Bal\u0131kesir \u00dcniversitesi Fen-Edebiyat Fak\u00fcltesi Biyoloji\/Botanik Ana Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim G\u00f6revlisi Prof. Dr. Fatih Sat\u0131l, \u015fifal\u0131 bitkilerle haz\u0131rlanan k\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131n\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na olumlu etki yapabilmesi i\u00e7in baz\u0131 kriterlere sahip olmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek, “Bitki ottur, zarar\u0131 yoktur\u201d mant\u0131\u011f\u0131yla olaya bak\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Prof. Dr. Fatih Sat\u0131l, \u0130hlas Haber Ajans\u0131\u2019na (\u0130HA) bitki \u00e7aylar\u0131 ve zay\u0131flama \u00e7aylar\u0131 ile ilgili a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n
\u015eifal\u0131 bitkilerle haz\u0131rlanan k\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131nda olmas\u0131 gereken \u00f6zellikler oldu\u011funu anlatan Prof. Dr. Sat\u0131l, \u201c\u00d6n\u00fcm\u00fcz k\u0131\u015f, insanlar bu k\u0131\u015f\u0131n so\u011fu\u011fundan korunmak i\u00e7in \u015fifal\u0131 bitkilerin pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fcler. Hepimiz aktarlardan, pazarlardan \u015fifal\u0131 bitkiler almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ancak bu \u015fifal\u0131 bitkileri al\u0131rken baz\u0131 kriterlere ve kurallara uymam\u0131z gerekiyor. Aksi takdirde beklenen \u015fifadan yararlanma m\u00fcmk\u00fcn olamayacakt\u0131r. Nedir bu kriterler? \u00d6ncelikle do\u011fru bitkiyi mi kullan\u0131yoruz? Yani ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bitki hakikatten papatya m\u0131? Ger\u00e7ek t\u0131bbi papatya m\u0131? \u0130kincisi bu bitki do\u011fru mu kurutulmu\u015f, do\u011fru mu saklanm\u0131\u015f, saklama ko\u015fullar\u0131 uygun mu? \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise bitkiyi do\u011fru mu haz\u0131rl\u0131yoruz? D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc de do\u011fru mu kullan\u0131yoruz? Bunlara uymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde beklenen \u015fifay\u0131 almam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u201d dedi.<\/p>\n
\u201cK\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131 uzman\u0131ndan al\u0131nmal\u0131\u201d<\/p>\n
\u00d6ncelikle do\u011fru bitkilerin k\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131nda kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Prof. Dr. Sat\u0131l, haz\u0131r sat\u0131lan k\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131n\u0131n i\u015fin uzman\u0131 olan ki\u015filerden al\u0131nmas\u0131 tavsiyesinde bulundu. Sat\u0131l, \u201c\u00d6ncelikle do\u011fru bitkinin oldu\u011fundan emin olabilmemiz i\u00e7in bu bitkilerin sertifikasyon ve de\u011ferlendirme s\u00fcrecinden ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 laz\u0131m. Kapal\u0131, \u00fczerinde etiketi olan \u00fcr\u00fcnlerden almam\u0131z gerekiyor. Maalesef piyasada bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131kta sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, pazarlarda sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz ve bu bitkinin do\u011fru bitki oldu\u011fundan emin olamay\u0131z. \u00d6rne\u011fin yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada papatyalar\u0131n \u00e7o\u011funda t\u0131bbi papatya \u00e7ay\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, hatta baz\u0131 papatyalar\u0131n b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc etkisi oldu\u011fu biliniyor. \u00c7ocuklarda \u00f6zellikle zehirlenmelere yol a\u00e7an bir durum var. Son g\u00fcnlerde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bitki zehirlenmelerini dikkate alacak olursak do\u011fru bitkinin kullan\u0131lmas\u0131 bu kadar \u00f6nem arz ediyor. \u0130kincisi bu bitkiler do\u011fru saklanm\u0131\u015f m\u0131, do\u011fru muhafaza m\u0131 ediliyor? Piyasadan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fcr\u00fcnlerin bir\u00e7o\u011funun a\u00e7\u0131kta sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, po\u015fetlerin i\u00e7erisinde oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Halbuki t\u0131bbi bitkiler g\u00fcne\u015f, \u0131s\u0131, nem gibi etkenlerden maalesef olumsuz etkilenebiliyor. \u0130\u00e7erisindeki etken madde bozulabilir, bu sefer beklenen fayday\u0131 g\u00f6rmemiz m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Hatta baz\u0131 bitkiler nemli ko\u015fullarda maalesef aflotoksin denilen bir kanserojen manteral \u00fcremesine neden oluyor. Bu sefer \u015fifa yerine dert alma durumumuz s\u00f6z konusu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc her bitkinin haz\u0131rlanma y\u00f6ntemi de farkl\u0131d\u0131r. Baz\u0131 bitkiler tar\u00e7\u0131n gibi sert kabuklu \u00fcr\u00fcnd\u00fcr, baz\u0131lar\u0131 nane gibi daha narin yaprak yap\u0131s\u0131nda bitkilerdir. \u015eimdi biz bu bitkileri bazen kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yoruz, bazen de hep ayn\u0131 y\u00f6ntemlerle kullanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bu bitkilerin \u015fifas\u0131 i\u00e7erisindeki etken maddelerden kaynaklan\u0131yor. Yani baz\u0131 bitkileri so\u011fuk suda \u00e7\u00f6zmemiz gerekir, kullanmam\u0131z gerekir, baz\u0131 bitkileri kaynatmam\u0131z gerekir, baz\u0131 bitkileri de demlememiz gerekir. O nedenle bitkileri ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ki\u015filerin uzman olmas\u0131 gerekir ki nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bize tavsiye edebilsin\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201cK\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131ndaki bitkilerin etken maddeleri iyi bilinmeli\u201d<\/p>\n
