K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n ve iklim de\u011fi\u015fiklerinin insan psikolojisine etkilerini de\u011ferlendiren Uzman Psikolog \u0130lkay Soykal, bu de\u011fi\u015fimlerin kayg\u0131 bozukluklar\u0131na sebebiyet verdi\u011fini s\u00f6yledi. Soykal ayn\u0131 zamanda gebe kad\u0131nlar\u0131n deniz \u00fcr\u00fcnlerindeki n\u00f6rotoksinlere \u00e7ok dikkat etmesi gerekti\u011fini bu toksinlerin al\u0131nmas\u0131 ile birlikte \u00e7ocuklarda ileriki ya\u015flarda geli\u015fim bozukluklar\u0131na sebebiyet verdi\u011fini dile getirdi.<\/p>\n
Uzmanlar, ge\u00e7ti\u011fimiz 100 y\u0131l\u0131n son 10 y\u0131l\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedeniyle s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n en fazla hissedildi\u011fi y\u0131llar oldu\u011funa dair uyar\u0131larda bulundu. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda pek \u00e7ok b\u00f6lge bu y\u0131l i\u00e7erisinde al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k s\u0131cakl\u0131k seviyeleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. Bahar mevsimlerinde bile insanlar bahar yorgunlu\u011fu ad\u0131 alt\u0131nda bir\u00e7ok ruhsal duygu de\u011fi\u015fimleri ya\u015farken k\u00fcresel bir \u0131s\u0131nma ve ya\u015fanan sert mevsimsel ge\u00e7i\u015fler insan psikoloji \u00fczerinde olumsuz etkiler olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131. Bahar mevsiminin istenilen \u015fekilde ya\u015fanamamas\u0131, s\u0131cakl\u0131k dengelerinin bozulmas\u0131 gibi etkenlerin insan \u00fczerinde kayg\u0131 bozukluklar\u0131na sebebiyet verdi\u011fini dile getiren Esenyurt \u00dcniversitesi\u2019nden Uzman Psikolog \u0130lkay Soykal ayn\u0131 zamanda gelecek nesiller i\u00e7in de uyar\u0131larda bulundu. \u0130klim de\u011fi\u015fikleri ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile birlikte artan \u00e7evre kirlili\u011finden etkilenen su \u00fcr\u00fcnlerindeki n\u00f6rotoksinlerin haf\u0131zay\u0131 olumsuz etkiledi\u011fini ve \u00f6\u011frenme bozukluklar\u0131na sebebiyet verdi\u011fini s\u00f6yledi. Soykal bu anlamda gebe kad\u0131nlar\u0131n da bu s\u00fcre\u00e7te dikkatli olmas\u0131 gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n
\u201cHamileler haf\u0131zay\u0131 olumsuz etkileyen n\u00f6rotoksinlere dikkat etmeli\u201d<\/p>\n
Gebe kad\u0131nlarda k\u00fcresel \u0131s\u0131nmadan dolay\u0131 \u00e7ocu\u011fu direk etkileyen iki a\u015fama oldu\u011funu ifade eden Soykal, \u201cGebe bir kad\u0131n var ve mevsimsel ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde ya\u015f\u0131yor diyelim. S\u00fcrekli mevsimlerin zihnindeki o eski bilgilerle \u00f6rt\u00fc\u015fmedi\u011fini g\u00f6rd\u00fck\u00e7e ve beklentisi kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in karamsarl\u0131k ve kayg\u0131 tablosu fazla olacakt\u0131r. Bu durum da fet\u00fcsteki bebe\u011fi direk etkileyebilir ve sonras\u0131nda da \u00e7ocukta da ayn\u0131 sorun ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bir di\u011fer a\u015fama ise iklim de\u011fi\u015fikleri ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile birlikte \u00e7evre kirlili\u011fi. Sularda ve su \u00fcr\u00fcnlerinde kirlenmeler var. Bu do\u011frudan psikolojiye nas\u0131l etki ediyor, diye sorabilirsiniz. Biz su \u00fcr\u00fcnlerini, \u00f6zellikle midye istiridye gibi dip bal\u0131klar\u0131n t\u00fcketen insanlar\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla o n\u00f6rotoksinleri fazla veya az miktarda bile alsak bunlar bizim haf\u0131zam\u0131z\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkiliyor. Bu y\u00fczden de gebe bir kad\u0131n bu \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketti\u011fi zaman, \u00e7ocuk ileriki ya\u015flarda \u00f6\u011frenmeyle ilgili \u00f6zellikle e\u011fitim a\u015famas\u0131nda biraz daha zorluk ya\u015fayabilir” dedi.<\/p>\n
