{"id":234542,"date":"2019-11-29T12:03:16","date_gmt":"2019-11-29T09:03:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/aids-32-milyon-kisinin-olumune-neden-oldu\/"},"modified":"2019-11-29T12:03:16","modified_gmt":"2019-11-29T09:03:16","slug":"aids-32-milyon-kisinin-olumune-neden-oldu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/aids-32-milyon-kisinin-olumune-neden-oldu\/","title":{"rendered":"AIDS, 32 milyon ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden oldu"},"content":{"rendered":"<p>MERS\u0130N (\u0130HA) \u2013 Mersin \u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcr\u00fc Dr. Sinan Bah\u00e7ac\u0131, HIV enfeksiyonunun d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de ciddi bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu oldu\u011funu belirterek, BM\u2019nin 2019 raporuna g\u00f6re, HIV epidemisinin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana d\u00fcnyada 74,9 milyon ki\u015finin HIV ile enfekte oldu\u011funu, 32 milyon ki\u015finin ise AIDS ile ili\u015fkili hastal\u0131klar nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fini bildirdi.<\/p>\n<p>\u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcr\u00fc Bah\u00e7ac\u0131, 1 Aral\u0131k D\u00fcnya AIDS G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda a\u00e7\u0131klama yaparak, uyar\u0131larda bulundu. \u0130lk \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 1960\u2019l\u0131 y\u0131llara, ilk tan\u0131s\u0131 da 1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131na dayanan HIV enfeksiyonunun, t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de ciddi bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu ve toplumsal sorun oldu\u011funu vurgulayan Bah\u00e7ac\u0131, \u201cHIV enfeksiyonu; korunmas\u0131z her t\u00fcrl\u00fc cinsel temas, enjekt\u00f6r payla\u015f\u0131m\u0131, enfekte kan ve kan \u00fcr\u00fcnleri transf\u00fczyonu veya anneden bebe\u011fe gebelik d\u00f6neminde, do\u011fum s\u0131ras\u0131nda veya do\u011fum sonras\u0131nda emzirmeyle bula\u015fabilmektedir. Bula\u015fma yollar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak HIV enfeksiyonu t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilmektedir. HIV pozitif ki\u015filerle ayn\u0131 i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015fmakla, ayn\u0131 okulda okumakla, ayn\u0131 ortamda bulunmakla, ortak \u00e7atal ka\u015f\u0131k kullanmakla; dokunmak ve tokala\u015fmakla; telefon, kitap, defter gibi ara\u00e7lar ile du\u015f-banyo alanlar\u0131n\u0131, havuzlar\u0131, tuvaletleri ortak kullanmakla, b\u00f6cek \u0131s\u0131rmas\u0131 ve sinek sokmas\u0131 ile HIV enfeksiyonu bula\u015fmamaktad\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n<p>32 milyon ki\u015fi \u00f6ld\u00fc<\/p>\n<p>HIV\/AIDS epidemisinin, bug\u00fcn k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00f6nemli bir boyuta ula\u015ft\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden Bah\u00e7ac\u0131, Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) HIV\/AIDS Ortak Program\u0131 (UNAIDS) 2019 y\u0131l\u0131 raporuna g\u00f6re, d\u00fcnyada HIV epidemisinin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana 74,9 milyon ki\u015finin HIV ile enfekte oldu\u011funu kaydetti. Ayn\u0131 rapora g\u00f6re, 32 milyon ki\u015finin ise AIDS ile ili\u015fkili hastal\u0131klar nedeni ile hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fine dikkat \u00e7eken Bah\u00e7ac\u0131, \u201c\u00dclkemiz, HIV\/AIDS a\u00e7\u0131s\u0131ndan hastal\u0131\u011f\u0131n az s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkeler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bula\u015f yoluna g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131ma bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00fclkemizde bildirimi yap\u0131lan vakalar\u0131n y\u00fczde 50\u2019sinde bula\u015f yolu bildirilmemi\u015ftir. Bula\u015f yolu bildirilen vakalar i\u00e7erisinde cinsel yolla bula\u015f y\u00fczde 98, damar i\u00e7i madde kullan\u0131m\u0131 yoluyla bula\u015f y\u00fczde 2\u2019dir\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p>\u201cHIV enfeksiyonu \u00f6nlenebilir bir hastal\u0131kt\u0131r\u201d<\/p>\n<p>Bah\u00e7ac\u0131, \u00f6nemli bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu boyutuna ula\u015fan HIV\/AIDS epidemisinin; morbidite, mortalite, ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131k, insan haklar\u0131, i\u015fg\u00fcc\u00fc, istihdam, ekonomi ve hukuk ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7ok \u00e7e\u015fitli konularda toplumsal yans\u0131malar\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131 olan ve b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131m gerektiren ciddi bir mesele oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi. HIV\/AIDS konusunda \u00f6nleme ve etkin tedaviye eri\u015fim programlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren k\u00fcresel \u00e7abalar\u0131n, umut verici geli\u015fmeleri beraberinde getirdi\u011fini ifade eden Bah\u00e7ac\u0131, \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cDeneyimler; uygun politika ve stratejilerin HIV salg\u0131nlar\u0131n\u0131 \u00f6nleyebildi\u011fini, yava\u015flatabildi\u011fini ve hatta tersine \u00e7evirebildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Etkili HIV \u00f6nleme m\u00fcdahaleleri aras\u0131nda; kondom kullan\u0131m\u0131, temiz enjeksiyon ekipman\u0131 temini, opioid ikame tedavisi, cinsel yolla bula\u015fan enfeksiyonlar\u0131n tedavisi ve HIV testi ve dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yer almaktad\u0131r. HIV enfeksiyonu \u00f6nlenebilir bir hastal\u0131kt\u0131r ve korunma \u00f6nlemleri tedaviden \u00e7ok daha etkili ve ucuzdur. En s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bula\u015fma yolunun cinsel temas olmas\u0131 nedeni ile tek e\u015flili\u011fin yan\u0131 s\u0131ra, riskli cinsel temasta kondom kullan\u0131m\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n cinsel yolla bula\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131 en g\u00fcvenli ve basit korunma yoludur. \u015e\u00fcpheli durumlarda ise vakit kaybetmeden bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa m\u00fcracaat ederek test yapt\u0131rmak gerekir.