K\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131n\u0131n haz\u0131rlan\u0131rken i\u00e7inde bulunan bitkilerin etken maddelerinin bilinmesinin de \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Sat\u0131l, \u201cBir de \u015fu moda oldu bug\u00fcnlerde k\u0131\u015f \u00e7aylar\u0131 \u00f6zellikle kar\u0131\u015f\u0131m \u00e7aylar\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Halbuki her bitkinin i\u00e7erisindeki etken madde \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r, birbirini etkileyebilir. Ayn\u0131 ila\u00e7larda oldu\u011fu gibi bir bitkinin yararl\u0131 \u00f6zelli\u011fini di\u011fer bitki n\u00f6trleyebilir. Buna dikkat etmemiz laz\u0131m. Yani benzer etkiye sahip bitkileri ancak kar\u0131\u015ft\u0131rabiliriz. Mesela birisi yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r, birisi uyar\u0131c\u0131 etkiye sahiptir. Bunlar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman istenilen \u015fifay\u0131 elde etmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc bu bitkileri ne kadar kullanaca\u011f\u0131z? Ka\u00e7 demlik i\u00e7memiz laz\u0131m, ka\u00e7 bardak i\u00e7memiz laz\u0131m? O nedenle t\u00fcm bunlar\u0131 uygulayabilmemiz i\u00e7in alaca\u011f\u0131m\u0131z bitkilerin m\u00fcmk\u00fcn mertebe eczanelerden veya t\u0131bbi aromatik bitki uzmanlar\u0131ndan almam\u0131z gerekiyor ki bunlar bize s\u00f6yleyebilsin. Ayr\u0131ca aynen bitkiler de ila\u00e7lar gibi birbirini etkileyebilir veya kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ila\u00e7 da bitkiyi etkileyebilir. O nedenle bir hekimden, bir eczac\u0131dan, bir uzmandan dan\u0131\u015f\u0131k almadan bitki kullanacak olursak, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ila\u00e7la kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fifal\u0131 bitki etkile\u015fime girerek zararl\u0131 ve istenilmeyen \u015feylere yol a\u00e7abilir. Buna dikkat etmemiz gerekiyor. Yani bitki ottur, zarar\u0131 yoktur demek, bunlara do\u011fal \u00fcr\u00fcnd\u00fcr demek yanl\u0131\u015f bir kanaattir. Mutlaka bir bilene, bir uzmana sorarak bu bitkileri kullanmam\u0131z gerekiyor\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\u201cKilolar verdirecek mucizevi bitki m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u201d<\/p>\n
Bitkilerden haz\u0131rlanan kar\u0131\u015f\u0131mlarla zay\u0131flama \u00e7aylar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kaydeden Prof. Dr. Fatih Sat\u0131l, “Bitkilerin zay\u0131flatma \u00f6zelli\u011fi olan bitkiler var. Bunlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu da \u00fcretik \u00f6zelli\u011fe sahip. Bu \u015fekilde ya\u011f\u0131 eriterek d\u0131\u015far\u0131ya at\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Ancak piyasada yap\u0131lan, devletinde de a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 bir liste vard\u0131, bir\u00e7ok zay\u0131flama ilac\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde kimyasallar\u0131n oldu\u011fu da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131. M\u00fcmk\u00fcn mertebe sertifikal\u0131 \u00fcr\u00fcnler ve uzmanlar\u0131na dan\u0131\u015farak bunu kullanmam\u0131z gerekiyor. Yoksa \u00f6yle bir mucizevi bitki m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil kilolar verdirecek. Bir ayda 4-5 kilo zay\u0131flatacak bitkiyi kullanmak tabii biraz insana mant\u0131kl\u0131 gelmiyor\u201d dedi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
BALIKES\u0130R \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 FEN-EDEB\u0130YAT FAK\u00dcLTES\u0130 B\u0130YOLOJ\u0130\/BOTAN\u0130K ANA B\u0130L\u0130M DALI \u00d6\u011eRET\u0130M G\u00d6REVL\u0130S\u0130 PROF. DR. FAT\u0130H SATIL.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":233408,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[1073,11575,58695,11174,58697,58696,914,24329,14392,2806],"class_list":["post-233407","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-ozel","tag-bitki","tag-caylari","tag-diye","tag-dusunulmemeli","tag-ottur","tag-uyarisi","tag-uzmanindan","tag-yoktur","tag-zarari"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/ozel-uzmanindan-bitki-caylari-uyarisi-bitki-ottur-zarari-yoktur-diye-dusunulmemeli_12e4a03.jpg?fit=1000%2C666","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-YID","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/233407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=233407"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/233407\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/233408"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=233407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=233407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=233407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}