{"id":249406,"date":"2019-12-30T12:16:42","date_gmt":"2019-12-30T09:16:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/erzincanda-yok-edilen-tarih\/"},"modified":"2019-12-30T12:16:42","modified_gmt":"2019-12-30T09:16:42","slug":"erzincanda-yok-edilen-tarih","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/erzincanda-yok-edilen-tarih\/","title":{"rendered":"Erzincan\u2019da yok edilen tarih"},"content":{"rendered":"<p>Erzincan\u2019da ka\u00e7ak kaz\u0131lar ve bilin\u00e7sizlik k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 yok ediyor. K\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce yay\u0131mlanan Uluslararas\u0131 Erzincan Tarihi Sempozyumu Bildiri Kitab\u0131nda; Erzincan\u2019\u0131n Tercan il\u00e7esinde bulunan ve Urartular d\u00f6neminde in\u015fa edilen Yollar\u00fcst\u00fc Kalesinin ka\u00e7ak kaz\u0131lar ve bilin\u00e7sizlik y\u00fcz\u00fcnden yok oldu\u011fu belirtilerek, \u201cKesme ta\u015flardan in\u015fa edilen kalenin kesme ta\u015flar\u0131 yerinden s\u00f6k\u00fclerek k\u00f6y evlerinin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f. Yollar\u00fcst\u00fc Kaya Mezar\u0131n\u0131n yol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda yok edilmesi, kalenin mimari boyutunun ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na b\u00fcy\u00fck oranda engel olmu\u015ftur. Gerekli kurumlara ikazlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterilmemesi de ayr\u0131ca \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir durumdur\u201d bilgisine yer verildi.<\/p>\n<p>Erzincan Binali Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00dcniversitesi\u2019nde ge\u00e7ti\u011fimiz 26-28 Eyl\u00fcl 2019 tarihinde \u00e7ok say\u0131da akademisyenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen \u201cUluslararas\u0131 Erzincan Tarihi Sempozyumu\u201dnun sonu\u00e7 bildirge kitab\u0131 Erzincan Valili\u011fi himayesinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p>Kitapta, Erzincan ve b\u00f6lge tarihine \u0131\u015f\u0131k tutacak \u00e7ok say\u0131da bilimsel ara\u015ft\u0131rma yer ald\u0131.<\/p>\n<p>Yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rmalar aras\u0131nda Erzurum Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Do\u00e7. Dr. Oktay \u00d6zg\u00fcl, yok edilen k\u00fclt\u00fcrel miraslara dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<p>Do\u00e7. Dr. Oktay \u00d6zg\u00fcl\u2019\u00fcn \u201cYok Edilen Tarih; Yollar\u00fcst\u00fc Kalesi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131mlanan bilimsel ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda, ka\u00e7ak kaz\u0131lar ve bilin\u00e7sizli\u011fin k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 yok etti\u011fi belirtildi.<\/p>\n<p>\u00d6zg\u00fcl, Erzincan\u2019\u0131n Tercan il\u00e7esinde bulunan ve Urartular d\u00f6neminde in\u015fa edilen Yollar\u00fcst\u00fc Kalesiyle ilgili \u015fu bilgilere yer verdi:<\/p>\n<p>\u201cUrartular stratejik do\u011fal yollara, tar\u0131m i\u00e7in uygun topraklara ve demir, bak\u0131r, alt\u0131n gibi zengin maden yataklar\u0131na sahip olan Erzincan b\u00f6lgesinde hakimiyetlerini kal\u0131c\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in faaliyetlere ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u00f6nceden var olan kaleleri tamir ederek g\u00fc\u00e7lendiren Urartular, bununla birlikte yeni kaleleri de in\u015fa etmi\u015flerdir. Tercan Ovas\u0131\u2019n\u0131n bat\u0131 k\u0131sm\u0131nda Yollar\u00fcst\u00fc Kalesi de bu faaliyetlerin bir sonucu olarak in\u015fa edilmi\u015ftir. Kalede yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk \u00e7al\u0131\u015fmalarda Urartu merkezi y\u00f6netim birimlerinde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan kaya mezar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Ancak kalenin eteklerinden ge\u00e7irilen yol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda i\u015f makineleri taraf\u0131ndan kaya mezar\u0131n\u0131n yok edildi\u011fini \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle g\u00f6rd\u00fck. Erzincan ili, Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinin kuzeybat\u0131s\u0131nda yer almaktad\u0131r. Erzincan, kuzeyde Bayburt, G\u00fcm\u00fc\u015fhane, Giresun illeri; do\u011fuda Erzurum, g\u00fcneyde Bing\u00f6l ve Tunceli; g\u00fcneybat\u0131da