“\u2019Mart kap\u0131dan bakt\u0131r\u0131r kazma k\u00fcrek yakt\u0131r\u0131r\u2019 s\u00f6z\u00fc art\u0131k rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131”<\/p>\n
Mevsimlerin art\u0131k kendi zamanlar\u0131nda ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131na, yaz k\u0131\u015f fark etmeksizin ya\u011f\u0131\u015f ve s\u0131cakl\u0131klar\u0131n de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterdi\u011fini s\u00f6yleyen Uzman Psikolog \u0130lkay Soykal, \u201c\u00d6ncelikle iklim de\u011fi\u015fiklikleri insanlarda mevsimlerle ilgili beklentileri biraz alt\u00fcst ediyor. \u0130nsanlar mevsimine g\u00f6re haz\u0131rlan\u0131yor fakat iklime uymayan durumlardan dolay\u0131 hastal\u0131klar ba\u015f g\u00f6sterebiliyor. \u2018Mart bir t\u00fcrl\u00fc gelmedi\u2019 diyen insanlar\u0131m\u0131z oluyor. \u2018Mart kap\u0131dan bakt\u0131r\u0131r kazma k\u00fcrek yakt\u0131r\u0131r\u2019 s\u00f6z\u00fc art\u0131k rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130nsanlar mart ay\u0131nda bile art\u0131k \u00e7ok rahat piknik yapabiliyorlar. Art\u0131k beklentiler kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kayg\u0131lar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, karamsarl\u0131k tablosunun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hastal\u0131klarla u\u011fra\u015fmaktan dolay\u0131 t\u00fckenmi\u015flik sendromu g\u00f6zlemleyebiliyoruz. Kentte ya\u015fayan insanlarla k\u0131rda ya\u015fayan insanlar\u0131n kendi ya\u015fam \u00e7er\u00e7evesinde zorluklar \u00e7ekmesi de \u00f6nemli bir konu. Kentte ya\u015fayan insanlar mevsimine g\u00f6re giyinme probleminde kayg\u0131 ya\u015f\u0131yor. K\u0131rsal kesimlerde ya\u015fayan insanlar\u0131 ise ge\u00e7imini topraktan ve hayvandan elde ettikleri i\u00e7in olumsuz hava \u015fartlar\u0131 b\u00fct\u00e7e sars\u0131lmalar\u0131na sebebiyet veriyor bu da karamsarl\u0131k ve kayg\u0131 tablosunu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
“Psikolojimizi d\u00fczeltmek i\u00e7in neler yapmal\u0131y\u0131z?”<\/p>\n
K\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile birlikte artan karamsarl\u0131klar ve kayg\u0131 bozuklar\u0131yla birlikte, ikilemde kalma durumlar\u0131m\u0131z gibi psikolojik sorunlarla nas\u0131l ba\u015f edece\u011fimize de de\u011finen Soykal, “\u0130nsanlar\u0131n d\u00fczenli olarak iklimsel haberleri do\u011fru bir \u015fekilde takip etmesi ve bunu ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Hi\u00e7bir \u015fekilde spek\u00fclasyona maruz kalmamas\u0131 laz\u0131m. Do\u011frudan uzmanlar ve e\u011fitmenlere ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131 \u00f6neririm. Bu sadece ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil, Avrupa\u2019daki bir iklim, r\u00fczgar etkisiyle bize do\u011fru da gelebilir. Klasiktir, \u2018Sibirya so\u011fuklar\u0131 geliyor\u2019, \u2018Afrika s\u0131caklar\u0131 geliyor\u2019 laf\u0131n\u0131 \u00e7ok duyuyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla biz sadece ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerin iklimsel \u00f6zelliklerini de\u011fil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n iklimsel \u00f6zelliklerini dikkate al\u0131rsak ve s\u00fcrekli do\u011fru bir \u015fekilde bilgilenirsek bu bizim i\u00e7in daha yararl\u0131 olur. Bir di\u011feri \u00e7evre konusuna daha da duyarl\u0131 olmal\u0131y\u0131z. \u00d6zellikle k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n artmas\u0131na sebep olan gazlar\u0131 daha az t\u00fcketmeyi sa\u011flayacak filtreler kullan\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bilgileri \u00e7evremize m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yayabiliriz. Ayr\u0131ca