Uzman Psikolog I\u015f\u0131l Yenikaynak, \u00e7ok fazla ekrana maruz kalan \u00e7ocuklarda kayg\u0131 bozuklu\u011fu, depresyon, fobiler ve \u00f6zellikle dikkat eksikli\u011fi gibi rahats\u0131zl\u0131klar g\u00f6r\u00fclebildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Medicana Konya Hastanesi \u00c7ocuk ve Ergen Psikolojisi Uzman\u0131 Psikolog I\u015f\u0131l Yenikaynak, okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklarda meydana gelen dikkat eksikliklerinin sebebi hakk\u0131nda bilgi verdi. Dikkat eksili\u011fi ve hiperaktivite bozuklu\u011funun bir b\u00fct\u00fcn halinde tek bir tan\u0131 oldu\u011funu belirten ve bunun 3 tipi oldu\u011funu s\u00f6yleyen Psikolog I\u015f\u0131l Yenikaynak, \u201cBunun bir dikkat eksikli\u011finin \u00f6nde oldu\u011fu tip, bir hiperaktivitenin ve d\u00fcrt\u00fcselli\u011fin \u00f6nde oldu\u011fu tip ve bir de ikisinin bir arada g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc tiptir. Genelde 7 ya\u015ftan \u00f6nce de tan\u0131lama beklenir ancak 7 ya\u015ftan sonra da tan\u0131mlanan \u00e7ocuklar da vard\u0131r. Bunun asl\u0131nda tam olarak sebebi hem beynindeki biyolojik a\u00e7\u0131dan incelendi\u011finde baz\u0131 n\u00f6rotransmitter ge\u00e7i\u015flerinin farkl\u0131 ve yo\u011fun oldu\u011fu saptan\u0131yor \u015fu anda. Bazen \u00e7evresel ve psikososyal anlamda, gebelikte annenin sigara i\u00e7mesi, d\u00fc\u015f\u00fck do\u011fum a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 gebelik ve bebek do\u011fumu, aileler aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131k, \u00e7ocu\u011fun travmatik bir ortamda b\u00fcy\u00fcmesi gibi b\u00f6yle psikososyal etkenlerin de var olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Bu tan\u0131n\u0131n etiyolojisine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman genelde bu \u00e7ocuklar\u0131n kendi birincil veya ikincil ku\u015faklar\u0131nda da baz\u0131 sosyal davran\u0131mla ilgili patolojilerin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rebiliyoruz. Ama tabii ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131mlarda bizim kar\u015f\u0131t olma, kar\u015f\u0131t gelme bozuklu\u011fu dedi\u011fimiz bir patolojik durum var. Onun d\u0131\u015f\u0131nda davran\u0131\u015f problemleri var. Bunlar ayr\u0131 patoloji konular\u0131. Bazen kar\u0131\u015fabiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7ocuklar, \u00f6zelikle d\u00fcrt\u00fcselli\u011fi ve hiperaktivesi varsa, s\u0131n\u0131r koyma davran\u0131\u015f\u0131nda, kurallara uymakta, okul ya\u015fant\u0131lar\u0131nda ya da arkada\u015f \u00e7evrelerinde zorlanabiliyorlar. Bu y\u00fczden de sanki davran\u0131\u015f problemleri varm\u0131\u015f gibi lanse edilebiliyor. Ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131lar\u0131 koymak i\u00e7in hemen bir \u00e7ocuk ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 uzman\u0131ndan klinik de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman bunlar ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor ve tan\u0131mlan\u0131yor\u201d dedi.<\/p>\n
\u201cHer hareketli \u00e7ocuk hiperaktif, her dikkati da\u011f\u0131lan \u00e7ocuk dikkat eksikli\u011fi ya\u015f\u0131yor diyemeyiz\u201d<\/p>\n
Dikkat eksikli\u011finin dikkati yani konsantrasyon becerisini performans an\u0131nda do\u011fru s\u00fcrede koordine edememek anlam\u0131na geldi\u011fini ifade eden Psikolog Yenikaynak, \u201cBu yine zihnin otomatik olarak yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u015feydir. Bu nedenle \u00e7ocuklar ya da ki\u015filer mental anlamda yani zekasal bir anlamda bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015famazlar. Ancak dikkatlerini s\u00fcrd\u00fcremedikleri i\u00e7in akademik becerilerde genelde ba\u015far\u0131s\u0131z ve yetersiz olurlar. Bunlar\u0131n tedavi s\u00fcre\u00e7lerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, bu tip durumlar\u0131n, tabii ki belirli ila\u00e7 tedavileri ile beraber baz\u0131 destekleyici aile ve \u00e7ocu\u011fa y\u00f6nelik psikososyal destek, psikoterapi y\u00f6ntemleri \u00e7ocu\u011fun kendi davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 koordine etmesinde, akademik ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rmas\u0131nda, \u00f6zg\u00fcven ve ba\u015f etme mekanizmalar\u0131n\u0131 yine aktive etmede olduk\u00e7a etkili y\u00f6ntemler olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Ama genelde tabii ki medikasyonla beraber, yani tan\u0131n\u0131n durumuna g\u00f6re ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131na o \u015fekilde karar veriliyor ama her hareketli \u00e7ocuk hiperaktif, her dikkati da\u011f\u0131lan \u00e7ocuk dikkat eksikli\u011fi ya\u015f\u0131yor diyemeyiz. Bunun i\u00e7in klinik de\u011ferlendirme \u015fart. Ona g\u00f6re tedavi s\u00fcreci planlan\u0131p devam ettirildi\u011finde bu \u00e7ocuklar ne akademik ne sosyal anlamda olabildi\u011fince sorunsuz hayatlar\u0131na devam edebiliyorlar\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201c\u00c7ocuklar\u0131 olabildi\u011fince ekranlardan uzak tutmak \u00f6nemli\u201d<\/p>\n
Ailelerin, sadece dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 bulunan \u00e7ocuklar i\u00e7in de\u011fil genel olarak \u00e7a\u011f\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 olabildi\u011fince ekranlardan uzak tutmalar\u0131n\u0131 \u00f6nerdiklerini kaydeden Yenikaynak, \u201c\u00c7ok fazla ekrana maruz kalan \u00e7ocuklarda kayg\u0131 bozuklu\u011fu, depresyon, anksiyete, fobiler ya da agresyon davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayn\u0131 zamanda ekranlar ger\u00e7eklik ba\u011f\u0131n\u0131 kopard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00f6zellikle altta dikkat eksikli\u011fi ya da d\u00fcrt\u00fcsellik varsa \u00e7ocuk reel hayattaki becerilerde mutsuz, tatminsiz ve daha \u00e7abuk s\u0131k\u0131lan hale geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc tablet, telefon ya da bilgisayarda hemen her \u015fey parma\u011f\u0131n\u0131n ucunda ve fast food bilgi olarak ya da haz oda\u011f\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor ama ger\u00e7ek hayatta kesmesi laz\u0131m, boyamas\u0131 laz\u0131m, yap\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131, parma\u011f\u0131yla saymas\u0131 gibi daha beceri ve sab\u0131r gerektiren i\u015fleri bu sefer reddetmeye ba\u015fl\u0131yorlar. \u00c7ocuklar\u0131 olabildi\u011fince ekranlardan uzak tutmak \u00f6nemli\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\u201c\u00c7ocuklar\u0131 h\u0131rs ve rekabetin oldu\u011fu de\u011fil daha soft \u015feylere y\u00f6nlendirmekte fayda var\u201d<\/p>\n
Hiperaktif ve d\u00fcrt\u00fcsel \u00e7ocuklar\u0131, d\u00fcrt\u00fcselli\u011fini artt\u0131racak faaliyetlerden uzak tutmak gerekti\u011fini kaydeden Uzman Psikolog Yenikaynak, “Biraz daha onlar\u0131 rehabilite edecek, daha sakinle\u015ftirecek ama enerjilerini atmas\u0131na sahip olacak aktivitelere y\u00f6nlendirmek daha iyi. Yani \u00e7ocuklar\u0131 h\u0131rs ve rekabetin oldu\u011fu de\u011fil daha soft \u015feylere y\u00f6nlendirmekte fayda var. Dikkat eksikli\u011fi olan \u00e7ocuklar\u0131 biraz daha tak\u0131m sporlar\u0131, birlikte hareket edebilecekleri alanlara y\u00f6nlendirmek s\u00fcreci daha rahat ba\u015f etmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilir. Ailelerde bu konuda \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirebilirler\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
UZMAN PS\u0130KOLOG I\u015eIL YEN\u0130KAYNAK, OKUL \u00c7A\u011eINDAK\u0130 \u00c7OCUKLARDAK\u0130 D\u0130KKAT EKS\u0130KL\u0130\u011e\u0130N\u0130N G\u0130DER\u0130LMES\u0130NDE, \u00c7OCUKLARIN EKRANLARDAN UZAK TUTULMASININ \u00d6NEML\u0130 OLDU\u011eUNU BEL\u0130RTT\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40799,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[658],"tags":[14567,7305,1440,3875,1477,1274,14568,5897,4981,14566],"class_list":["post-40798","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-ekrana","tag-cocuklarda","tag-dikkat","tag-eksikligi","tag-isil","tag-kalan","tag-maruz","tag-olabilir","tag-psikolog","tag-yenikaynak"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.tvturk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/psikolog-isil-yenikaynak-ekrana-maruz-kalan-cocuklarda-dikkat-eksikligi-olabilir_cd308f1.jpg?fit=1000%2C938","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKIfm-aC2","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40798"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40798\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40799"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tvturk.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}