Elaz\u0131\u011f ve Malatya; bat\u0131da ise Sivas ili ile s\u0131n\u0131r kom\u015fusudur. Bulundu\u011fu yer itibariyle Do\u011fu Anadolu, \u0130\u00e7 Anadolu ve Karadeniz b\u00f6lgelerinin birbirlerine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 konumda yer alan Erzincan, bu konumu sayesinde kendine has co\u011frafi ve stratejik \u00f6zelliklere sahip olmu\u015ftur. Erzincan, en eski zamanlardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze hem Anadolu\u2019nun i\u00e7 kesimlerinden g\u00fcney &#8211; kuzey ge\u00e7i\u015f noktas\u0131nda, hem de Anadolu yar\u0131madas\u0131ndan Asya\u2019n\u0131n i\u00e7lerine kadar ula\u015fan do\u011fu-bat\u0131 y\u00f6nl\u00fc en eski yol g\u00fczergahlar\u0131n\u0131n kesi\u015fme noktas\u0131nda yer almaktad\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>\u201cKa\u00e7ak kaz\u0131lar ve bilin\u00e7sizlik k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 yok ediyor\u201d<\/p>\n<p>Urartu k\u00fclt\u00fcr\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutacak kadar de\u011ferli k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck buluntular\u0131, \u00e7ift sistemli sur duvarlar\u0131, an\u0131tsal mezar odalar\u0131 ve daha bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fi ile \u00e7\u0131kan Alt\u0131ntepe\u2019nin, Urartu Devleti\u2019nin kuzey b\u00f6lgesindeki en \u00f6nemli ve g\u00f6steri\u015fli yap\u0131s\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Do\u00e7. Dr. \u00d6zg\u00fcl, &#8220;\u00c7o\u011fu zaman yerel ula\u015f\u0131m a\u011flar\u0131 ile Alt\u0131ntepe\u2019ye ba\u011flanan ve kontrol\u00fc sa\u011flanan kalelerde yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalarda, kale yap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun defineciler taraf\u0131ndan tahrip edildi\u011fini ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n yok edildi\u011fine \u015fahit olduk. Zaten deprem b\u00f6lgesi oldu\u011fu i\u00e7in ayakta kalmakta zorlanan pek \u00e7ok yap\u0131, ka\u00e7ak kaz\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan yok edilerek mimari yap\u0131lar iyice tan\u0131nmaz hale gelmi\u015ftir. Bu duruma iyi bir \u00f6rnek Yollar\u00fcst\u00fc Kalesi ve kaya mezar\u0131 g\u00f6sterilebilir. Kale, Erzincan-Erzurum karayolu \u00fczerinde bulunan Karg\u0131n (Altunkent) beldesinin 3 kilometre bat\u0131s\u0131nda bulunan Yollar\u00fcst\u00fc k\u00f6y\u00fcn\u00fcn hemen g\u00fcneyinde yer almaktad\u0131r. \u0130\u015flenmi\u015f kesme ta\u015flardan in\u015fa edilen kalenin kesme ta\u015flar\u0131 yerinden s\u00f6k\u00fclerek k\u00f6y evlerinin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kale, Erzincan-Erzurum karayolunu kontrol alt\u0131nda tutabilen bir mevkide yer al\u0131r. Sansa Deresi\u2019nin Tercan Ovas\u0131\u2019na a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yerde bulunmas\u0131 ve hemen kenar\u0131ndan Karasu Irma\u011f\u0131\u2019n\u0131n ge\u00e7mesi, kaleyi daha da stratejik bir hale getirir. Kale anakayan\u0131n yap\u0131s\u0131na uygun bir planda in\u015fa edilmi\u015ftir. Zeminden yakla\u015f\u0131k 150 metre y\u00fcksekli\u011finde do\u011fal bir tepenin \u00fczerinde, ana kayal\u0131k alandaki ta\u015flar\u0131n d\u00fczeltilmesi ile in\u015fa edilen kalenin g\u00fcney k\u0131sm\u0131ndaki sur duvarlar\u0131n\u0131n mimari izleri takip edilebilmektedir. Di\u011fer k\u0131s\u0131mlara g\u00f6re nispeten e\u011fimin daha az oldu\u011fu bat\u0131 k\u0131sm\u0131nda 40 santim y\u00fcksekli\u011finde 1.80 santim geni\u015fli\u011finde 3 s\u0131ra halinde merdiven basamaklar\u0131 g\u00f6zlenebilmektedir. Kalenin tepe k\u0131sm\u0131nda sur yataklar\u0131ndan s\u00f6k\u00fclen kesme ta\u015flar dikkati \u00e7ekmektedir. Yine ayn\u0131 alanda ka\u00e7ak kaz\u0131 izlerinin yo\u011funlu\u011fu, bu k\u0131s\u0131mda keramiklerin g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. Depremlerden dolay\u0131 \u00fcst k\u0131s\u0131mda yer alan sur duvar ta\u015flar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131p a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Kalenin g\u00fcneybat\u0131s\u0131nda bir kaya odas\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc tahrip edilmi\u015f olan kaya odas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc toprakla dolmu\u015f durumdad\u0131r. Bu