\u201d<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcrkiye\u2019de ba\u015far\u0131l\u0131 ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131\u201d<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de HIV\/AIDS ile m\u00fccadelede bug\u00fcne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Bah\u00e7ac\u0131, bu alanda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u015f\u00f6yle anlatt\u0131:<\/p>\n<p>\u201c1986 y\u0131l\u0131ndan bu yana kan ve kan \u00fcr\u00fcnleri ile bula\u015fmaya kar\u015f\u0131 insanlar\u0131 koruma amac\u0131 ile t\u00fcm kan ve kan \u00fcr\u00fcnleri HIV y\u00f6n\u00fcnden test edilmekte, ayr\u0131ca 1987 y\u0131l\u0131ndan beri organ ve doku nakilleri \u00f6ncesinde de gerekli testler yap\u0131lmaktad\u0131r. HIV ile ya\u015fayan ki\u015filerin tedaviye kolay ve kesintisiz eri\u015fiminin sa\u011flanmas\u0131, sosyal destek, bak\u0131m olanaklar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi ve ya\u015fam kalitelerinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de sa\u011fl\u0131k hizmetleri sunumunda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkemizde, tan\u0131 konan ve bildirimi yap\u0131lan t\u00fcm hastalar\u0131n tedavi ve bak\u0131m hizmetlerine eri\u015fmelerini sa\u011flayan Genel Sa\u011fl\u0131k Sigortas\u0131 uygulamas\u0131 pek \u00e7ok \u00fclkeye \u00f6rnek olu\u015fturabilecek bir uygulamad\u0131r ve ilaca eri\u015fimde sorun ya\u015fanmamaktad\u0131r. HIV enfeksiyonunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak amac\u0131yla riskli davran\u0131\u015flar\u0131 olan ki\u015filer ve \u015fikayeti olan herhangi bir ki\u015fi, istedi\u011fi sa\u011fl\u0131k kurumuna ba\u015fvurmas\u0131 durumunda testleri yap\u0131lmakta ve test sonucunun pozitif \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde HIV pozitif ki\u015fi GSS kapsam\u0131nda takip ve tedaviye al\u0131nmaktad\u0131r. Bu kapsamda verilerin daha g\u00fcvenilir \u015fekilde toplanabilmesi ve do\u011frulama s\u00fcrecinin k\u0131salt\u0131larak vakalara zaman\u0131nda m\u00fcdahale edilmesi, HIV pozitif ki\u015filerin d\u00fczenli takip ve tedavisinin yap\u0131larak tedavi s\u00fcreklili\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ve HIV pozitif gebelerin takip edilmesi ama\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik Elektronik HIV\/AIDS Bilgi Sistemi olu\u015fturulmu\u015ftur. Hastal\u0131k kontrol program\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, \u00fclkemiz genelindeki HIV\/AIDS tan\u0131, tedavi, izlem ve korunma uygulamalar\u0131nda standardizasyonun sa\u011flanmas\u0131, sunulmakta olan hizmetlerin niteli\u011finin y\u00fckseltilmesi ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na rehberlik etmesi amac\u0131yla uluslararas\u0131 algoritmalarda yap\u0131lan g\u00fcncellemeler do\u011frultusunda HIV\/AIDS Tan\u0131 Tedavi Rehberi 2019 yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, yeni vaka say\u0131s\u0131n\u0131 azaltmak amac\u0131yla fark\u0131ndal\u0131k ve bilgilendirme i\u00e7in t\u00fcm hedef gruplarda akran e\u011fitimi dahil e\u011fitim faaliyetleri desteklenmektedir. HIV hayat\u0131n i\u00e7inde; bilmek, korunmak, tedavi olmak ve bula\u015ft\u0131rmamak elimizde.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MERS\u0130N \u0130L SA\u011eLIK M\u00dcD\u00dcR\u00dc DR. S\u0130NAN BAH\u00c7ACI, HIV ENFEKS\u0130YONUNUN D\u00dcNYADA VE T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE C\u0130DD\u0130 B\u0130R HALK SA\u011eLI\u011eI SORUNU OLDU\u011eUNU BEL\u0130RTEREK, BM\u2019N\u0130N 2019 RAPORUNA G\u00d6RE, HIV EP\u0130DEM\u0130S\u0130N\u0130N BA\u015eLANGICINDAN BU YANA D\u00dcNYADA 74,9 M\u0130LYON K\u0130\u015e\u0130N\u0130N HIV \u0130LE ENFEKTE OLDU\u011eUNU, 32 M\u0130LYON K\u0130\u015e\u0130N\u0130N \u0130SE AIDS \u0130LE \u0130L\u0130\u015eK\u0130L\u0130 HASTALIKLAR NEDEN\u0130 \u0130LE HAYATINI KAYBETT\u0130\u011e\u0130N\u0130 B\u0130LD\u0130RD\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":234543,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[58971,6893,468,1130,77,4140],"class_list":["post-234542","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-aids","tag-kisinin","tag-milyon","tag-neden","tag-oldu","tag-olumune"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/aids-32-milyon-kisinin-olumune-neden-oldu_894fa4e.jpg?fit=1000%2C666","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-Z0W","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/234542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=234542"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/234542\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/234543"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=234542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=234542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=234542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}