabet oldu\u011funu \u00f6\u011frendi\u011fini belirtti. Ameliyat oldu\u011funu ancak bir g\u00f6z\u00fcnde b\u00fcy\u00fck oranda g\u00f6rme kayb\u0131 bulundu\u011funu belirten \u015eenbayraklar, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
“11 sene \u00f6nce bypass ameliyat\u0131 ile d\u00f6rt damar\u0131m de\u011fi\u015fti. En sonunda da 26 Eyl\u00fcl\u2019de diyabetik ayak sebebiyle sa\u011f aya\u011f\u0131m\u0131n ba\u015f parma\u011f\u0131 kesildi. Tedavi ve diyet ile \u015fekerim d\u00fc\u015ft\u00fc. Bana milyonlar verip \u2019bir baklava ye\u2019 deseler yemem. Kararl\u0131y\u0131m. Ya bu hastal\u0131k beni yenecek, ya ben onu yenece\u011fim. Can\u0131m \u00e7ekiyor ama diyetime dikkat ediyorum. Ben ablam\u0131 bu hastal\u0131ktan 39 ya\u015f\u0131nda kaybettim. O\u011flan karde\u015fim 4 y\u0131l \u00f6nce \u00f6ld\u00fc. Annem 52 ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc. Day\u0131m ve teyzem de bu hastal\u0131ktan \u00f6ld\u00fc. E\u015fim hamur i\u015fi, makarna, pilav yapm\u0131yor. Sebze yiyorum.”<\/p>\n
\u015eenbayraklar\u2019\u0131n e\u015fi Pakize \u015eenbayraklar (67) da “Evde tatl\u0131 ve hamur i\u015fi yapm\u0131yorum. E\u015fimin bak\u0131m\u0131na dikkat ediyorum. Karde\u015fi, bak\u0131m\u0131 iyi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hayat\u0131n\u0131 kaybetti” dedi.<\/p>\n
8 y\u0131l \u00f6nce diyabet tan\u0131s\u0131 konulan 68 ya\u015f\u0131ndaki Selami Kasap da “Diyabet oldu\u011fumu tesad\u00fcf eseri 8 y\u0131l \u00f6nce \u00f6\u011frendim. Tahlilimde \u015feker y\u00fcksek \u00e7\u0131kt\u0131. Panik oldum, hemen diyete ge\u00e7tik. G\u00f6zlerimde yanmalar oldu, g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131m d\u00fc\u015ft\u00fc. Parmak u\u00e7lar\u0131mda yanma ve uyu\u015fmalar ya\u015fad\u0131m. \u015eu an sol aya\u011f\u0131mda diyabetik ayak geli\u015fti ve tedavi g\u00f6r\u00fcyorum. Diyetime dikkat ediyorum” diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
20 YIL \u00d6NCE D\u0130YABET TANISI KONULAN AYHAN \u015eENBAYRAKLAR (68), G\u00d6RME KAYBI NEDEN\u0130YLE G\u0130TT\u0130\u011e\u0130 HASTANEDE D\u0130YABET OLDU\u011eUNU \u00d6\u011eREND\u0130\u011e\u0130N\u0130 BEL\u0130RTT\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":227638,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[1801,9030,29312,468,2383,181],"class_list":["post-227637","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-1801","tag-9030","tag-diyabetli","tag-milyon","tag-turkiyede","tag-var"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/turkiyede-85-milyon-diyabetli-var_81a36bc.jpg?fit=1000%2C666","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-Xdz","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=227637"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227637\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/227638"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=227637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=227637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=227637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}