nedenle kaya mezar\u0131n\u0131n i\u00e7ine \u00e7ok zor bir \u015fekilde girilebilmi\u015ftir. 0.40-0.45 metrelik giri\u015fi bulunan kaya mezar\u0131n\u0131n i\u00e7inin toprak dolgu ile kaplanmas\u0131 nedeni ile mezar odas\u0131 i\u00e7inde ancak 0.80-0.90 metrelik y\u00fckseklik tespit edilebilmi\u015ftir. Tek odal\u0131 kaya mezar\u0131 3.5 x 3.15 metre \u00f6l\u00e7\u00fclere sahiptir. Bilindi\u011fi \u00fczere tek odal\u0131 kaya mezarlar\u0131, Urartu\u2019da yayg\u0131n olan bir \u00f6l\u00fc g\u00f6mme uygulamas\u0131d\u0131r. B\u00f6lgede benzer yap\u0131daki kaya mezarlar\u0131na, \u00c7engerli, \u00c7ad\u0131rkaya, \u00dcz\u00fcml\u00fc ve Ta\u015fbulak\u2019ta da rastlan\u0131r. Kaya mezar\u0131n\u0131n t\u00fcm uyar\u0131lara ra\u011fmen tahrip edilmesi bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan esefle kar\u015f\u0131lanacak bir durum olmu\u015ftur. Bu \u015fekilde yap\u0131lan tahribat sadece k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n yok edilmesine sebep olmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda Urartu gibi b\u00f6lgenin \u00f6nemli bir siyasal g\u00fcc\u00fc hakk\u0131ndaki mimari kan\u0131tlar\u0131n da yok olmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Erzincan ve \u00e7evresinde k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n yok edilmesi sadece Yollar\u00fcst\u00fc Kalesi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Urartu Devleti\u2019nin kuzeybat\u0131 yay\u0131l\u0131m\u0131ndaki son s\u0131n\u0131rlardan bir tanesi olan Refahiye\u2019de de pek \u00e7ok arkeolojik merkezde k\u00fclt\u00fcrel tahribat\u0131n izlerine \u015fahit olmaktay\u0131z. 2011 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgede ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz y\u00fczey ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda Refahiye\u2019nin 14 km. kuzeybat\u0131s\u0131ndaki Ortag\u00f6ze H\u00f6y\u00fck\u2019te Do\u011fu Anadolu\u2019nun en b\u00fcy\u00fck ka\u00e7ak kaz\u0131 alan\u0131na rastlad\u0131k. \u0130\u015f makineleri ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan ka\u00e7ak kaz\u0131 alan\u0131 17&#215;12 metre boyutlar\u0131nda ve 10 metre derinliktedir&#8221; ifadelerine yer verdi.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Do\u00e7. Dr. Oktay \u00d6zg\u00fcl, ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda da \u015fu bilgilere yer verdi:<\/p>\n<p>\u201cTek odal\u0131 kaya mezar\u0131 gelene\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak in\u015fa edilen Yollar\u00fcst\u00fc Kaya Mezar\u0131n\u0131n yol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda yok edilmesi, kalenin mimari boyutunun ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na b\u00fcy\u00fck oranda engel olmu\u015ftur. Gerekli kurumlara ikazlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterilmemesi de ayr\u0131ca \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir durumdur. Her t\u00fcrl\u00fc tahribat ve olumsuz duruma ra\u011fmen b\u00f6ylesinde stratejik bir \u00f6neme sahip kalede kaz\u0131 yap\u0131lmas\u0131, Urartu\u2019nun b\u00f6lgedeki askeri mimarisinin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131nda son derece \u00f6nemli olacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ERZ\u0130NCAN\u2019DA KA\u00c7AK KAZILAR VE B\u0130L\u0130N\u00c7S\u0130ZL\u0130K K\u00dcLT\u00dcREL M\u0130RASI YOK ED\u0130YOR<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":249407,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[3670,3732,1330,664],"class_list":["post-249406","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-edilen","tag-erzincanda","tag-tarih","tag-yok"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/erzincanda-yok-edilen-tarih_37780e9.jpg?fit=1000%2C728","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-12SG","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/249406","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=249406"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/249406\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/249407"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=249406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=249406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=249406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}