Amerikan Psikologlar Birli\u011fi\u2019nin web sitesinde k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile ilgili bilgiler var. An\u0131nda sayfan\u0131n T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi de oluyor, oradan da yararlan\u0131labilir. Art\u0131k d\u00fcnyada iklim psikolojisi alan\u0131nda uzmanla\u015fan psikologlar var. Bu anlamda bizim de \u00fclke olarak insanlar\u0131 k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya haz\u0131rlamak ad\u0131na iklim psikolojisi alan\u0131nda uzmanlar\u0131n yeti\u015fmesine biraz daha destek verilebilirse daha iyi olur” ifadelerine yer verdi.<\/p>\n
Ayr\u0131ca Soykal kendi \u00e7abalar\u0131m\u0131zla psikolojik sorunlar\u0131m\u0131z\u0131, karamsarl\u0131k ve kayg\u0131 tablomuzu d\u00fczeltemedi\u011fimiz durumlarda uzmanlardan ve alan\u0131nda profesyonel olan psikologlardan destek al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u201c\u0130klim psikologlar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 gelecek sorunlara haz\u0131rlayabilir\u201d<\/p>\n
Son olarak da T\u00fcrkiye\u2019deki psikologlar\u0131n Amerikan Psikologlar Birli\u011fi ilkeleri do\u011frultusunda ilerledi\u011fini ve e\u011fitimler ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Soykal, “Amerikan Psikologlar Birli\u011fi, d\u00fcnyada merkezi bir birimdir. Biz de burada psikoloji e\u011fitiminde onlar\u0131n ilkeleriyle hareket ediyoruz. Onlar\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda iklim ve \u00e7evre psikolojisi ad\u0131 alt\u0131nda bir e\u011fitim alan\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu alanda y\u00fcksek lisans ve doktora \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 var. Peki, nedir bu iklim psikolojisi ya da iklim ve \u00e7evre psikologlar\u0131 ne yaparlar? \u0130nsanlar\u0131 iklim \u00f6zelliklerine ve iklimsel de\u011fi\u015fikliklere kar\u015f\u0131 haz\u0131rlay\u0131p e\u011fitim verirler. Hem aileye hem ergenlere hem \u00e7ocuklara de\u011fi\u015fen iklimle birlikte insanlar\u0131n ruhsal durumlar\u0131 ve karakteristik \u00f6zellikleri nas\u0131l etkilenir gibi sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 verir ve onlarla ilgili ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bilgiler sunar. \u00d6zellikle \u00e7ocuklara iklim, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nmayla ilgili bilgilendirmeler erken ya\u015fta verilirse ilerideki ku\u015faklar bu de\u011fi\u015fiklikleri en az zararla daha bilin\u00e7li bir \u015fekilde ge\u00e7irmi\u015f olurlar. Bu kapsamda \u00e7evre m\u00fchendisleri, iklim ve \u00e7evre psikologlar\u0131yla beraber \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rsa gayet yararl\u0131 bir sonu\u00e7 olabilir” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130LKAY SOYKAL<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":258323,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[15293,30787,53146,6633,1733],"class_list":["post-258322","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-kaygi","tag-bozukluklarinin","tag-degisiklikleri","tag-iklim","tag-sebebi"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/iklim-degisiklikleri-kaygi-bozukluklarinin-sebebi_6fbb107.jpg?fit=1000%2C666","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-15cu","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/258322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=258322"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/258322\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/258323"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=258322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=258322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=258322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}